Hisə verilmiş kolbasa və sosislərə nə qədər güvənmək olar? -HƏKİM DANIŞDI
“Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) və Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyinin (IARC) son dəyərləndirmələrinə görə, kolbasa, sosiska, pastırma və digər emal olunmuş ət məhsulları insan sağlamlığı üçün ciddi risk faktorları hesab olunur”. Bu sözləri SİA- ya açıqlamasında həkim Fidan Həsənli bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu məhsullar spirtli içkilər və tütün kimi Qrup 1 karsinogen kateqoriyasına daxil edilmişdir, yəni uzunmüddətli və müntəzəm istehlakı xərçəng xəstəliklərinin yaranma ehtimalını artırır:
“Emal olunmuş ətlərin orqanizmə təsiri bir neçə mexanizm vasitəsilə baş verir. Birinci əsas mexanizm onların tərkibindəki nitrit və nitrozaminlərdir. Nitritlər məhsulun rəngini və dadını qorumaq üçün istifadə olunur, lakin mədə və bağırsaqda nitrozaminlərə çevrilir. Nitrozaminlər DNA-da mutasiyalar yarada, hüceyrə bölünməsini pozaraq malign transformasiyaya səbəb ola bilər. Bu mexanizm xüsusilə kolorektal xərçəng və mədə xərçəngi riskinin artması ilə bağlıdır.
İkinci mexanizm yüksək duz və doymuş yağ vasitəsilə baş verir. Emal olunmuş ətlərdə natrium miqdarı yüksəkdir, bu isə arterial hipertoniya riskini artırır. Uzun müddət yüksək duz istehlakı damarların endotel funksiyasını pozur, aterosklerotik plakların yaranmasını sürətləndirir və nəticədə ürək tutması, insult və digər kardiyovaskulyar xəstəliklərin riskini yüksəldir. Doymuş yağlar isə plazma xolesterolu artıraraq ateroskleroz prosesini gücləndirir.
Üçüncü təsir mexanizmi metabolik sahədədir. Emal olunmuş ətlər yüksək enerji, yağ və az lif tərkibinə malik olduğundan insulin müqavimətini artırır, tip 2 diabet və metabolik sindrom riskini yüksəldir. Tədqiqatlar göstərir ki, həftədə 50 qramdan çox emal olunmuş ət istehlakı tip 2 diabet riskini 15–20% artırır.
Dördüncü təsir mexanizmi oksidləşdirici stress və iltihab prosesləridir. Nitrit və digər konservantlar orqanizmdə sərbəst radikalların yaranmasına səbəb olur, bu isə hüceyrələrin membran və genetik materialını zədələyərək xroniki iltihab və degenerativ prosesləri sürətləndirir.
ÜST və digər mütəxəssislər emal olunmuş ət məhsullarının istehlakını mümkün qədər məhdudlaşdırmağı tövsiyə edir. Optimal halda həftədə bir-iki porsiyadan çox olmamalıdır. Onun yerinə təzə, az emal olunmuş ət, toyuq, balıq, paxlalılar və digər bitki əsaslı zülal mənbələri üstünlük təşkil etməlidir. Həmçinin, qida rasionuna tərəvəz, meyvə, tam taxıllar və lifli qidalar daxil edilməsi, antioksidant və fitonutrient baxımından zəngin qidalanma sağlamlıq üçün önəmlidir.
Qeyd etmək lazımdır ki, emal olunmuş ət məhsullarının riskləri yalnız xərçənglə məhdudlaşmır; onlar kardiometabolik xəstəliklər, böyrək və qaraciyər funksiyasının pozulması, xroniki iltihab və qanda oksidləşdirici stressin artması ilə də əlaqələndirilir. Bu səbəbdən tibbi cəhətdən emal olunmuş ətlərin istifadəsi yalnız ehtiyac olduqda və minimal səviyyədə olmalıdır.
Uzunmüddətli sağlamlıq üçün balanslı qidalanma, müxtəlif protein mənbələri və lifli qidaların gündəlik rasiona daxil edilməsi həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu yanaşma həm xərçəng, həm ürək-damar xəstəlikləri, həm də metabolik pozuntuların riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır”.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
Digər xəbərlər
Xəbər lenti
Salyanda avtomobil 89 yaşlı piyadanı vuraraq öldürüb
Hadisə 21:35Estoniyaya buludda dövlət niyə lazım idi?
Dünya 21:28İqlim dəyişikliyi qlobal maliyyə sistemi üçün təhlükə yarada bilər...
İqtisadiyyat 21:05Amerikalıların “sensasiyası” haqqında...
Rəy 20:49“Rusiya yanacaqsız qala bilər”
İqtisadiyyat 20:27Türkiyədə 4,3 bal gücündə zəlzələ baş verib
Hadisə 20:16Foreign Affairs: Çin səhv hesablayıb...
Dünya 20:06Samuxda minik maşını aşıb, xəsarət alanlar var
Hadisə 19:59Moldovanın hava məkanı bağlanıb...
Dünya 19:54Ögey qardaş 23 yaşlı qadını bıçaqlayaraq öldürüb
Hadisə 19:36İranın Qeşm adasında partlayışlar baş verib
Dünya 19:02Bu səhv Rusiyaya baha başa gələcək...
Dünya 18:5138-dən artıq şadlıq sarayında nöqsanlar aşkarlanıb
Sosial 18:32Lənkəranda 3 ailənin yaşadığı ev yanıb
Hadisə 17:52“Mançester Siti” Halanda əvəzləyici axtarır
İdman 17:43Kimlərə xaş yemək olmaz? - MÜTƏXƏSSİS AÇIQLADI
Sosial 16:54Banklar yeni komissiya tələb edəcək? - İQTİSADÇI AÇIQLADI
İqtisadiyyat 16:43Medvedev Qərbdən kvadrilyon dollar tələb edir
Dünya 16:13Ankara bəyanat yaydı
Siyasət 16:02Qlobal enerji müharibələri - RAKURS
Siyasət 15:21ABŞ və İranın əli tətikdə - ANALİZ
Dünya 15:16Müasir insan və hərəkət azlığı - FOTO
Sosial 13:47Şahbuz dağlarında balın izi ilə
Maraqlı 13:43Bu gün Azərbaycan millisi İraqla qarşılaşacaq
İdman 13:29Sabah 19 dərəcə isti olacaq
Sosial 13:25Ölkəmizdə ilk dəfə Milli Məşğulluq Forumu keçirilir
Siyasət 12:41AAYDA sədri Lənkəran, Astara və Lerik sakinlərinin müraciətlərini dinləyəcək
İqtisadiyyat 11:29DİN: Ötən gün 52 cinayətin açılması təmin olunub
Hadisə 11:27Bakı şəhərində qışa hazırlıq tədbirləri görülür
Sosial 11:26Sizi aldatmağa çalışdıqlarını necə anlaya bilərsiniz?
İqtisadiyyat 11:19Qızıl və gümüş bahalaşıb
İqtisadiyyat 10:18Hərbi qulluqçulara ali hərbi rütbələr təqdim edilib
Siyasət 10:17Azərbaycan nefti 99 dollara satılır
İqtisadiyyat 09:58Yəməndə 173 Husi yaraqlısı öldürülüb - AÇIQLAMA
Dünya 02:02Özəl xəbərlər
Digər xəbərlərKimlərə xaş yemək olmaz? - MÜTƏXƏSSİS AÇIQLADI
Sosial 16:54Banklar yeni komissiya tələb edəcək? - İQTİSADÇI AÇIQLADI
İqtisadiyyat 16:43
Redaktorun seçimi
Köşə yazıları
Populyar
Valyuta məzənnəsi
-
USD
1,7000
0,00%
-
EUR
1,8707
-0,13%
-
GBP
2,2427
-0,12%
-
RUB
2,0606
-0,21%



