Alimlər NASA-nın James Webb Kosmik Teleskopundan istifadə edərək “PDS 70” ulduz sistemində su aşkar ediblər. SİA “SciTechDaily” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, buxar halında olan su ulduzdan 160,934,400 km məsafədə - Yer kimi planetlərin əmələ gələ biləcəyi bölgədə tapılıb.
“PDS 70” ulduzu bizim Günəşimizdən daha soyuqdur və 5,4 milyon il yaşı olduğu təxmin edilir. Burada iki qaz nəhəngi planeti var, planetlərdən biri hələ də material toplayır və böyüməyə davam edir.
Məlumdur ki, su həyat üçün vacibdir. Bununla belə, suyun Yerə necə çatdığı və eyni proseslərin uzaq ulduzların ətrafında fırlanan qayalı ekzoplanetlərdə də baş verəcəyi ehtimalı elmi müzakirə mövzusu olaraq qalır. Bu müzakirələr 370 işıq ili uzaqlıqda yerləşən “PDS 70” planet sistemindən əldə edilən yeni fikirlərdən faydalana bilər. Bu ulduz sistemi 8 milyard kilometr məsafəni əhatə edən boşluqla ayrılmış həm daxili, həm də xarici qaz və toz diskindən ibarətdir.
NASA-nın James Webb Kosmik Teleskopunun MIRI (Orta İnfraqırmızı Alət) tərəfindən toplanan yeni məlumatlar, sistemin daxili diskində, ulduzdan 160 milyon kilometrdən çox məsafədə - qayalı, Yer kimi planetlərin yarana biləcəyi bölgədə su buxarını aşkar edib.
Zamanla planet əmələ gətirən disklərin qaz və toz miqdarı azalır. Ya mərkəzi ulduzun radiasiyası və küləkləri belə materialı sovurur, ya da toz daha böyük obyektlərə çevrilir və nəticədə planetləri əmələ gətirir. Əvvəlki tədqiqatlar eyni yaşda olan disklərin mərkəzi bölgələrində suyu aşkar edə bilmədiyi üçün astronomlar onun sərt ulduz radiasiyasından sağ çıxa bilməyəcəyindən şübhələnirdilər ki, bu da hər hansı qayalı planetlərin əmələ gəlməsi üçün quru mühitə gətirib çıxarır.
Astronomlar hələ “PDS 70”in daxili diskində əmələ gələn heç bir planet aşkar etməyiblər. Bununla belə, onlar qayalı dünyaların yaranması üçün xammalı silikatlar şəklində görürlər. Su buxarının aşkarlanması o deməkdir ki, əgər orada qayalı planetlər əmələ gəlirsə, onda planetlər üçün əvvəldən su mövcud olacaq.
Bəs suyun mənşəyi nədir?
Tapıntı suyun haradan gəldiyi sualını gündəmə gətirir. Araşdırma komandası kəşfi izah etmək üçün iki fərqli ssenarini nəzərdən keçirib: Ehtimallardan biri, hidrogen və oksigen atomlarının birləşdiyi yerdə su molekullarının əmələ gəlməsidir. İkinci ehtimal, buzla örtülmüş toz hissəciklərinin soyuq xarici diskdən isti daxili diskə daşınmasıdır, burada su buzu sublimasiya olunur və buxara çevrilir. Belə bir nəqliyyat sistemi təəccüblü olardı, çünki toz iki nəhəng planetin yaratdığı böyük boşluğu keçməli olacaqdı.
Kəşf nəticəsində ortaya çıxan başqa bir sual, ulduzun ultrabənövşəyi işığı istənilən su molekulunu parçalayarkən suyun ulduza bu qədər yaxın yerdə necə mövcud ola bilməsidir. Çox güman ki, toz və digər su molekulları kimi ətrafdakı material qoruyucu qalxan rolunu oynayır. Nəticədə, “PDS 70”in daxili diskində aşkar edilən su məhv olmaqdan xilas ola bilib.
Qeyd edək ki, bu kəşf “Nature” jurnalında dərc olunub.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB