Saç əkimindən sonra ən vacib mərhələ: Pasiyentlər hansı qaydalara əməl etməlidir? - ARAŞDIRMA

Saç tökülməsi və keçəlləşmə problemi ilə üzləşən insanların sayı artdıqca saç əkiminə maraq da yüksəlir. Xüsusilə son illərdə estetik prosedurların geniş yayılması bu sahədə yeni texnologiyaların tətbiqini sürətləndirib. Artıq həm kişilər, həm də qadınlar saçların seyrəlməsi və tökülməsi problemini aradan qaldırmaq üçün saç əkiminə müraciət edirlər. Bununla belə, prosedurun qiyməti, hansı üsulla həyata keçirilməsi, nəticənin nə dərəcədə qalıcı olması və əməliyyatdan sonrakı qulluq qaydaları ilə bağlı suallar hələ də aktualdır.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Saç əkimi başın arxa və yan hissələrindəki sağlam saç follikullarının götürülərək saçsız və ya seyrəlmiş nahiyələrə köçürülməsi ilə həyata keçirilən cərrahi prosedurdur. Əməliyyatdan əvvəl pasiyentin saç tökülməsinin səbəbi, baş dərisinin vəziyyəti və donor sahədəki saçların sıxlığı qiymətləndirilir. Çünki hər saç tökülməsi problemi saç əkimi ilə həll edilə bilməz. Məsələn, bəzi autoimmun xəstəliklər, iltihabi proseslər və çapıqlaşma ilə müşayiət olunan saç tökülmələri zamanı bu prosedur uyğun seçim olmaya bilər. Buna görə də ilk mərhələdə dermatoloq və ya saç əkimi üzrə ixtisaslaşmış həkimin müayinəsi vacibdir.

Hazırda saç əkimində əsasən FUE, FUT və DHI kimi üsullardan istifadə olunur. FUE metodunda saç follikulları başın arxa hissəsindən xüsusi mikroalətlərlə ayrı-ayrılıqda götürülür və ehtiyac olan nahiyəyə köçürülür. FUT üsulunda isə donor sahədən saçlı dəri zolağı çıxarılır, daha sonra həmin hissə ayrı-ayrı follikullara bölünərək əkilir. DHI metodunda follikullar xüsusi implantator vasitəsilə birbaşa əkiləcək sahəyə yerləşdirilir. Son illərdə Sapphire FUE texnikası da geniş yayılıb. Bu üsulda saçların yerləşdirilməsi üçün kanalların açılmasında safir uclu alətlərdən istifadə edilir. Bununla belə, metodun adından daha çox əməliyyatı həyata keçirən həkimin təcrübəsi, follikulların düzgün götürülməsi və yerləşdirilməsi nəticəyə təsir göstərir.

Saç əkimi ilə bağlı diqqət çəkən məsələlərdən biri də qiymətlər arasındakı fərqdir. Azərbaycanda bu prosedurun vahid qiyməti yoxdur. Məbləğ əkiləcək saç follikullarının sayından, seçilən texnikadan, klinikanın imkanlarından, həkimin təcrübəsindən və əlavə xidmətlərdən asılı olaraq dəyişir. Bəzi klinikalar qiyməti qreft sayına uyğun müəyyənləşdirir, digərləri isə proseduru ümumi paket şəklində təklif edir. Burada qreft anlayışını da fərqləndirmək lazımdır. Bir qreftin tərkibində bir neçə saç teli ola bilər. Buna görə də pasiyentlər yalnız əkiləcək saçların sayına deyil, neçə qreft köçürüləcəyinə də diqqət yetirməlidirlər.

Beynəlxalq tibbi turizm platformalarında yayımlanan qiymət məlumatlarına əsasən, Bakıda saç əkimi üçün təklif olunan məbləğlər təxminən 2 200 dollardan başlayır. Digər platformalarda isə qiymətlərin 1 911–10 500 dollar arasında dəyişdiyi göstərilir. Türkiyədə FUE üsulu ilə saç əkiminin qiyməti təxminən 2 600–5 850 avro, DHI metodunun qiyməti isə 3 000–5 850 avro aralığında təqdim olunur. Böyük Britaniyada bu prosedur üçün təxminən 3 000–10 000 funt sterlinq, ABŞ-da isə 8 000–15 000 dollar tələb oluna bilər. Qeyd olunan rəqəmlər klinikaların vahid rəsmi tarifləri deyil, müxtəlif platformalarda dərc olunan təxmini qiymətlərdir. Ölkələr arasında qiymət fərqinə tibbi xidmətin ümumi dəyəri, həkimlərin təcrübəsi, klinikanın infrastrukturu və prosedura daxil edilən əlavə xidmətlər təsir edir.

Xüsusilə Türkiyə saç əkimi üzrə beynəlxalq tibbi turizmin geniş yayıldığı ölkələrdən biridir. Burada bəzi klinikalar əməliyyatla yanaşı, otel, hava limanından transfer, dərman və əməliyyatdan sonrakı ilkin qulluq xidmətlərini də paketə daxil edirlər. Lakin qiymətin aşağı olması klinikanın keyfiyyətli xidmət göstərdiyinə zəmanət vermir. Pasiyent klinika seçərkən əməliyyatı kimin həyata keçirəcəyini, həkimin ixtisasını, klinikanın tibbi imkanlarını və mümkün fəsadlar zamanı hansı tədbirlərin görüləcəyini əvvəlcədən öyrənməlidir.

Saç əkimindən əvvəl hazırlıq mərhələsi də prosedurun özü qədər əhəmiyyətlidir. İlk növbədə pasiyentin ümumi sağlamlıq vəziyyəti qiymətləndirilməli, qəbul etdiyi dərmanlar və mövcud xəstəliklər barədə həkimə məlumat verilməlidir. Ehtiyac yarandıqda qan analizləri və digər müayinələr aparılır. Qan durulaşdırıcı dərman qəbul edən şəxslər bunu mütləq həkimə bildirməlidirlər. Belə preparatların dayandırılması ilə bağlı qərarı isə yalnız müalicə həkimi verməlidir. Siqaret və alkoqol istifadəsi də əməliyyatdan əvvəl müzakirə edilməli məsələlərdəndir. Həmçinin baş dərisində infeksiya, yara və ya iltihab varsa, əvvəlcə həmin problemlərin aradan qaldırılması vacibdir.

Əməliyyat, əsasən, yerli anesteziya altında aparılır. Əvvəlcə donor sahədən lazımi sayda follikul götürülür, daha sonra onlar xüsusi şəraitdə hazırlanaraq əkiləcək nahiyəyə yerləşdirilir. Prosedurun müddəti köçürüləcək qreftlərin sayından və seçilən texnikadan asılıdır. Əməliyyat başa çatdıqdan sonra pasiyentə ev şəraitində qulluq qaydaları izah edilir və növbəti müayinələrin vaxtı müəyyənləşdirilir.

Əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə baş dərisində qızartı, şişkinlik, həssaslıq, qaşınma və qabıqlanma müşahidə oluna bilər. Bu, əksər hallarda sağalma prosesinin normal mərhələsidir. Lakin pasiyent əkilmiş sahəni zədələməməli, həmin nahiyəyə təzyiq göstərməməli və saçları yalnız həkimin tövsiyə etdiyi qaydada yumalıdır. İlk günlərdə ağır fiziki fəaliyyətdən, idmandan, hovuzdan və saunadan uzaq durmaq, baş dərisini birbaşa günəş şüalarından qorumaq tövsiyə olunur. Həmçinin həkimin təyin etdiyi dərmanlardan və qulluq vasitələrindən düzgün istifadə edilməlidir.

Saç əkimindən sonra pasiyentləri ən çox narahat edən məsələlərdən biri də əkilmiş saçların bir müddət sonra tökülməsidir. Əslində, bu, bir çox hallarda normal fizioloji proses hesab olunur. Əməliyyatdan bir neçə həftə sonra əkilmiş saç telləri tökülə bilər, lakin bu, follikulların məhv olması demək deyil. Bir müddət sonra həmin follikullardan yeni saçlar çıxmağa başlayır. Adətən, ilk yeni saçlar üçüncü-dördüncü aydan etibarən görünür. Nəticənin nəzərəçarpacaq dərəcədə formalaşması üçün daha uzun müddət tələb olunur. Saçların yekun görünüşü isə çox vaxt 10–18 ay ərzində müəyyənləşir.

Bununla yanaşı, saç əkimi bütün risklərdən uzaq prosedur deyil. Əməliyyatdan sonra infeksiya, qanaxma, çapıqlaşma, baş dərisində hissiyyatın müvəqqəti azalması və köçürülmüş follikulların bir hissəsinin inkişaf etməməsi mümkündür. Digər mühüm məqam isə saç əkiminin mövcud saç tökülməsini tamamilə dayandırmamasıdır. Əkilmiş follikullar inkişafını davam etdirsə də, ətrafdakı təbii saçlar zamanla seyrələ bilər. Bu səbəbdən əməliyyatdan əvvəl gələcək saç tökülməsinin ehtimal olunan gedişi də nəzərə alınmalıdır.

Mütəxəssislər saç əkimi qərarının yalnız estetik istəyə əsaslanmamasını, ilk növbədə tibbi müayinədən sonra verilməsini vacib hesab edirlər. Çünki düzgün müəyyənləşdirilməyən saç tökülməsi səbəbi, donor sahənin vəziyyətinin nəzərə alınmaması və uyğun olmayan texnikanın seçilməsi uğursuz nəticəyə gətirib çıxara bilər. Xüsusilə ucuz qiymət təklif edən, lakin əməliyyatı kimin həyata keçirəcəyi barədə aydın məlumat verməyən klinikalara müraciət edərkən ehtiyatlı olmaq lazımdır.

Beləliklə, saç əkimi yalnız estetik görünüşün dəyişdirilməsi deyil, əvvəlcədən tibbi qiymətləndirmə, düzgün planlaşdırma və əməliyyatdan sonrakı uzunmüddətli qulluq tələb edən prosedurdur. Pasiyentin əldə edəcəyi nəticə isə seçilən klinikadan, həkimin təcrübəsindən, donor sahənin imkanlarından və sağalma dövründə tövsiyələrə nə dərəcədə əməl edilməsindən asılıdır.

Ayşən Vəli