“Minimum əmək haqqının avtomatik indeksasiyası modelinin tətbiqi müasir sosial-iqtisadi siyasətdə mühüm institusional yeniliklərdən biri hesab olunur”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu mexanizmin qanunvericilik səviyyəsində təsbit edilməsi dövlətin sosial müdafiə siyasətində sistemli və uzunmüddətli yanaşmaya keçidini göstərir: ”Ənənəvi olaraq minimum əmək haqqının artırılması ayrı-ayrı qərarlar və dövri təşəbbüslər əsasında həyata keçirilirdisə, avtomatik indeksasiya modeli bu prosesi iqtisadi göstəricilərə bağlı, davamlı və proqnozlaşdırıla bilən mexanizmə çevirir.
Avtomatik indeksasiya mahiyyət etibarilə minimum əmək haqqının inflyasiya səviyyəsi, yaşayış minimumu və orta aylıq əmək haqqının artım tempi ilə paralel şəkildə yenilənməsini nəzərdə tutur. Bu yanaşma əmək bazarında çalışan vətəndaşların real gəlirlərinin qorunmasına xidmət edir. Çünki nominal əmək haqqının dəyişməz qalması yüksək inflyasiya şəraitində əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin azalmasına gətirib çıxarır. İndeksasiya isə bu riskin qarşısını alaraq əməkhaqqının real iqtisadi dəyərinin saxlanmasını təmin edir.
Lakin bu mexanizmin effektivliyi birbaşa inflyasiya göstəricilərinin düzgün hesablanmasından asılıdır. Rəsmi inflyasiya faizləri bazardakı real qiymət dəyişikliklərini tam əks etdirmədikdə indeksasiya öz sosial məqsədinə tam çatmır. Son illərdə istehlak bazarında müşahidə olunan qiymət artımları ilə statistik göstəricilər arasında müəyyən fərqlərin olması ictimai müzakirələrə səbəb olmuşdur. Bu baxımdan inflyasiyanın hesablanma metodologiyasının təkmilləşdirilməsi, istehlak səbətinin yenilənməsi və statistik ölçmə alətlərinin müasirləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Avtomatik indeksasiya sisteminin digər mühüm üstünlüyü sosial sabitliyin qorunmasına verdiyi töhfədir. Əməkhaqqının kəskin şəkildə dəyər itirməsinin qarşısının alınması əhalinin sosial narazılıq riskini azaldır, əmək bazarında psixoloji sabitlik yaradır və dövlət-vətəndaş münasibətlərində etimadı gücləndirir. İnsanlar gəlirlərinin iqtisadi dəyişikliklərə uyğun şəkildə yenilənəcəyinə əmin olduqda, uzunmüddətli maliyyə planlaşdırması aparmaq imkanları genişlənir.
Bu mexanizm həm də makroiqtisadi sabitliyin mühüm elementlərindən biri kimi çıxış edir. Sabit gəlir gözləntiləri istehlak bazarında tələbin kəskin dalğalanmasının qarşısını alır, daxili bazarın davamlılığını təmin edir və iqtisadi artımı dəstəkləyir. Əhalinin xərcləmə davranışının proqnozlaşdırıla bilməsi biznes subyektləri üçün də daha sağlam investisiya mühiti formalaşdırır. Beləliklə, indeksasiya yalnız sosial müdafiə aləti deyil, həm də iqtisadi aktivliyin stimullaşdırılması vasitəsinə çevrilir.
Eyni zamanda avtomatik indeksasiya əmək münasibətlərində sosial ədalət prinsipinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Minimum əmək haqqı yalnız əmək bazarının aşağı gəlir qrupunu qoruyan mexanizm deyil, həm də gəlir bərabərsizliyinin yumşaldılmasına təsir edən iqtisadi alətdir. Gəlirlərin real dəyərinin qorunması yoxsulluq riskinin azalmasına və orta təbəqənin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
Minimum əmək haqqının avtomatik indeksasiyası sosial müdafiə funksiyasını gücləndirən, iqtisadi sabitliyi dəstəkləyən və dövlətin sosial siyasətini institusional əsaslara bağlayan mühüm mexanizm kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin onun səmərəli işləməsi üçün şəffaf statistika, real iqtisadi göstəricilərə əsaslanan hesablamalar və davamlı monitorinq sistemi vacib şərt olaraq qalır. Yalnız bu halda indeksasiya modeli həm sosial rifahın yüksəldilməsinə, həm də iqtisadiyyatın dayanıqlı inkişafına real töhfə verə bilər.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "ABŞ-dan İrana kritik danışıq təklifi - SON DƏQİQƏ")
.jpg "Rus əsgərləri Qovulu! - Nə Baş Verir?")
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB