İnsanlar niyə başqasının uğursuzluğuna daha çox maraq göstərir? - KÖŞƏ

İnsanlar niyə başqasının uğursuzluğuna daha çox maraq göstərir? - KÖŞƏ

Cəmiyyətdə uğur qazanan insan haqqında danışmaq adi haldır. Onun hansı addımları atdığı, necə irəlilədiyi, hansı imkanlardan yararlandığı maraq doğurur. Ancaq bəzən həmin insanın uğursuzluğu daha geniş müzakirəyə səbəb olur. Bir səhv, yanlış qərar və ya gözlənilməz məğlubiyyət uzun müddət gündəmdə qalır. Maraqlıdır ki, bəzi insanlar başqasının qazandığı uğuru sakit qarşılasalar da, onun büdrəməsinə xüsusi diqqət yetirirlər.

Bu münasibət yalnız tanınmış şəxslərə qarşı müşahidə olunmur. İş yerində vəzifəsi yüksələn əməkdaşın uğurunu təbrik edənlər olduğu kimi, onun hər hansı səhvini gözləyənlər də tapılır. Birinin biznesinin uğursuz olması, imtahandan kəsilməsi, işini itirməsi və ya şəxsi həyatında çətinlik yaşaması bəzən ətrafdakılar üçün müzakirə mövzusuna çevrilir. Hətta hadisənin səbəblərini bilməyən insanlar belə öz mülahizələrini irəli sürməyə tələsirlər.

Psixologiyada bu davranışın müxtəlif izahları var. İnsan bəzən başqasının uğurunu öz həyatı ilə müqayisə edir və həmin uğuru şəxsi geriləmə kimi qəbul edə bilir. Digər tərəfdən, başqasının uğursuzluğu insanda müvəqqəti üstünlük hissi yarada bilər. Belə müqayisə insanın öz problemləri ilə üzləşmək əvəzinə diqqətini başqasının çətinliyinə yönəltməsinə də səbəb olur.

Sosial şəbəkələr bu meyli daha görünən edib. Uğurlu insanların həyatından paylaşımlar geniş maraq doğurduğu kimi, onların səhvləri də sürətlə yayılır. Bəzən bir insanın illərlə qazandığı nüfuz bir neçə dəqiqəlik video, uğursuz çıxış və ya mübahisəli açıqlama ilə kölgədə qala bilir. Hadisənin mahiyyətini araşdırmaqdan daha çox, onu müzakirə etmək və mühakimə yürütmək ön plana keçir.

Burada başqa bir problem də var: uğursuzluğa münasibətimiz. Biz çox vaxt insanlardan yalnız nəticə gözləyirik. Onun hansı çətinliklərdən keçdiyini, nə qədər çalışdığını, hansı maneələrlə qarşılaşdığını nəzərə almırıq. Uğur qazandıqda onu nümunə göstərir, səhv etdikdə isə əvvəlki bütün nailiyyətlərini unutmağa meyil edirik. Halbuki insanın həyat yolu yalnız uğurlu qərarlardan ibarət deyil.

Əslində, başqasının uğursuzluğuna sevinmək heç kimin vəziyyətini yaxşılaşdırmır. Bir insanın səhvi digərinin bacarığını artırmır, kiminsə məğlubiyyəti başqasına avtomatik üstünlük qazandırmır. Əksinə, bu yanaşma cəmiyyətdə sağlam rəqabəti zəiflədir. İnsanlar bir-birinin inkişafından öyrənmək əvəzinə, kimin nə vaxt büdrəyəcəyini gözləməyə başlayırlar.

Uğursuzluğa münasibət dəyişməlidir. Səhv edən insanı dərhal mühakimə etmək əvəzinə, hadisənin səbəblərini anlamağa çalışmaq, tənqidi təhqirdən ayırmaq və insanın yenidən başlamaq hüququna hörmət etmək lazımdır. Bu, səhvləri görməzdən gəlmək demək deyil. Sadəcə, bir uğursuzluğun insanın bütün şəxsiyyətini müəyyənləşdirməsinə imkan verməməkdir.

Bəlkə də, cəmiyyətin inkişaf səviyyəsi yalnız uğur qazananlara verdiyi qiymətlə deyil, çətinliyə düşən insanlara göstərdiyi münasibətlə də ölçülməlidir. Çünki hər kəsin həyatında bir gün başqalarının müzakirə etdiyi tərəfə çevrilə biləcək bir məqam var.

Başqasının büdrəməsini gözləyən insan unudur ki, həyat yarış deyil və heç kimin yolu həmişə hamar olmur.

Müəllif: Günel Fərzəliyeva

Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə