Müasir geyim sənayesində sintetik parçalar polyester, neylon, akril və digərləri geniş istifadə olunur. Onlar ucuz, davamlı və praktik olsa da, insan sağlamlığı və ətraf mühit üçün bəzi görünməyən risklər yaradır. Xüsusilə dəri ilə birbaşa təmasda olduqda bu materialların təsiri daha çox hiss olunur.
Sintetik parçalar niyə allergiya və narahatlıq yaradır?
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Sintetik parçaların yaratdığı narahatlıq təsadüfi deyil. Bu, birbaşa onların kimyəvi tərkibi və fiziki xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.
Dərinin “nəfəs almaması” problemi
Sintetik liflər təbii parçalar kimi hava keçirmir. Bu səbəbdən tər dəridə qalır, istilik artır və dəri nəm mühitdə qalır.
Nəticədə qaşınma, qızartı və kontakt dermatit yaranır.
Kimyəvi maddələr və allergik reaksiyalar
Sintetik geyimlərdə tez-tez aşağıdakı maddələr olur:
-ftalatlar
-bisfenollar
-boya və qatqılar
-ağır metallar
Bu maddələr:
-dəridən sorula bilər
-immun sistemini qıcıqlandıra bilər
-allergiya və hormonal pozğunluqlara səbəb ola bilər
Tərləmə, bakteriya, infeksiya riski
Sintetik parçalar tərin buxarlanmasına imkan vermədiyi üçün:
-bakteriya və göbələklər üçün uyğun mühit yaranır
-dəri infeksiyaları (məsələn, göbələk) arta bilər
Sürtünmə və mexaniki qıcıqlanma
Xüsusilə dar və sintetik geyimlər:
-dəriyə sürtünür
-mikrozədələr yaradır
-ekzema və qızartını artırır
Allergiya çox vaxt lifdən yox, qatqıdan yaranır
Maraqlı fakt: allergiyanın səbəbi bəzən parça yox, onun boyası, lateksi və emal kimyəviləri olur.
Uzun müddətli istifadənin insan sağlamlığına təsirləri
Xroniki dəri problemləri
Uzun müddət sintetik geyim istifadəsi:
-davamlı qaşınma
-ekzema
-kontakt dermatit kimi problemlərə səbəb ola bilər.
Hormonal sistemə təsir
Bəzi sintetik materiallarda olan kimyəvi maddələr hormon balansını poza və reproduktiv sağlamlığa təsir edə bilər.
Qan dövranı və komfort problemi
Dar sintetik geyimlər qan dövranını zəiflədir və uzun müddətdə narahatlıq və digər sağlamlıq problemləri yaradır.
Potensial xərçəng riski
Bəzi hallarda sintetik parçalarda istifadə olunan maddələr (məsələn, fenollar) kanserogen təsir göstərə və uzunmüddətli risk yarada bilər.
Ətraf mühitə gizli təsirlər
Mikroplastik çirklənmə
Sintetik geyimlər yuyularkən mikroplastik hissəciklər ayrılır və suya və okeanlara qarışır.
Plastik əsaslı tullantılar
Sintetik liflər bioloji parçalanmır və uzun illər təbiətdə qalır. Bu isə qlobal ekoloji problem yaradır.
Kimyəvi çirklənmə
İstehsal zamanı su resursları çirklənir və kimyəvi tullantılar yayılır.
Sintetik parçalar gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilsə də, onların təsiri sadəcə rahatlıq və qiymətlə məhdudlaşmır. Dərinin nəfəs almaması, kimyəvi maddələrə məruz qalma və mikroplastik yayılması bu materialların həm insan sağlamlığına, həm də ekosistemə ciddi təsir göstərdiyini ortaya qoyur.
Ən sağlam yanaşma gündəlik istifadə üçün pambıq, kətan kimi təbii parçalara üstünlük vermək və sintetik geyimləri uzun müddət və birbaşa dəri ilə təmasda az istifadə etməkdir.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB