Müasir qidalanma elmi göstərir ki, sağlam və balanslı qida rasionunun əsas elementlərindən biri tərəvəzlərdir. İnsan orqanizmi üçün vacib olan vitaminlərin, mineralların, liflərin və antioksidant maddələrin böyük hissəsi məhz tərəvəzlər vasitəsilə qəbul edilir. Bu səbəbdən qidalanma üzrə beynəlxalq təşkilatlar tərəvəzlərin gündəlik menyuda mühüm yer tutmasını tövsiyə edir.
Tədqiqatlar göstərir ki, tərəvəzlərin müntəzəm istehlakı ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet, bəzi xərçəng növləri və digər xroniki xəstəliklərin riskini azaltmağa kömək edir. Bundan əlavə, tərəvəzlər aşağı kalorili olduğu üçün sağlam çəkinin qorunmasına da kömək edir.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Tərəvəzlərin qida dəyəri
Tərəvəzlər insan sağlamlığı üçün vacib olan çox sayda qida maddələri ilə zəngindir. Onların əsas xüsusiyyəti müxtəlif vitamin, mineral və bioaktiv maddələrin mənbəyi olmasıdır.
Vitaminlər
Tərəvəzlər bir çox vacib vitaminlərin əsas mənbəyidir. Bu vitaminlər orqanizmin müxtəlif funksiyalarının normal işləməsində mühüm rol oynayır.
Ən çox rast gəlinən vitaminlər:
Vitamin A – görmə qabiliyyətini və immun sistemi gücləndirir
Vitamin C – immuniteti artırır və hüceyrələri zədələnmədən qoruyur
Vitamin K – qan laxtalanmasını və sümük sağlamlığını dəstəkləyir
Folat (B9) – hüceyrələrin bölünməsi və qan yaranması üçün vacibdir
Vitamin E – güclü antioksidantdır və hüceyrələri qoruyur
Bu vitaminlərin əksəriyyəti insan orqanizmi tərəfindən istehsal olunmur və yalnız qida vasitəsilə qəbul edilir.
Minerallar
Tərəvəzlər həm də vacib mineral maddələrlə zəngindir.
Əsas minerallar bunlardır:
Kalium – qan təzyiqini tənzimləyir
Kalsium – sümüklərin və dişlərin möhkəmliyini təmin edir
Maqnezium – sinir və əzələ sisteminin fəaliyyətinə kömək edir
Dəmir – qan hüceyrələrinin yaranmasında iştirak edir
Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər xüsusilə kalsium və maqnezium baxımından zəngindir və sümüklərin möhkəmliyinə müsbət təsir göstərir.
Lif (qida lifi)
Tərəvəzlərin ən vacib komponentlərindən biri qida lifidir.
Lif:
- həzmi yaxşılaşdırır
- bağırsaq fəaliyyətini tənzimləyir
- qanda xolesterinin səviyyəsini azaldır
- toxluq hissini artırır.
Bu səbəbdən tərəvəzlər çəkinin idarə olunmasında və metabolik xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.
Tərəvəzlərin sağlamlığa müsbət təsirləri
Ürək-damar sağlamlığı
Tərəvəzlərdə olan kalium, lif və antioksidant maddələr ürək-damar sistemini qorumağa kömək edir. Bu maddələr:
qan təzyiqini azaldır
damarların elastikliyini artırır
xolesterinin səviyyəsini aşağı salır.
Nəticədə ürək xəstəlikləri və insult riski azalır.
Həzm sisteminin yaxşılaşması
Tərəvəzlər liflə zəngin olduğu üçün bağırsaq mikroflorasının sağlamlığını dəstəkləyir. Bu isə:
- qəbizlik problemini azaldır
- həzmi yaxşılaşdırır
- bağırsaq xəstəliklərinin riskini azaldır.
Araşdırmalar göstərir ki, tərəvəzlə zəngin qidalanma həzm sisteminin fəaliyyətini sabit saxlayır.
Göz və görmə sağlamlığı
Yerkökü, ispanaq, brokkoli kimi tərəvəzlərdə olan beta-karotin, lutein və zeaksantin maddələri göz sağlamlığını qoruyur.
Bu maddələr:
- tor qişanı qoruyur
- yaşa bağlı görmə problemlərinin riskini azaldır
- gecə görmə qabiliyyətini yaxşılaşdırır.
İmmunitet sisteminin güclənməsi
Tərəvəzlərdə olan vitamin C, antioksidantlar və bioaktiv maddələr immun sisteminin fəaliyyətini gücləndirir. Bu maddələr orqanizmi:
- virus və bakteriyalara qarşı qoruyur
- iltihab proseslərini azaldır
- hüceyrələrin zədələnməsinin qarşısını alır.
Xroniki xəstəliklərin riskinin azalması
Bir çox elmi tədqiqatlar göstərir ki, tərəvəzlərin müntəzəm istehlakı aşağıdakı xəstəliklərin riskini azalda bilər:
- ürək xəstəlikləri
- insult
- şəkərli diabet
- bəzi xərçəng növləri.
Məsələn, aparılan araşdırmalar göstərir ki, tərəvəz və meyvələrin gündəlik istehlakının artırılması ürək xəstəliyi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Gündə nə qədər tərəvəz yemək tövsiyə olunur?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyəsinə görə, sağlam qidalanma üçün gündə ən azı 400 qram meyvə və tərəvəz qəbul edilməlidir. Bu miqdar təxminən gündə 5 porsiya qida deməkdir.
Mütəxəssislər xüsusilə müxtəlif rəngli tərəvəzlərin istehlakını tövsiyə edirlər, çünki hər rəng qrupu fərqli qida maddələri ilə zəngindir.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "Putinin Azərbaycan Prezidentinə zənginin səbəbi bilindi")
USD
EUR
GBP
RUB