"Çinin avtomobil ixracına dair yeni qaydaları Azərbaycanda Çin markalı avtomobillərin satışını tam dayandırmasa da, xüsusilə istehsalçıdan birbaşa icazə almadan fəaliyyət göstərən paralel idxalçıların imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıra bilər". Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli deyib.
Onun sözlərinə görə, əsas dəyişiklik avtomobilin Çindən çıxarılması üçün tələblərin sərtləşdirilməsi, istehsalçı icazəsinin əhəmiyyətinin artması və xarici bazarlarda satışdan sonrakı xidmətin təmin edilməsidir:
"Çin Ticarət Nazirliyinin 2027-ci il üçün avtomobil ixracına icazələrin verilməsi ilə bağlı 29 sentyabr 2026-cı il tarixli sənədində xaricdəki servis məntəqələrinin əməkdaşlıq sənədləri, təmir imkanları, avadanlıqlar, mütəxəssislər və ehtiyat hissələrinin təchizatına dair sübutlar tələb olunur. Bundan əlavə, 2026-cı il yanvarın 1-dən etibarən Çində qeydiyyata alınmasından 180 gün keçməmiş avtomobillərin ikinci əl adı ilə ixracı üçün istehsalçının satışsonrası xidmət təsdiqi tələb edilir.
Azərbaycana təsiri hansı istiqamətlərdə hiss oluna bilər?
Birincisi, paralel idxalın məhdudlaşması ehtimalı yüksəkdir. Çin bazarından avtomobilləri alıb istehsalçının rəsmi ixrac kanallarından kənar yollarla Azərbaycana gətirən şirkətlər yeni tələblərə uyğunlaşmaq məcburiyyətində qalacaqlar. Xüsusilə Çində yeni avtomobilləri qeydiyyata alaraq ikinci əl adı ilə ixrac edən vasitəçilərin fəaliyyəti çətinləşəcək. Bu, bütün paralel idxalın qadağan edilməsi demək deyil, lakin avtomobilin mənşəyi, qeydiyyatı və istehsalçıdan alınan təsdiqlər daha böyük əhəmiyyət daşıyacaq.
İkincisi, avtomobillərin qiymətində artım yarana bilər. İstehsalçı ilə rəsmi əməkdaşlıq, servis mərkəzlərinin təşkili, ehtiyat hissələrinin saxlanılması və logistika xərcləri idxalçıların maya dəyərini yüksəldə bilər. Paralel idxal hesabına daha ucuz təkliflər bazardan azaldıqda qiymət fərqi də darala bilər. Bununla belə, qiymətlərin mütləq artacağını söyləmək tezdir: istehsalçıların qiymət siyasəti, Çin avtomobil bazarındakı rəqabət, manatın məzənnəsi və idxal xərcləri də nəticəyə təsir edəcək.
Üçüncüsü, satış həcmlərində müvəqqəti azalma mümkündür. Yeni sənədləşmə tələblərinə uyğunlaşa bilməyən şirkətlər sifarişləri gecikdirə və ya müəyyən modellərin idxalını dayandıra bilərlər. Lakin istehsalçılar Azərbaycan bazarında satışlarını genişləndirməkdə maraqlı olsalar, rəsmi distribütorlar vasitəsilə tədarükü artırmaqla yaranan boşluğu doldura bilərlər. Buna görə də ümumi idxalın kəskin azalmasından çox, idxal kanallarının dəyişməsi ehtimalını da nəzərə almaq lazımdır.
Dördüncüsü, rəsmi dilerlərlə paralel idxalçılar arasındakı rəqabətin xarakteri dəyişəcək. Rəsmi dilerlər istehsalçı zəmanəti, proqram təminatına çıxış, servis və ehtiyat hissələri təminatı baxımından üstünlük əldə edə bilərlər. Paralel idxalçılar isə rəqabətdə qalmaq üçün istehsalçılarla əməkdaşlıq etməli, müstəqil servis şəbəkələri qurmalı və ya xaricdəki xidmət mərkəzləri ilə müqavilələr bağlamalı olacaqlar. Bu isə bazarda daha çox maliyyə və təşkilati imkanlara malik şirkətlərin mövqeyini gücləndirə bilər.
Nəticədə, Çinin yeni ixrac qaydaları Azərbaycanda Çin avtomobillərinin əlçatanlığına və qiymətinə təsir göstərə bilər, lakin əsas təsir mexanizmi idxalın tam dayandırılması deyil, qeyri-rəsmi və sənədləşmə baxımından zəif kanalların məhdudlaşmasıdır. Uzunmüddətli perspektivdə servis və ehtiyat hissələri təminatının yaxşılaşması istehlakçılar üçün müsbət nəticə verə bilər. Digər tərəfdən, paralel idxalın azalması qiymət rəqabətini zəiflədərsə, avtomobil almaq istəyən vətəndaşların seçim imkanları darala bilər.
Bu prosesin Azərbaycana faktiki təsirini qiymətləndirmək üçün Çin avtomobillərinin ümumi idxalında paralel idxalın payı, hansı markaların rəsmi distribütorlarla işlədiyi və yeni qaydaların həmin istehsalçıların ixrac siyasətinə necə tətbiq ediləcəyi ayrıca araşdırılmalıdır".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB