ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla müharibə fonunda Hörmüz boğazının yaxın vaxtlarda ABŞ ərazisi elan edilə biləcəyini bildirib. O, Nyu-Yorkda çıxışı zamanı İran üzərində qələbədən sonra belə bir qərar verəcəyini deyib. Tramp həmçinin ABŞ-ın bölgədə tətbiq etdiyi dəniz blokadasını əsas gətirərək, boğazın faktiki olaraq Vaşinqtonun nəzarətində olduğunu iddia edib.
SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, İran tərəfi isə Trampın açıqlamasını rədd edib. İran rəsmiləri Hörmüz boğazının İranın nəzarətində olduğunu bildirərək ABŞ prezidentinin bu ərazini birtərəfli qaydada öz ərazisi elan edə bilməyəcəyini vurğulayıblar. İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazem Qəribabadi bildirib ki, boğaz nə sosial şəbəkə paylaşımı, nə hərbi gəmi, nə də prezident sərəncamı ilə başqa dövlətin ərazisinə çevrilə bilər.
Ekspertlərin fikrincə, Trampın açıqlamasının hüquqi qüvvəsi olduqca məhduddur. ABŞ prezidentinin birtərəfli qərarla başqa dövlətlərin ərazisini ABŞ-a birləşdirmək səlahiyyəti yoxdur. Belə bir ərazi ilhaqının həyata keçirilməsi üçün ABŞ Konstitusiyasına uyğun olaraq Senat tərəfindən ratifikasiya edilmiş müqavilə və ya qanunvericilik əsasının olması tələb olunur.
Beynəlxalq hüquq baxımından da Hörmüz boğazının statusu mürəkkəbdir. Boğaz İran və Oman sahilləri arasında yerləşir və ən dar hissəsində eni təxminən 39 kilometrdir. BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyasına əsasən, sahilyanı dövlətlərin ərazi suları 12 dəniz mili ilə məhdudlaşır və beynəlxalq boğazlardan keçən gəmilərin naviqasiya hüquqları nəzərə alınmalıdır. ABŞ və İran Konvensiyanı ratifikasiya etməsə də, onun beynəlxalq boğazlarla bağlı müddəalarının böyük hissəsi beynəlxalq adət hüququnun bir hissəsi kimi qəbul edilir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Trampın bəyanatı daha çox siyasi və ictimai mesaj xarakteri daşıyır. ABŞ-da İran müharibəsinə dəstəyin aşağı olduğu, yanacaq qiymətlərinin artdığı və Vaşinqtonun hərbi resurslarla bağlı çətinliklərlə üzləşdiyi bildirilir. Bu baxımdan, Trampın sərt açıqlamalarının həm İran üzərində təzyiq yaratmaq, həm də daxili auditoriyaya mesaj vermək məqsədi daşıdığı qeyd olunur.
Qeyd: Hörmüz boğazı dünya enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Məqaləyə görə, qlobal neft və qaz axınının təxminən beşdə biri bu su yolundan keçir. Buna görə boğaz ətrafında hərbi gərginliyin artması yalnız ABŞ-İran münasibətlərinə deyil, dünya enerji bazarlarına və neft qiymətlərinə də ciddi təsir göstərə bilər.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "Bələdiyyələrin problemləri bitmir: araşdırmamız davam edir!")
USD
EUR
GBP
RUB
