“Milli dirçəlişdən suverenliyə uzanan yol Azərbaycanın şərəfli tarixidir” - MİLLƏT VƏKİLİ
“Milli Dirçəliş Günü Azərbaycan tarixində sadəcə təqvimə yazılmış əlamətdar tarix deyil. Bu gün xalqın öz taleyinə münasibətinin dəyişdiyi, milli kimliyin siyasi iradəyə çevrildiyi və cəmiyyətin gələcəyini müəyyənləşdirmək istəyini açıq şəkildə ortaya qoyduğu tarixi mərhələni ifadə edir. 1988-ci il noyabrın 17-də Bakıda başlayan kütləvi etirazlar sovet sisteminin yaratdığı siyasi məhdudiyyətlərə qarşı etiraz olmaqla yanaşı, milli özünüdərkin ictimai hərəkata çevrilməsinin də göstəricisi idi. Həmin günlərdə meydan yalnız insanların toplaşdığı məkan deyildi; orada xalqın yaddaşı, narahatlığı, etirazı və azadlıq arzusu vahid bir iradə şəklində təzahür edirdi”.
Bu fikirləri Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin sədri Tahir Rzayev SİA-ya açıqlamasında bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu hərəkatın yaranmasını yalnız bir hadisənin nəticəsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı:
”XX əsrin sonlarında SSRİ-də dərinləşən siyasi və iqtisadi böhran, mərkəzi hakimiyyətin milli məsələlərə münasibəti, Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları və Qarabağ ətrafında baş verən proseslər cəmiyyətdə ciddi narazılıq yaratmışdı. İnsanlar artıq yalnız ayrı-ayrı qərarlara etiraz etmirdilər; onlar öz hüquqlarının, milli ləyaqətlərinin və gələcəklərinin müdafiəsini tələb edirdilər. Bu baxımdan 17 noyabr hadisələri kortəbii narazılıqdan daha geniş məna daşıyırdı: milli həmrəylik formalaşır, ictimai düşüncə siyasi müstəqillik ideyasına doğru istiqamətlənirdi. Meydanda səslənən tələblər zaman keçdikcə dövlətçilik haqqında düşüncənin əsasına çevrildi.
Lakin milli oyanışın müstəqil dövlət quruculuğuna çevrilməsi asan proses deyildi. Azadlıq ideyasının meydana çıxması ilə müstəqil dövlətin məsuliyyətini daşımaq arasında böyük məsafə vardı. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası tarixi nailiyyət olsa da, sonrakı dövrdə ölkə siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi tənəzzül, müharibə, torpaq itkisi və idarəetmə böhranı ilə üzləşdi. Bu mərhələ göstərdi ki, müstəqillik yalnız hüquqi sənədlə təsdiqlənən status deyil; onun qorunması üçün işlək institutlar, vahid siyasi iradə, iqtisadi dayanıqlılıq və cəmiyyətin etimad göstərdiyi idarəçilik sistemi lazımdır. Başqa sözlə, milli dirçəlişin növbəti mərhələsi azadlıq ideyasını dövlətin real gücünə çevirmək idi.
Məhz belə mürəkkəb şəraitdə Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında həlledici əhəmiyyət qazandı. Onun 1990-cı ildə Naxçıvana qayıdışı, həmin dövrdə muxtar respublikanın siyasi həyatında tutduğu mövqe və milli maraqların müdafiəsi istiqamətində atdığı addımlar yeni dövlətçilik düşüncəsinin formalaşmasına təsir göstərdi. 1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması da həmin tarixi şəraitdə siyasi təşkilatlanma və idarəçilik alternativinə olan ehtiyacdan irəli gəlirdi. 1993-cü ildə Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışı isə dövlətin parçalanma təhlükəsi ilə üzləşdiyi, hakimiyyət böhranının dərinləşdiyi bir dövrdə baş verdi. Onun qarşısında duran əsas vəzifə yalnız siyasi hakimiyyəti möhkəmləndirmək deyil, dövlətin idarəolunma qabiliyyətini bərpa etmək, cəmiyyətdə sabitlik yaratmaq və müstəqilliyin dönməzliyini təmin etmək idi.
