“Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığına kölgə salmaq cəhdləri yolverilməzdir“ -DEPUTAT DANIŞDI

“Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ortaq tarixə, milli-mənəvi dəyərlərə və qarşılıqlı etimada əsaslanan, strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlmiş xüsusi əlaqələr sistemidir. Bu münasibətlərin mahiyyəti yalnız xalqlarımızın tarixi bağlılığı ilə məhdudlaşmır, həm də dövlətlərimizin suverenliyinə, müstəqil siyasi iradəsinə və qarşılıqlı maraqlarına hörməti ehtiva edir”.

Bu sözləri Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin sədri Tahir Rzayev SİA-ya açıqlamasında bildirib.

Onun sözlərinə görə, iki ölkə arasında süni narazılıq yaratmağa, Azərbaycanın müstəqil qərarlarını mübahisə predmetinə çevirməyə və qardaşlıq əlaqələrindən siyasi manipulyasiya vasitəsi kimi istifadə etməyə yönələn cəhdlər qəbuledilməzdir:

” Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyinin qorunması təkcə ikitərəfli münasibətlərin deyil, bütövlükdə türk dünyasının birliyi və regional əməkdaşlığın inkişafı baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Tarix boyu Azərbaycanla Türkiyə arasındakı yaxınlığı zəiflətməyə çalışan müxtəlif qüvvələr mövcud olub. Bu gün türk dövlətlərinin siyasi, iqtisadi və geosiyasi potensialının artması, Türk Dövlətləri Təşkilatının beynəlxalq mövqeyinin güclənməsi fonunda belə cəhdlərin yenidən gündəmə gəlməsi diqqət çəkir. Türk dünyasının vahid strateji mövqedən çıxış etmək imkanlarının genişlənməsi regionda yeni əməkdaşlıq perspektivləri yaradır. Bu prosesdən narahatlıq keçirən dairələrin iki qardaş dövlət arasında fikir ayrılıqlarını qabartmağa çalışması isə ortaq maraqların qorunması məsələsini daha da aktuallaşdırır.

Təəssüf doğuran məqam ondan ibarətdir ki, bəzən Azərbaycan və Türkiyədəki ayrı-ayrı şəxslər, eləcə də informasiya resursları həssas məsələləri obyektiv müzakirə etmək əvəzinə, emosional və qərəzli yanaşmalar sərgiləyirlər. Faktların kontekstdən kənar təqdim edilməsi, siyasi bəyanatların birtərəfli şərhi və ictimai rəyə təsir göstərmək cəhdləri qarşılıqlı etimada xələl gətirə bilər. Bu baxımdan, hər hansı iddianın konkret faktlar əsasında qiymətləndirilməsi, ayrı-ayrı şəxslərin mövqeyinin bütöv bir dövlətin siyasəti kimi təqdim edilməməsi vacibdir.

Son dövrlərdə Türkiyənin bəzi media orqanlarında, sosial şəbəkələrində və hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasına (AKP) yaxınlığı ilə tanınan informasiya resurslarında Azərbaycanın daxili siyasəti ilə bağlı səsləndirilən fikirlər ictimai müzakirələrə səbəb olub. Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri Oktay Saralın bəyanatı, eləcə də AKP-dən olan bəzi millət vəkillərinin bu müzakirələrə qoşulması məsələnin siyasi həssaslığını artırıb. Siyasi təmsilçilərin fikir bildirmək hüququ olsa da, bu hüquq başqa dövlətin suverenliyinə və müstəqil qərarvermə prinsipinə hörmət öhdəliyini istisna etmir. Xüsusilə müttəfiq dövlətlər arasında həssas məsələlərlə bağlı səsləndirilən fikirlər qarşılıqlı münasibətlərin xarakteri və ictimai rəy üzərində yarada biləcəyi təsirlər nəzərə alınmaqla məsuliyyətlə ifadə olunmalıdır.

Müzakirələrin əsas mövzularından biri olan məktəbli geyimi məsələsinə də hüquqi və ictimai prinsiplər çərçivəsində yanaşılmalıdır. Azərbaycan dünyəvi dövlət quruluşuna malikdir və Konstitusiyası ilə vicdan azadlığını təmin edir. Ölkəmiz müxtəlif dinlərin nümayəndələrinə hörmətlə yanaşır, dinlərarası dialoqun inkişafına və İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə töhfə verir. Bununla yanaşı, dünyəvilik dövlət idarəçiliyinin və təhsil sisteminin əsas prinsiplərindən biridir. Bu prinsip dini dəyərlərin inkarı deyil, dövlət və ictimai münasibətlərin hüquqi əsaslar üzərində qurulmasının təminatıdır.

Məktəblərdə tətbiq edilən geyim qaydalarının İslam dininə qarşı münasibət və ya hicaba qadağa kimi təqdim olunması məsələnin mahiyyətini birtərəfli şəkildə şərh edir. Təhsil müəssisələrində vahid tələblərin müəyyənləşdirilməsi tədris mühitinin təşkili, nizam-intizamın qorunması və şagirdlər arasında bərabərliyin təmin edilməsi ilə əlaqəlidir. Bu mövzunun dini qarşıdurma predmetinə çevrilməsi və Azərbaycanın dini azadlıqları məhdudlaşdıran dövlət kimi təqdim olunması obyektiv müzakirəyə mane olur. Həssas dini məsələlərdən siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilməsi isə cəmiyyətlər arasında anlaşmanı gücləndirmək əvəzinə, yanlış təsəvvürlərin yaranmasına şərait yarada bilər.

Təhsil siyasətinin müəyyənləşdirilməsi hər bir dövlətin qanunvericiliyi və konstitusion prinsipləri əsasında həyata keçirilən daxili səlahiyyətlərindəndir. Bu sahədə qəbul edilən qərarlar qiymətləndirilərkən müvafiq hüquqi normalar, mövcud qaydalar və insan hüquqlarına hörmət prinsipi nəzərə alınmalıdır. Dini etiqad azadlığı ilə təhsil müəssisələrində tətbiq edilən ümumi tələblər arasındakı münasibətlərin hüquqi çərçivədə müzakirəsi mümkündür. Lakin məsələnin siyasi məqsədlərlə qabardılması və bir dövlətin daxili siyasətinə müdaxilə təsiri yaradan bəyanatlarla müşayiət olunması konstruktiv dialoqa xidmət etmir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev çıxışlarında ölkəmizin müstəqil siyasət yürüdən, milli maraqlarını əsas götürən suveren dövlət olduğunu dəfələrlə vurğulayıb. Azərbaycanın xarici siyasət kursu müstəqil qərarvermə, milli maraqların qorunması və beynəlxalq münasibətlərdə bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanır. Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında ifadə olunan siyasi mövqe də dövlət müstəqilliyinin qorunması və Azərbaycanın öz inkişaf istiqamətini sərbəst müəyyənləşdirməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu yanaşma ölkəmizin beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərində də suverenliyin və qarşılıqlı hörmətin əsas götürüldüyünü göstərir.

Müttəfiqlik anlayışı tərəflərdən birinin digərinin qərarlarına təsir göstərməsi və ya öz mövqeyini qəbul etdirməsi demək deyil. Əksinə, möhkəm müttəfiqlik qarşılıqlı etimad, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və fərqli məsələlərə münasibətdə suveren seçim hüququnun tanınması ilə səciyyələnir. Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlərin davamlılığı da məhz bu prinsiplərin qorunmasından asılıdır. Qardaşlıq və dini həmrəylik kimi anlayışlar dövlətlərin daxili işlərinə müdaxiləyə əsas vermir; onlar qarşılıqlı dəstək və anlaşmanı gücləndirən mənəvi dəyərlər kimi çıxış etməlidir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının Mətbuat Xidmətinin açıqlamasında baş örtüyü kimi həssas məsələlərdən siyasi manipulyasiya və bölücülük vasitəsi kimi istifadə edilməsinin nə Türkiyə xalqının birliyinə, nə də müsəlman dünyasının həmrəyliyinə xidmət etdiyi vurğulanıb. Açıqlamada bu məsələlərdən Azərbaycana qarşı siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunmasının yolverilməzliyinə də diqqət çəkilib. Bu mövqe göstərir ki, müzakirənin mahiyyəti yalnız konkret geyim qaydaları ilə məhdudlaşmır; söhbət həm də dövlətlərin suveren hüquqlarına münasibətdən, siyasi məsuliyyətdən və ortaq dəyərlərin hansı məqsədlər üçün istifadə olunmasından gedir. Buna görə də siyasi dairələrin və media nümayəndələrinin həssas məsələlərə münasibətdə obyektivlik nümayiş etdirməsi vacibdir.

Azərbaycan və Türkiyə Şuşa Bəyannaməsi ilə münasibətlərini müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiblər. Bu müttəfiqlik qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq prinsiplərinə əsaslanır. Bu baxımdan, sosial şəbəkələrdə səsləndirilən “bu yanlışdan dönmək” ifadəsi iki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinin ruhuna və müttəfiqlik prinsiplərinə uyğun gəlmir. Ortaq tarix və mədəniyyət üzərində qurulan münasibətlərimiz bu gün təhlükəsizlik, regional sabitlik və strateji maraqlar baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Belə bir tərəfdaşlığın qorunması hər iki dövlətin məsuliyyətli siyasi mövqeyindən, qarşılıqlı hörmətindən və yaranan fikir ayrılıqlarını konstruktiv şəkildə həll etmək iradəsindən asılıdır.

Ayrı-ayrı şəxslərin bəyanatları və informasiya məkanında aparılan mübahisələr Azərbaycan və Türkiyə xalqları arasında formalaşmış tarixi bağlılığı bütövlükdə əks etdirmir. Bununla belə, ictimai rəyə təsir göstərən açıqlamaların məsuliyyətini də nəzərdən qaçırmaq olmaz. Xüsusilə dini və milli həssaslıq daşıyan məsələlərdə səsləndirilən fikirlər cəmiyyətlərdə yanlış təsəvvürlər yarada, qarşılıqlı münasibətlərə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də tənqid konkret bəyanatların məzmununa və faktlara əsaslanmalı, ayrı-ayrı şəxslərin mövqeyi bütövlükdə Türkiyə dövlətinə və ya türk xalqına şamil edilməməlidir.

Türkiyənin siyasi dairələri, media nümayəndələri və ictimai xadimləri Azərbaycanla bağlı məsələlərə münasibətdə iki ölkə arasındakı strateji müttəfiqliyin mahiyyətini nəzərə almalıdırlar. Eyni zamanda, ictimai müzakirələrdə təmkinli dilin seçilməsi, faktların dəqiq təqdim olunması və emosional ittihamlardan çəkinilməsi qarşılıqlı etimadın qorunmasına kömək edə bilər. Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gücü fikir ayrılıqlarının olmamasında deyil, onların suverenliyə və qarşılıqlı hörmətə xələl gətirmədən müzakirə edilməsi imkanındadır.

Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığına kölgə salmağa və Azərbaycanın müstəqil qərarvermə hüququnu şübhə altına almağa yönələn yanaşmalar nə ikitərəfli münasibətlərin, nə də bütövlükdə türk dünyasının maraqlarına xidmət edir. Belə cəhdlər strateji əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə mane olmaqla yanaşı, ortaq hədəflərə çatmaq imkanlarını da zəiflədə bilər. Dövlətlərimizin qarşısında duran əsas vəzifə tarixi və mənəvi bağlılığı qorumaqla yanaşı, bir-birinin suveren hüquqlarına hörmət etmək, qarşılıqlı etimadı möhkəmləndirmək və əməkdaşlığı ortaq maraqlar əsasında inkişaf etdirməkdir. “Bir millət, iki dövlət” prinsipi də məhz bu tarixi bağlılığın, siyasi bərabərliyin və qarşılıqlı məsuliyyətə əsaslanan müttəfiqliyin ifadəsidir”.