...Yeniyetmələr, cinsi yetkinlik dövrünün sirkadian sistemində bioloji dəyişiklikləri tetiklediyi yaş səbəbindən tipik “gecə bayquşlarına” çevrilirlər.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə rusiyalı həkim Konstantin Krutovski danışıb.
...Yetkinlik dövründə sirkadian saat dəyişir (sirkadian ritminin faza gecikməsi). Bu dəyişiklik oyaqlığın pik vaxtını daha gec vaxta keçirir, yatmaq istəyi axşamın sonlarında yaranır və təbii oyanma vaxtı səhərin sonuna olur, - deyə həkim izah edib.
Mütəxəssisin fikrincə, bu qanunauyğunluğun əsas fizioloji səbəbi melatonin istehsalının vaxtında dəyişiklikdir. Yeniyetmələrdə melatonin istehsalı böyüklərdə olduğu kimi axşamdan bir-iki saat gec başlayır.
Bundan əlavə, axşam saatlarında ekranlardan gələn işıq yeniyetmələrin yuxu rejiminə də təsir göstərir - melatonin basılır və sirkadian saat daha asan gec dəyişir.
Vəziyyət yaşla dəyişir.
20-25 ildən sonra əks proses baş verir - insanlar yenidən erkən yaşda olurlar. Bu, sirkadian ritminin normallaşması ilə izah olunur ki, bu da melatonin istehsalının daha erkən başlanması ilə nəticələnir.
Yeniyetmələrdə və yetkinlərdə bioloji ritmlərin uyğunsuzluğu sosial sistemlə münaqişəyə səbəb olur.
Məsələn, məktəb çox erkən başlayır və bu da yeniyetmələr arasında xroniki yuxu çatışmazlığına səbəb olur.
Krutovski qeyd edib ki, bir çox tədqiqatlar dərslərin başlamasını bir-iki saat gecikdirməyin akademik göstəriciləri yaxşılaşdırdığını, depressiyanı azaltdığını və piylənmə riskini azaltdığını göstərir.
Yuxu çatışmazlığı başqa hansı təhlükələr yaradır?
Bu, gecə iştahasının artmasına və həddindən artıq yeməyə səbəb olur.
Adətən daha gec yuxuya getməklə bədən bunu stress kimi qəbul etməyə başlayır.
Uzunmüddətli perspektivdə yuxu çatışmazlığı hipertoniya, metabolik sindrom, insulin müqaviməti və diabetə səbəb ola bilər.
Nazlı Almuradova
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB