İslamda səxavət: Cənnətə aparan bir fəzilətdir...

...Bəzən özümüzə məxsus hər hansı bir şeyi başqalarına “verəndə” səxavətin mənəvi bir borc olduğunu hiss edirik. Lakin həm müasir elm, həm də İslam ənənəsi təəccüblü bir kəşf üzərində həmfikirdir: vermə qurban deyil, şəxsi rifaha, xoşbəxtliyə və hətta neyrofizioloji sağlamlığa aparan birbaşa yoldur.

Uca Allah Quranda buyurur: “Mallarını gecə-gündüz, gizli və aşkar şəkildə xərcləyənlərin mükafatı Rəbbinin yanındadır. Onlar üçün heç bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər” (Bəqərə surəsi, 2:274).

SİA bir daha İslamda səxavət haqqında çox şeyin yazıldığını Sizlərə xatırladır .

Və diqqətinizə çatdırmaq istədiyi bu məqalədə nadir hallarda müzakirə olunan aspektlərə toxunmaq istəryir...

Səxavət, hətta heyvanlarda belə...

...Fədakar hərəkətlərə qadir olan tək insanlar deyil. Etoloqlar uzun müddətdir ki, başqalarının xeyrinə olan altruistik davranışın bir çox növdə olduğunu qeyd edirlər.

Qarışqalar, arılar və termitlər - bu sosial həşəratlar özlərini qurban verməyə hazır olmaları ilə tanınırlar: onlar könüllü olaraq balalarından imtina edir və qalan həyatlarını bütün koloniyanın rifahına qayğı göstərərək keçirirlər.

Müxtəlif primat növləri müxtəlif yollarla qida paylaşımı tətbiq edirlər.

Yetkinlər balalarını, erkəklər dişiləri, dişilər isə erkəkləri bəsləyirlər.

Primatlar hətta tamamilə tanımadıqları insanlarla belə səxavətlə qida paylaşırlar.

Laboratoriya təcrübələrində bonobolar heç bir görünən fayda əldə etmədən müntəzəm olaraq bir-birlərinə qoz-fındıq verirdilər.

Təkamül biologiyası bunu genetik məqsədəuyğunluqla izah edir: növün yaşaması qarşılıqlı yardım tələb edir.

Lakin, inanan bir insan üçün bu, kor təkamülün deyil, Yaradanın müdrikliyinin təzahürüdür, o, əvvəldən yaradılış təbiətinə qarşılıqlı yardım və mərhəmət prinsiplərini aşılamışdır.

...Məhəmməd Peyğəmbər ﷺ buyurmuşdur: “Canlı varlığa edilən hər yaxşılığın mükafatı var.”

Təbiətin özü, başqalarına qayğı göstərməyin mürəkkəb mexanizmləri ilə, bizim üçün bir əlamətdir və bizə səxavətin böyük dəyərini xatırladır.

Nevrologiya: Sədəqə verərkən beynimizdə nə baş verir... ...Müasir nevrologiya 1400 il əvvəl Quranda bildirilən həqiqətləri təsdiqləyir.

2017-ci ildə beynəlxalq alimlər qrupu səxavətin xoşbəxtliklə necə əlaqəli olduğunu anlamaq üçün funksional maqnit rezonans görüntüləməsindən (fMRT) istifadə edərək təcrübə apardı.

İştirakçılara pul verildi və bir hissəsini başqalarına xərcləmələri istəndi. Nəticə heyrətamiz idi: sadəcə səxavət vədi hərəkətdən əvvəl belə xoşbəxtlik hissləri oyadırdı.

Bir insan pul bağışladıqda, mükafatlara və ya zövqə cavab verən beynin eyni sahələri aktivləşir.

“Qucaqlaşma hormonu” adlanan oksitosin alimlər üçün xüsusi maraq doğurdu. İştirakçılara bu hormon burun spreyi vurulduqda, onu almayanlara nisbətən səxavətli olma ehtimalı 80 faiz daha yüksək idi.

Bir müsəlman üçün bu, sadəcə kimya deyil.

Bilirik ki, Allah rizası üçün səmimi qəlbdən edilən hər bir yaxşı iş bizə öz əksini tapır.

...Səhih bir hədisdə Peyğəmbər ﷺ buyurur: “Həqiqətən, Allah bu dünyada hər kəsə maddi nemətlər verir, lakin həqiqəti yalnız az sayda insan başa düşür.”

Səxavət təkcə daxili harmoniya tapmaq üçün bir yol deyil, həm də Yaradana olan sevginin ifadəsidir ki, bu da öz növbəsində zehni və bədəni dinclik və sevinclə doldurur.

Ən böyük səxavətimiz: varlıq və diqqətdir...

...Maddi səxavət başqalarına verə biləcəyimiz şeylərin yalnız kiçik bir hissəsidir. Ən dəyərli, lakin əvəzsiz hədiyyələrdən biri də səmimi varlığımız və diqqətimizdir.

İnsanlar ölüm yatağında qazandıqları pul və ya aldıqları şeylər haqqında düşünmürlər.

Onlar insan qayğısının istiliyini qiymətləndirirlər.

Həkim gülümsəyəndə, gözlərinizə baxanda, zarafat edəndə və ya sadəcə vaxt ayıranda - bu, pulla ölçülə bilməyən bir şeydir. İslamda ailə bağlarını qorumaq yüksək səviyyəyə qaldırılır, eyni zamanda qonşulara (müsəlman və ya qeyri-müsəlman) yaxşı davranmaq da saleh bir əməldir.

Peyğəmbər ﷺ qonşuya sadəcə gülümsəməyin belə sədəqə olduğunu öyrədib.

Uşaqla məktəb işləri haqqında səmimi söhbət, ofisianta təşəkkür etmək, xadiməni salamlamaq, sizi buraxan sürücüyə uğurlar arzulamaq - bunların hamısı heç bir xərc tələb etməyən, lakin həyatı dəyişdirən və bizi Allahın razılığına yaxınlaşdıran səxavətli jestlərdir.

...Gəlin özümüzə sual verək: Uşağınız məktəbdəki gününün necə keçdiyini sizə deyəndə, varlığınız və diqqətiniz üçün səxavətlisinizmi?

Partnyorunuz çətin bir gündən şikayətlənəndə, özünüz yorğun olsanız belə, onlara diqqətinizi verməyə hazırsınızmı?

Çətin vəziyyətdən keçən dostlarınıza və həmkarlarınıza nə qədər səmimi diqqət yetirirsiniz?

Yoxsa yöndəmsiz bir söhbəti tez bir zamanda bitirməyi üstün tutursunuz?

İlk baxışdan varlıq və tanınma vermək maddi hədiyyələrdən daha çətindir. Bunu etmək üçün şüurlu şəkildə “burada və indi” olmağa alışmalı və ürəyinizi hər hansı bir inkişafa açmalısınız.

Diqqətinizi yönəltdiyiniz insanın hədiyyənizə heç bir reaksiya verməməsi və ya hətta rədd etməsi mümkündür.

Və yenə də, rədd edilmə riskinə baxmayaraq, bu cür səxavətin gözəlliyi ondadır ki, onu gün ərzində saysız-hesabsız dəfə göstərmək olar.

İslamda səxavət: Cənnətə aparan bir fəzilətdir...

İslam lap əvvəldən səxavəti möminin əsas fəziləti kimi təsdiqləyib. Quran və Sünnə Allah yolunda xərcləməyə çağırışlarla doludur və bunun üçün həm bu dünyada, həm də axirətdə mükafatlar vəd edir.

Müasir elm təsdiqləyir: Allah beynimizi elə bir şəkildə yaradıb ki, fədakarlıq xoşbəxtlik və uzunömürlülüyün təbii mənbəyidir.

...Allah-Təala bizi səxavətli və mərhəmətlilərdən qərar versin. Amin.

Əli Babayev