“Müasir dövrdə əlavə təhsil xidmətləri, xüsusilə də xarici dil kursları təhsil sisteminin mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. Qloballaşma, beynəlxalq əmək bazarına inteqrasiya və xarici dillərə artan tələbat bu sahədə fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələrinin sayının sürətlə artmasına səbəb olub. Lakin təhsil xidmətlərinin keyfiyyəti, qanunvericiliyə uyğunluğu və vətəndaşların hüquqlarının qorunması məsələləri bu sahədə xüsusi diqqət tələb edən əsas istiqamətlərdən biridir”.
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlar Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov bildirib.
Onun sözlərinə görə , Azərbaycanda təhsil fəaliyyəti dövlət tərəfindən tənzimlənən sahələrdən hesab olunur:
” Bu baxımdan ölkə ərazisində fəaliyyət göstərən dil kursları və digər əlavə təhsil müəssisələri qanunvericiliyin müəyyən etdiyi tələblərə uyğun fəaliyyət göstərməlidirlər. Təhsil xidmətlərinin təşkili zamanı əsas məqsəd vətəndaşlara keyfiyyətli və etibarlı təhsil imkanlarının təqdim edilməsidir. Məhz buna görə də rəsmi təhsil fəaliyyəti ilə məşğul olan müəssisələrin müvafiq dövlət qurumlarının rəyi əsasında fəaliyyət göstərməsi vacib hesab olunur.
Lisenziyalaşdırma mexanizmi təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinə nəzarətin əsas vasitələrindən biridir. Müəssisəyə lisenziya verilməzdən əvvəl onun maddi-texniki bazası, tədris proqramlarının məzmunu, müəllim heyətinin peşə hazırlığı, idarəetmə sistemi və digər vacib meyarlar qiymətləndirilir. Bu prosesin əsas məqsədi təhsil xidmətlərinin müəyyən olunmuş standartlara uyğun təşkil edilməsini təmin etməkdir.
Bununla yanaşı, cəmiyyətdə bəzi kursların müvafiq icazə sənədləri olmadan fəaliyyət göstərməsi ilə bağlı iddialar da zaman-zaman gündəmə gəlir. Belə hallar təhsil bazarında qeyri-sağlam rəqabət mühiti yarada və vətəndaşların keyfiyyətli təhsil almaq hüququna mənfi təsir göstərə bilər. Ona görə də fəaliyyət göstərən müəssisələrin hüquqi statusu və qanunvericiliyə uyğunluğu daim nəzarətdə saxlanılmalıdır.
Təhsil xidmətlərinin keyfiyyətini müəyyən edən əsas amillərdən biri də müəllim heyətinin peşəkarlıq səviyyəsidir. Xarici dil kurslarında çalışan müəllimlərin müvafiq sahə üzrə ali təhsilə malik olmaları, beynəlxalq sertifikatlarla bilik və bacarıqlarını təsdiqləmələri, müasir tədris metodlarını tətbiq etmələri təhsil prosesinin effektivliyinə birbaşa təsir göstərir. Təhsil yalnız informasiya ötürülməsi deyil, eyni zamanda pedaqoji yanaşma, motivasiya və qiymətləndirmə mexanizmlərinin düzgün qurulmasını tələb edən mürəkkəb prosesdir.
Müasir dövrdə nəzarət mexanizmləri yalnız lisenziyalaşdırma prosesi ilə məhdudlaşmamalıdır. Təhsil müəssisələrinin reklam fəaliyyəti də ictimai maraqlar və istehlakçı hüquqları baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Təəssüf ki, bəzi hallarda kurslar tərəfindən “qısa müddətdə sərbəst danışıq”, “100 faiz zəmanətli nəticə”, “bir neçə aya dil öyrənmə” kimi elmi əsaslandırılması mümkün olmayan vədlər irəli sürülür. Bu tip reklamlar vətəndaşlarda qeyri-real gözləntilər formalaşdırır və nəticədə istehlakçı hüquqlarının pozulmasına səbəb ola bilər.
Məhz buna görə də reklam fəaliyyəti qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə həyata keçirilməlidir. Təhsil xidməti göstərən qurumlar vətəndaşları çaşdıran və ya həqiqəti əks etdirməyən məlumatlar yaymamalıdırlar. Hüquqi baxımdan belə hallar aidiyyəti qurumlar tərəfindən araşdırılmalı və qanun pozuntuları aşkar edildikdə müvafiq tədbirlər görülməlidir.
Təhsil xidmətlərinin göstərilməsi zamanı kurs və tələbə arasında hüquqi münasibətlərin aydın şəkildə tənzimlənməsi də vacib məsələlərdən biridir. Bu məqsədlə tərəflər arasında yazılı müqavilənin bağlanması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Müqavilədə tədris proqramının məzmunu, dərs saatlarının sayı, ödəniş qaydaları, tərəflərin hüquq və vəzifələri, həmçinin xidmətin keyfiyyət göstəriciləri əks olunmalıdır. Bu yanaşma həm kursun, həm də tələbənin hüquqlarının qorunmasına xidmət edir.
Əgər təhsil müəssisəsi müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmirsə və ya göstərilən xidmət vəd olunan keyfiyyətə cavab vermirsə, vətəndaş qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydada öz hüquqlarını müdafiə etmək imkanına malikdir. Bu hüquqlara ödənilmiş vəsaitin geri qaytarılmasının tələb olunması, aidiyyəti qurumlara müraciət edilməsi və zərurət yarandıqda məhkəmə müdafiəsindən istifadə edilməsi daxildir.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, müasir dil tədrisinin səmərəliliyi əsasən vahid standartların tətbiqi ilə ölçülür. Bir çox nüfuzlu təhsil müəssisələri tədris prosesini Avropa Dillər üzrə Ümumi Çərçivə Proqramının (CEFR) tələblərinə uyğun təşkil edir və tələbələrin bilik səviyyəsini beynəlxalq meyarlara əsasən qiymətləndirirlər. IELTS, TOEFL, Cambridge və digər beynəlxalq imtahanlarda əldə olunan nəticələr də tədrisin keyfiyyət göstəricilərindən biri hesab olunur.
Bu baxımdan vətəndaşların kurs seçimi zamanı yalnız reklam materiallarına və marketinq vədlərinə əsaslanmaları düzgün yanaşma hesab edilə bilməz. Təhsil müəssisəsinin hüquqi statusu, müəllimlərin peşə hazırlığı, beynəlxalq sertifikatları, tədris proqramlarının məzmunu və əvvəlki məzunların nəticələri diqqətlə araşdırılmalıdır. Məlumatlı seçim həm vətəndaşın maliyyə vəsaitinin, həm də vaxtının səmərəli istifadəsinə imkan yaradır.
Əlavə təhsil xidmətləri sahəsində keyfiyyətin yüksəldilməsi yalnız kursların fəaliyyəti ilə deyil, dövlət nəzarəti, qanunvericilik tələblərinə əməl olunması, şəffaflıq prinsiplərinin qorunması və vətəndaşların məlumatlı qərar verməsi ilə birbaşa bağlıdır. Təhsil xidmətləri bazarında sağlam rəqabət mühitinin formalaşdırılması, qanuni fəaliyyət göstərən müəssisələrin təşviq edilməsi və istehlakçı hüquqlarının etibarlı müdafiəsi bu sahənin davamlı inkişafının əsas şərtlərindən biri kimi çıxış edir”.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB