Körpə gecə yatarkən necə geyindirilməlidir? Qalın geyim və isti yorğan təhlükə yarada bilər - ARAŞDIRMA

Körpə gecə yatarkən necə geyindirilməlidir? Qalın geyim və isti yorğan təhlükə yarada bilər - ARAŞDIRMA

Körpələrin gecə yatarkən qalın geyindirilməsi və üstünün bir neçə qat örtülməsi valideynlər arasında geniş yayılmış vərdişlərdəndir. Xüsusilə havalar soyuduqda valideynlər uşağın üşüməsindən narahat olaraq ona qalın pijama, corab, papaq geyindirir, əlavə yorğan və ədyaldan istifadə edirlər. Lakin mütəxəssislərin tövsiyələri göstərir ki, körpənin həddindən artıq isti saxlanılması da sağlamlığı üçün ciddi risk yarada bilər.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Beynəlxalq pediatrik və təhlükəsiz yuxu tövsiyələrində körpələrin yatarkən nə üşüməsinə, nə də həddindən artıq isinməsinə yol verilməməsi əsas prinsip kimi göstərilir. Xüsusilə körpənin otağının temperaturu, geyimin materialı, geyim qatlarının sayı və yataq örtüklərinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır.

Dünyada körpələrin gecə geyindirilməsi necə tənzimlənir?

Müxtəlif ölkələrin səhiyyə qurumları və uşaq sağlamlığı təşkilatları körpələrin gecə geyimi ilə bağlı oxşar təhlükəsizlik prinsipləri tövsiyə edirlər.

Böyük Britaniya: NHS və The Lullaby Trust körpələrin yatdığı otaqda 16–20°C temperaturun uyğun olduğunu bildirir. Bu temperaturda körpəyə yüngül pijama və uyğun ölçülü yuxu kisəsi kifayət edə bilər. Alternativ olaraq, yüngül örtükdən istifadə mümkündür. Həddindən artıq qalın yorğanlar və papaq tövsiyə edilmir.

ABŞ: Amerika Pediatriya Akademiyası (AAP) körpənin ətraf mühitin temperaturuna uyğun geyindirilməsini tövsiyə edir. Ümumi qaydaya əsasən, körpə böyüklərin rahat hiss etdiyi geyimdən maksimum bir qat artıq geyindirilməlidir. Tərləmə, dərinin qızarması və sinə nahiyəsinin isti olması həddindən artıq isinmənin əlamətləri hesab olunur. Ev şəraitində körpənin başına papaq qoyulması məsləhət görülmür.

Kanada: Health Canada körpələrin isti saxlanılmasını, lakin həddindən artıq qızdırılmamasını vacib sayır. Yatarkən sadə, bədənə uyğun gecə geyimlərinə üstünlük verilməsi, otağa daxil olduqdan sonra papaq, gödəkçə və digər üst geyimlərinin çıxarılması tövsiyə olunur.

Avstraliya: Raising Children Network körpələrin yatarkən nazik, bədənə uyğun geyim qatlarından istifadə etməsini tövsiyə edir. Burada da əsas diqqət körpənin başının açıq qalmasına, otaq temperaturuna və təhlükəsiz yuxu kisələrinə yönəldilir.

Azərbaycanda vəziyyət necədir?

Azərbaycanda da körpələrin soyuqdan qorunması ilə bağlı valideynlərin fərqli yanaşmaları var. Xüsusilə payız-qış mövsümündə bəzi ailələr uşağın gecə üşüməməsi üçün onu bir neçə qat geyindirir, corab və papaqdan istifadə edir, üstünü qalın yorğanla örtürlər.

Səhiyyə Nazirliyinin 2026-cı ilin noyabrında yayımladığı mövsümi xəstəliklərlə bağlı tövsiyələrdə uşaqların bir qalın paltar əvəzinə ehtiyac olduqda çıxarıla bilən bir neçə nazik, pambıq qatla geyindirilməsi, sintetik parçalardan uzaq durulması qeyd olunur. Bununla belə, həmin tövsiyə ümumi mövsümi geyimə aiddir, körpələrin gecə yuxusu üçün ayrıca geyim standartı deyil.

