Vaxtı idarə edən texnologiya, yoxsa texnologiyanın idarə etdiyi insan? - KÖŞƏ

Vaxtı idarə edən texnologiya, yoxsa texnologiyanın idarə etdiyi insan? - KÖŞƏ

Texnologiya həyatımızı asanlaşdırmaq üçün yaradılıb. Bir neçə toxunuşla bank əməliyyatlarını həyata keçirir, alış-veriş edir, taksi çağırır, dərslərimizi izləyir, işimizi idarə edirik. Bir vaxtlar saatlarla vaxt aparan işlər bu gün cəmi bir neçə dəqiqəyə həll olunur. İlk baxışdan elə görünür ki, texnologiya bizə ən qiymətli sərvətimiz olan vaxtı geri qaytarıb.

Amma doğrudanmı belədir?

Diqqət etsək, görərik ki, texnologiyanın bizə qazandırdığı vaxtın böyük hissəsini yenə elə texnologiyanın özünə sərf edirik. Səhər gözümüzü açan kimi telefona baxırıq. Gecə yatmazdan əvvəl son dəfə yenə ekranı yoxlayırıq. Gün ərzində saysız-hesabsız bildirişlər, elektron məktublar, sosial şəbəkələr və qısa videolar diqqətimizi davamlı olaraq bölür.

Ən maraqlısı isə odur ki, biz artıq telefondan istifadə etdiyimizi yox, telefonun bizi istifadə etdiyini hiss etmirik. Bir xəbərə baxmaq üçün açdığımız sosial şəbəkədə bəzən bir saatın necə keçdiyini anlamırıq. Cəmi beş dəqiqəlik nəzərdə tutduğumuz baxış uzun müddətli ekran vaxtına çevrilir.

Texnologiya təkcə vaxtımızı deyil, diqqətimizi də idarə etməyə başlayıb. Hazırlanan tətbiqlər və platformalar istifadəçinin ekranda daha çox qalması üçün hazırlanır. Sonsuz video axını, avtomatik açılan məzmun, dayanmadan gələn bildirişlər təsadüfi deyil. Onların məqsədi insanın diqqətini mümkün qədər uzun müddət saxlamaqdır.

Bunun nəticəsində gündəlik həyatımız da dəyişir. Kitab oxumaq çətinləşir, çünki beynimiz qısa məlumatlara öyrəşib. Uzun söhbətlər azalır, çünki diqqətimiz tez yayınır. Hətta ailə süfrəsində belə telefonlar söhbətin önünə keçir.

Maraqlıdır ki, vaxt qazanmaq üçün istifadə etdiyimiz texnologiyalar bəzən bizi daha da vaxtsız edir. Elektron poçt məktubdan daha sürətlidir, amma gün ərzində onlarla məktubu cavablandırmaq məcburiyyəti yaradır. Ani mesajlaşma rahatdır, amma insanı günün istənilən saatında əlçatan vəziyyətə gətirir. İş saatı bitir, amma bildirişlər bitmir.

Bununla belə, texnologiyanı günahlandırmaq da düzgün olmaz. Problem onun mövcudluğunda deyil, istifadə formasındadır. Telefon, kompüter və internet sadəcə alətdir. Onların həyatımızdakı yerini isə biz müəyyənləşdiririk.

Bəlkə də hər gün özümüzə kiçik qaydalar qoymağın vaxtıdır. Yemək zamanı telefonu kənara qoymaq, yatmazdan əvvəl ekran qarşısında keçirdiyimiz vaxtı azaltmaq, sosial şəbəkələrə sərf etdiyimiz dəqiqələri nəzarətdə saxlamaq və ailə ilə ünsiyyətə daha çox vaxt ayırmaq kiçik görünən, amma böyük təsir göstərən addımlardır.

Texnologiya inkişaf etdikcə həyatımız da dəyişəcək. Süni intellekt, ağıllı cihazlar və rəqəmsal sistemlər gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevriləcək. Ancaq bu inkişafın içində ən vacib sual dəyişməyəcək: qərarları insan verəcək, yoxsa alqoritmlər?

Texnologiya vaxtımıza qənaət edə bilər. Amma həmin vaxtı necə yaşayacağımıza yalnız biz qərar verə bilərik. Əgər günün sonunda ən çox vaxtımızı ekranlar alırsa, bəlkə də texnologiyanı deyil, öz vərdişlərimizi yenidən nəzərdən keçirməyin vaxtıdır.

Çünki texnologiyanın ən böyük uğuru insanın işini asanlaşdırmaqdır. Ən böyük məğlubiyyəti isə insanın həyatını idarə etməyə başlaması olar.

Müəllif: Günel Fərzəliyeva

Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə