Payız-qış mövsümündə qrip və digər respirator virus infeksiyalarının yayılması xüsusilə azyaşlı uşaqlar üçün ciddi narahatlıq yaradır. İmmunitet sistemi hələ tam formalaşmayan bir yaşlı uşaqlarda qrip hərarət, öskürək, burun tutulması, iştahasızlıq və halsızlıq kimi əlamətlərlə müşahidə oluna bilər. Belə hallarda valideynlər uşağın vəziyyətini yüngülləşdirmək üçün ev şəraitində müxtəlif üsullara əl atsalar da, hər müdaxilənin təhlükəsiz və düzgün olması vacibdir. Bəs bir yaşlı uşaq qripə yoluxduqda evdə ona necə qulluq edilməlidir, hansı vasitələrdən istifadə etmək olar və hansı hallarda mütləq həkimə müraciət olunmalıdır?
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
1 yaşlı uşaq qripə yoluxduqda ev şəraitində əsas məqsəd onun hərarətini nəzarətdə saxlamaq, orqanizmin susuzlaşmasının qarşısını almaq, burun tənəffüsünü asanlaşdırmaq və uşağın rahatlığını təmin etməkdir.
Bu yaşda uşaqların immun sistemi hələ tam formalaşmadığı üçün qripə daha diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Xüsusilə 1 yaşlı uşağa böyüklər üçün nəzərdə tutulan soyuqdəymə dərmanları, öskürək siropları və antibiotiklər həkim məsləhəti olmadan verilməməlidir.
1 yaşlı uşaq qrip olduqda evdə nə etmək lazımdır?
1. Maye qəbulunu artırmaq
* Ana südü ilə qidalanırsa, əmizdirməni davam etdirmək.
* Su və yaşına uyğun digər mayeləri az-az, tez-tez vermək.
* İştahı azalıbsa, yeməyə məcbur etməmək, əsas diqqəti maye qəbuluna yönəltmək.
* Sidik ifrazını izləmək. Bezlərin əvvəlkindən daha az islanması susuzlaşma əlaməti ola bilər.
2. Burun tutulmasını aradan qaldırmaq
Qrip zamanı burun tutulması uşağın həm nəfəs almasını, həm də qidalanmasını çətinləşdirə bilər.
* Aptekdə satılan steril fizioloji məhluldan (0,9 faizli duzlu su) istifadə etmək.
* Xüsusilə yeməkdən və yatmazdan əvvəl buruna fizioloji məhlul damızdırmaq.
* Ehtiyac olduqda burun aspiratoru ilə seliyi ehtiyatla təmizləmək.
* Aspiratordan həddindən artıq istifadə etməmək, çünki burun selikli qişasını qıcıqlandıra bilər.
3. Otağın havasına diqqət etmək
* Otağı mütəmadi havalandırmaq.
* Havanın həddindən artıq quru olmamasına çalışmaq.
* Lazım gələrsə, təmiz saxlanılan soyuq buxarlı nəmləndiricidən istifadə etmək.
* Uşağı qalın geyindirərək tərlətməyə çalışmamaq.
4. İstirahət etməsinə şərait yaratmaq
Uşağın yatmasına və dincəlməsinə imkan verilməlidir. İştahının müvəqqəti azalması mümkündür. Lakin maye qəbulundan imtina etməsi və həddindən artıq halsızlaşması diqqət tələb edir.
5. Hərarəti düzgün idarə etmək
Uşağın temperaturunu termometrlə ölçmək və mütəmadi izləmək lazımdır.
* Hərarət zamanı uşaq narahatdırsa, pediatrın məsləhəti ilə parasetamol istifadə edilə bilər.
* İbuprofen 6 aydan böyük uşaqlarda istifadə oluna bilər, lakin uşaq susuzlaşıbsa və ya davamlı qusursa, verilməməlidir.
* Dərmanın miqdarı uşağın çəkisinə və preparatın konsentrasiyasına uyğun hesablanmalıdır.
* Parasetamol və ibuprofeni həkim göstərişi olmadan növbələşdirmək olmaz.
* Uşağa aspirin vermək qətiyyən olmaz.
Hərarəti salmaq üçün uşağı soyuq su ilə silmək, spirtlə ovuşdurmaq və ya qalın geyindirərək tərlətmək düzgün deyil.
6. Öskürək zamanı nə etmək olar?
Bir yaşını tamamlamış uşaqlarda öskürəyi yüngülləşdirmək üçün az miqdarda bal istifadə edilə bilər. Məsələn, yarım çay qaşığı bal bəzi uşaqlarda öskürəyi sakitləşdirə bilər. Lakin bal qripi müalicə etmir.
Öskürək siropları, mentollu və kamforlu mazlar bu yaşda özbaşına istifadə edilməməlidir. Xüsusilə buxar vannası və qaynar su üzərində nəfəs aldırmaq yanıq təhlükəsi yaradır.
7. Uşağın qrip olduğu zaman nə etmək olmaz?
* Həkim təyin etmədən antibiotik vermək.
* Böyüklər üçün nəzərdə tutulan qrip və soyuqdəymə dərmanlarından istifadə etmək.
* Öskürək və burun açıcı preparatları özbaşına vermək.
* Kamforlu yağlarla uşağın sinəsini və kürəyini ovuşdurmaq.
* Uşağı məcburən yedizdirmək.
* Hərarəti salmaq məqsədilə soyuq duş qəbul etdirmək.
Antibiotiklər qrip virusuna təsir göstərmir. Onlar yalnız həkim bakterial infeksiya müəyyən etdikdə təyin edilə bilər.
8. Hansı hallarda təcili həkimə müraciət edilməlidir?
Təhlükə əlamətləri
Aşağıdakı əlamətlərdən hər hansı biri müşahidə olunarsa, evdə müalicəni davam etdirməklə vaxt itirmək olmaz:
* Uşaq çətinliklə və ya çox sürətlə nəfəs alırsa.
* Nəfəs alarkən qabırğalarının arası və ya döş qəfəsi içəri çəkilirsə.
* Dodaqlarında və üzündə göyərmə varsa.
* Uşaq həddindən artıq halsızdırsa, oyatmaq çətindirsə və ya ətrafına reaksiya vermirsə.
* Maye qəbul edə bilmirsə, ağlayarkən göz yaşı gəlmirsə, ağzı quruyursa.
* Təxminən 8 saat ərzində sidiyə getməyibsə.
* Qıcolma baş verirsə.
* Hərarət və öskürək yaxşılaşdıqdan sonra yenidən ağırlaşırsa.
Bu hallarda təcili tibbi yardım lazımdır.
9. Bir yaşlı uşaqlarda qrip niyə daha ciddi nəzarət tələb edir?
ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin (CDC) məlumatına görə, 5 yaşdan kiçik uşaqlar, xüsusilə 2 yaşdan aşağı olanlar qripin ağırlaşmaları baxımından daha yüksək risk qrupundadır.
Qrip bəzi uşaqlarda aşağıdakı ağırlaşmalara səbəb ola bilər:
* Ağciyər iltihabı (pnevmoniya);
* Orta qulaq iltihabı;
* Susuzlaşma;
* Tənəffüs problemləri;
* Xroniki xəstəliklərin ağırlaşması.
Bir yaşlı uşaq qripə yoluxubsa, simptomlar yüngül olsa belə, pediatrla mümkün qədər tez, ideal olaraq ilk 24 saat ərzində əlaqə saxlamaq məsləhətdir. Həkim antiviral müalicəyə, məsələn, oseltamivirə ehtiyac olub-olmadığını qiymətləndirə bilər. Bu preparatlar ən yaxşı nəticəni xəstəliyin ilk 48 saatında başladıqda verir. Dərman yalnız həkim təyinatı ilə istifadə edilməlidir.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə




USD
EUR
GBP
RUB