"Sosioloji baxımdan qlobal rəqəmsal platformaların, o cümlədən Netflix kimi beynəlxalq məzmun istehsalçılarının cəmiyyətlərə təsiri qloballaşma prosesinin təbii tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir. İnformasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı nəticəsində milli sərhədlər informasiya və mədəniyyət axınları üçün əvvəlki qədər məhdudlaşdırıcı rol oynamır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında yazıçı-kultroloq, sosioloq Aydın Xan Əbilov deyib.
Onun sözlərinə görə, bu şəraitdə Azərbaycan cəmiyyəti də qlobal mədəni təsirlərlə daha intensiv təmasda olur və bu prosesin milli-mənəvi dəyərlərə təsiri çoxşaxəli və birmənalı olmayan sosial hadisə kimi dəyərləndirilməlidir: "Bir tərəfdən, qlobal platformalarda yayımlanan məzmun müxtəlif həyat tərzlərini, sosial modelləri və dəyər sistemlərini təqdim etməklə fərqli mədəniyyətlərə açıq düşüncə, tolerantlıq və dünyagörüşünün genişlənməsi baxımından müsbət təsir göstərə bilər. Xüsusilə gənc nəsil üçün bu platformalar xarici dillərin öyrənilməsi, fərqli cəmiyyətlərin sosial quruluşunun tanınması və qlobal düşüncə tərzinin formalaşması baxımından əlavə imkanlar yaradır. Müasir dövrdə informasiya mübadiləsindən tam kənarda qalmaq nə real, nə də sosial inkişaf baxımından məqsədəuyğun hesab olunur. Bəzi məzmun nümunələrində təqdim olunan həyat tərzi modelləri, ailə münasibətləri, fərdi azadlıq anlayışları və davranış normaları yerli mədəni kodlarla uyğun gəlməyə bilər. Bu isə xüsusilə sosial identikliyi və dəyər sistemi hələ formalaşmaqda olan yeniyetmə və gənclər arasında dəyər konfliktlərinə səbəb ola bilər. Sosioloji araşdırmalar göstərir ki, mədəni təsir birbaşa və avtomatik assimilyasiya ilə nəticələnmir, lakin uzunmüddətli perspektivdə həyat tərzi seçimlərinə, sosial normalara və gözləntilərə dolayı təsir göstərə bilir.
Bu kontekstdə əsas müzakirə mövzularından biri məhdudlaşdırma siyasətinin, yoxsa media savadlılığının artırılmasının daha effektiv yanaşma olmasıdır. Müasir informasiya cəmiyyətində texniki və inzibati məhdudiyyətlərin effektivliyi getdikcə azalır. Rəqəmsal mühitdə alternativ platformalara çıxış imkanları geniş olduğu üçün qadağalar çox vaxt ya formal xarakter daşıyır, ya da əks təsir yaradaraq qadağan olunan məzmuna marağı daha da artırır. Bundan əlavə, sərt məhdudlaşdırmalar informasiya azadlığı, fərdi seçim hüququ və cəmiyyətin açıq informasiya mühitinə inteqrasiyası baxımından da mübahisəli hesab olunur. Sosioloji baxımdan daha dayanıqlı və effektiv yanaşma media savadlılığının artırılmasıdır. Media savadlılığı fərdlərin izlədikləri məzmunu tənqidi düşüncə ilə dəyərləndirmək, reallıqla ekran məhsulu arasındakı fərqi anlamaq, mədəni kontekstləri düzgün interpretasiya etmək və şəxsi dəyər sistemi əsasında seçim etmək bacarığını formalaşdırır. Bu yanaşma xüsusilə gənclər üçün vacibdir, çünki onlar qlobal informasiya axınının ən aktiv istifadəçiləridir.
Eyni zamanda, ailə və təhsil institutlarının rolu da böyük əhəmiyyət daşıyır. Ailədaxili ünsiyyət, milli-mənəvi dəyərlərin gündəlik həyat praktikasında yaşadılması, məktəblərdə rəqəmsal və media savadlılığı üzrə proqramların tətbiqi gənc nəslin həm milli kimliyini qorumasına, həm də qlobal mədəni mühitə sağlam şəkildə inteqrasiya olunmasına imkan verir. Bundan əlavə, yerli keyfiyyətli məzmun istehsalının artırılması da alternativ və balanslaşdırıcı sosial mexanizm kimi çıxış edə bilər. Qlobal platformaların təsiri nə tamamilə mənfi, nə də tam müsbət sosial hadisə kimi qiymətləndirilməlidir. Əsas məsələ cəmiyyətin bu təsirlərə qarşı adaptasiya qabiliyyətinin gücləndirilməsi, fərdlərdə tənqidi düşüncə və mədəni özünüdərk bacarıqlarının formalaşdırılmasıdır. Uzunmüddətli perspektivdə məhdudlaşdırma deyil, maarifləndirmə və media savadlılığının artırılması daha effektiv və dayanıqlı sosial yanaşma hesab olunur".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "ABŞ İranda \"müvəqqəti hökumət\" qurur - SON DƏQİQƏ")
USD
EUR
GBP
RUB