Ulu Öndərin dövlətçilik siyasətinin mahiyyəti ondan ibarət idi ki, milli ideya emosional çağırış səviyyəsində saxlanılmadı, konkret siyasi və institusional mexanizmlərlə möhkəmləndirildi. Konstitusion quruculuq, dövlət idarəçiliyinin yenidən təşkili, milli təhlükəsizlik sisteminin formalaşdırılması, ordu quruculuğu və iqtisadi islahatlar bu siyasətin əsas istiqamətlərini təşkil edirdi. 1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın enerji strategiyasına yeni məzmun verdi, ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrini genişləndirdi və uzunmüddətli inkişaf üçün mühüm imkanlar yaratdı. 1995-ci ildə Konstitusiyanın qəbul edilməsi isə müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarını möhkəmləndirdi. Bu addımların əhəmiyyəti yalnız həmin dövrün problemlərinin həlli ilə məhdudlaşmırdı; onlar gələcək nəsillər üçün siyasi sabitliyin, iqtisadi inkişafın və beynəlxalq əməkdaşlığın təməlini formalaşdırırdı. Beləliklə, milli dirçəliş dövlət quruculuğunun ardıcıl və sistemli prosesinə çevrildi.
İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə bu siyasi kurs yeni dövrün çağırışlarına uyğun şəkildə davam etdirildi və inkişaf etdirildi. Dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, nəqliyyat və enerji infrastrukturunun genişləndirilməsi, sosial sahədə islahatlar və beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi Azərbaycanın imkanlarını artırdı. Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, müasir dövlətin gücü yalnız iqtisadi göstəricilərlə ölçülmür; onun strateji qərar qəbul etmək, milli maraqları müdafiə etmək və mürəkkəb geosiyasi şəraitdə müstəqil siyasət yürütmək qabiliyyəti də əsas meyarlardandır. İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət Azərbaycanın regional və beynəlxalq proseslərdə rolunu genişləndirdi. Bununla yanaşı, ordu quruculuğuna, müdafiə potensialına və milli təhlükəsizlik məsələlərinə verilən diqqət uzun illər ərzində formalaşdırılan dövlət strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biri oldu.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə edilən Zəfər və 2023-cü ildə Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin bərpa olunması milli dövlətçilik tarixində yeni mərhələ açdı. Bu hadisələr yalnız hərbi nəticə kimi deyil, onilliklər ərzində aparılan siyasi, iqtisadi və hərbi quruculuğun yekunu kimi də qiymətləndirilməlidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa-quruculuq işləri, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı və regionun iqtisadi həyata reinteqrasiyası isə qələbənin sülh, inkişaf və sosial ədalət məzmununu tamamlayır. Əgər 1988-ci ilin noyabrında xalq meydanlarda öz milli iradəsini nümayiş etdirirdisə, bu gün həmin iradə suveren dövlətin qərarlarında, quruculuq siyasətində və gələcək hədəflərində ifadə olunur. Tarixi prosesin ən mühüm məntiqi də məhz budur: milli oyanış dövlət müstəqilliyinə, müstəqillik dövlət quruculuğuna, dövlət quruculuğu isə suverenliyin real təminatına çevrilib.
Bu gün Milli Dirçəliş Gününə nəzər salarkən keçilən yolu yalnız tarixi hadisələrin ardıcıllığı kimi deyil, siyasi düşüncənin və milli məsuliyyətin tədricən yetkinləşməsi prosesi kimi dəyərləndirmək lazımdır. 17 noyabr 1988-ci ildə meydanlara çıxan insanların əsas tələbi milli hüquqların və ləyaqətin qorunması idi. Sonrakı nəsillərin qarşısında isə həmin arzunu müstəqil, güclü və suveren dövlət reallığına çevirmək vəzifəsi dayandı. Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dövlətçilik xətti və İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə davam etdirilən inkişaf strategiyası bu tarixi ardıcıllığın mühüm mərhələləridir. Milli dirçəlişin əsl mənası da keçmişi yalnız xatırlamaqda deyil, onun yaratdığı məsuliyyəti dərk edərək gələcəyi qurmaqdadır. Çünki xalqın tarixi yaddaşı yalnız dünənə aid deyil; o, sabahın siyasi iradəsini və dövlətçilik fəlsəfəsini də formalaşdırır”.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə




USD
EUR
GBP
RUB