Açıq mənbələrdə Azərbaycanda körpələrin gecə yatarkən geyindirilməsi üçün otaq temperaturuna əsaslanan, beynəlxalq tövsiyələr qədər detallı və ayrıca rəsmi milli təlimat müəyyən etmək mümkün olmadı. Bu, valideynlər üçün mövzunun daha ətraflı izah edilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir.

Körpənin üşüdüyünü necə müəyyən etmək olar?

Valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri uşağın əllərinə və ayaqlarına toxunaraq onun üşüdüyü qənaətinə gəlməsidir.

Beynəlxalq tövsiyələrə görə, körpənin əlləri və ayaqları bəzən sərin ola bilər. Bu, mütləq onun üşüdüyü demək deyil. Daha düzgün qiymətləndirmə üçün sinə nahiyəsinə və boynun arxasına toxunmaq lazımdır.

  • Sinəsi və boynunun arxası ilıqdırsa, körpənin geyimi uyğun ola bilər.
  • Dərisi həddindən artıq istidirsə və tərləyirsə, geyim qatlarını azaltmaq lazımdır.
  • Sinəsi soyuqdursa, əlavə yüngül geyim qatı lazım ola bilər.

Bu əlamətlər körpənin ümumi vəziyyəti ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Qışda körpəyə papaq və corab geyindirmək lazımdırmı?

Bu, valideynlərin ən çox mübahisə etdiyi məsələlərdən biridir. Beynəlxalq təhlükəsiz yuxu tövsiyələrində körpələrin ev şəraitində yatarkən papaq taxmasına ehtiyac olmadığı vurğulanır. Başın örtülməsi bədəndə artıq istiliyin toplanmasına səbəb ola bilər. Həmçinin papaq sürüşərək körpənin üzünü örtə bilər.

Corab məsələsində isə əsas meyar otağın temperaturu və uşağın ümumi geyimidir. Otaq soyuqdursa, uyğun ölçülü, sıxmayan corab istifadə edilə bilər. Ancaq körpəni mütləq corabla yatızdırmaq zəruri deyil.

Yuxu kisəsi, yoxsa qalın yorğan?

Xarici ölkələrdə geniş tövsiyə olunan vasitələrdən biri körpələr üçün xüsusi yuxu kisələridir. Bu kisələr uşağın yuxu zamanı üstünü açmasının və boş örtüyün üzünə gəlməsinin qarşısını almağa kömək edir.

NHS-in tövsiyələrinə əsasən, yuxu kisəsi körpənin bədən ölçüsünə uyğun seçilməli, boyun və çiyin hissəsi boş qalmamalıdır. İstilik dərəcəsini göstərən TOG göstəricisi də nəzərə alınmalıdır. Məsələn, 2,5 TOG məhsullar 16–20°C, 1 TOG məhsullar 20–24°C, 0,5 TOG məhsullar isə 24–27°C temperatur üçün nəzərdə tutulan nümunələrdir. Bunlar istiqamətləndirici göstəricilərdir, geyim seçimi yenə də otağın və uşağın vəziyyətinə uyğunlaşdırılmalıdır.

Qalın, tüklü, ağır yorğanlardan, yastıqlardan və yumşaq oyuncaqlardan körpənin yatağında istifadə edilməməlidir. Bir yaşdan kiçik uşaqlarda ağırlıqlı yorğan və yuxu kisələri də təhlükəli hesab olunur.

Valideynlər hansı səhvlərdən çəkinməlidirlər?

  • Körpəni yatarkən papaqla saxlamaq;
  • Otaq isti olduğu halda qalın pijama və bir neçə yorğandan istifadə etmək;
  • Körpənin tərləməsini normal hesab etmək;
  • Əlləri və ayaqları sərin olduğu üçün uşağa əlavə geyimlər geyindirmək;
  • Qızdırıcı və elektrikli yorğandan istifadə etməklə yatağı həddindən artıq isitmək;
  • Körpənin üzünü örtəcək şəkildə yorğan çəkmək;
  • Körpəni yatarkən qalın üst geyimində saxlamaq.

Bundan başqa, körpə hər yuxuya arxası üstə, sərt və düz səthdə, boş əşyalardan təmizlənmiş yataqda qoyulmalıdır. İlk altı ay ərzində onun valideynləri ilə eyni otaqda, lakin ayrıca yataqda yatması tövsiyə olunur.

Ayşən Vəli

Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə