Azərbaycanın bölgələri üzrə ən məşhur milli yeməklər – coğrafiyanın formalaşdırdığı dad xəritəsi - ARAŞDIRMA

Azərbaycan mətbəxi dünyanın ən zəngin kulinariya ənənələrindən biri hesab olunur. Ölkənin müxtəlif iqlim zonaları, torpaq xüsusiyyətləri, kənd təsərrüfatı məhsulları və tarixi ticarət yolları hər bölgədə fərqli dad mədəniyyətinin formalaşmasına səbəb olub. Buna görə də Azərbaycanın mətbəxi yalnız ümumi milli yeməklərlə deyil, həm də regional özəllikləri ilə seçilir.

Bir bölgədə ət və xəmir əsas rol oynayırsa, digər bölgədə balıq, düyü, qoz və yerli ədviyyatlar ön plana çıxır. Hər rayonun özünəməxsus yeməkləri həmin ərazinin təbiəti, təsərrüfatı və həyat tərzi ilə sıx bağlıdır.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Şəki niyə piti ilə tanınır?

Şəki Azərbaycanın ən qədim kulinariya mərkəzlərindən biridir. Burada hazırlanan piti ölkənin ən məşhur regional yeməklərindən sayılır.

Piti:

quzu əti, noxud, şabalıd, quyruq yağı, zəfəran ilə saxsı qablarda uzun müddət bişirilir.

Bu yeməyin hazırlanma üsulu yüzillərlə qorunub saxlanılıb və Şəkiyə gələn turistlərin mütləq dadmaq istədiyi təamlar sırasındadır.

Qəbələ və Oğuz bölgəsində hansı yeməklər seçilir?

Qəbələ və Oğuz bölgələrində meşə məhsulları və qoz bolluğu mətbəxə güclü təsir göstərib.

Bu bölgələrdə:

-qozlu toyuq yeməkləri,

-müxtəlif plov növləri,

-xəngəl,

-yerli göyərti yeməkləri xüsusi yer tutur.

Gəncə mətbəxinin əsas simvolu nədir?

Gəncə zəngin mətbəx ənənələri ilə tanınır. Burada ən məşhur yeməklərdən biri Gəncə paxlavası ilə yanaşı müxtəlif xəmir və ət yeməkləridir.

Gəncə mətbəxində:

dovğa, yarpaq dolması, xəngəl, kətə geniş yayılıb.

Qarabağ mətbəxi nə ilə seçilir?

Qarabağ bölgəsi zəngin ət yeməkləri və plov mədəniyyəti ilə seçilir.

Qarabağa aid məşhur yeməklər:

qovurma,

turşulu qovurma,

müxtəlif plov növləri,

kətə və şirniyyatlar.

Bölgənin kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq ənənələri bu mətbəxin formalaşmasında əsas rol oynayıb.

Lənkəran mətbəxi niyə fərqlənir?

Lənkəran subtropik iqlimi və zəngin kənd təsərrüfatı ilə fərqlənir. Bu bölgənin ən məşhur yeməyi ləvəngidir.

Ləvəngi:

toyuq və ya balığın,

qoz,

soğan,

alça turşusu

ilə doldurulması ilə hazırlanır.

Bu yemək həm yerli sakinlər, həm də turistlər üçün xüsusi kulinariya təcrübəsi hesab olunur.

Quba və Qusar bölgələrinin kulinariya özəllikləri nələrdir?

Quba və Qusar bölgələri xəmir yeməkləri ilə məşhurdur.

Ən tanınmış nümunələr:

qutab,

xingal,

müxtəlif ət yeməkləri.

Dağ iqlimi və heyvandarlıq ənənələri bu mətbəxi formalaşdırıb.

Naxçıvan mətbəxi nə ilə tanınır?

Naxçıvan Muxtar Respublikası mətbəxində sadə, lakin qidalı yeməklər üstünlük təşkil edir.

Burada:

əriştə aşı,umac aşı, müxtəlif plovlar, kətə xüsusi yer tutur.

Bakı mətbəxi niyə müxtəlifdir?

Bakı ölkənin bütün bölgələrinin kulinariya ənənələrini bir araya gətirir. Paytaxtda həm klassik Azərbaycan yeməkləri, həm də regional təamların demək olar hamısını tapmaq mümkündür.

Bakıya gələn turistlər üçün:

plov, dolma, qutab, düşbərə, ləvəngi, piti ən çox təqdim olunan milli yeməklərdir.

Azərbaycan plovu niyə mətbəxin şahı sayılır?

Plov Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində fərqli şəkildə hazırlanır. Şabalıdlı, quru meyvəli, ətli və səbzəli növləri ölkənin zəngin kulinariya irsini əks etdirir.

UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs siyahısına daxil edilən Azərbaycan dolması və plov mədəniyyəti ölkənin gastronomik kimliyinin əsas elementlərindəndir.

Milli yeməklər turizm üçün niyə vacibdir?

Kulinariya turizmi dünyada ən sürətlə inkişaf edən sahələrdən biridir. Turistlər getdikləri ölkələrin mədəniyyətini çox vaxt mətbəx vasitəsilə daha dərindən tanıyırlar.

Azərbaycanın regional yeməkləri:

yerli ənənələri nümayiş etdirir;

kənd təsərrüfatı müxtəlifliyini göstərir;

turistlərə autentik təcrübə təqdim edir.

WUF13 iştirakçıları üçün bu mövzu niyə maraqlıdır?

Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) çərçivəsində Azərbaycana gələn qonaqlar üçün milli mətbəx ölkənin mədəni müxtəlifliyini anlamağın ən dadlı yollarından biridir.

Bir qab Şəki pitisi, Lənkəran ləvəngisi və ya Azərbaycan plovu qonaqlara regionların tarixini və həyat tərzini hiss etdirmək gücünə malikdir.

Azərbaycanın bölgələri üzrə digər məşhur milli yeməklər

Azərbaycanın kulinariya xəritəsi yalnız bir neçə məşhur təamla məhdudlaşmır. Ölkənin demək olar ki, hər bölgəsinin özünəməxsus dadı, hazırlanma üsulu və nəsildən-nəslə ötürülən reseptləri var. Bu zənginlik Azərbaycan mətbəxini dünyanın ən rəngarəng mətbəxlərindən birinə çevirir.

Qazax və Tovuz bölgəsi hansı yeməklərlə tanınır?

Qazax və Tovuz bölgələri yüksək keyfiyyətli ət məhsulları və xəmir yeməkləri ilə seçilir.

Bu bölgələrdə:

sac qovurma,

xəngəl,

bozartma,

dovğa

xüsusi yer tutur.

Üzümçülük və kənd təsərrüfatının inkişafı bu bölgənin süfrəsini daha da zənginləşdirir.

Qax və Zaqatala mətbəxinin özəlliyi nədir?

Qax və Zaqatala bölgələri qoz, fındıq və müxtəlif xəmir yeməkləri ilə məşhurdur.

Ən tanınmış nümunələr:

sürhüllü,

qozlu şirniyyatlar,

əriştə yeməkləri,

yerli kətələr.

Bu bölgənin mətbəxində həm Azərbaycan, həm də avar, saxur və digər xalqların kulinariya təsirləri hiss olunur.

Masallı və Astara mətbəxi nə ilə fərqlənir?

Masallı və Astara bölgələri cənub mətbəxinin davamı olaraq:

ləvəngi,

turşulu aşlar,

balıq yeməkləri,

müxtəlif düyü təamları

ilə seçilir.

Bu bölgələrdə çayçılıq və sitrus bağlarının inkişafı mətbəxə özünəməxsus çalar qatır.

Abşeron yarımadasında hansı yeməklər məşhurdur?

Abşeron yarımadası mətbəxində dəniz məhsulları və ənənəvi ev yeməkləri xüsusi yer tutur.

Burada:

düşbərə, qutab, balıq yeməkləri, badımcan dolması çox sevilir.

Abşeronun zəfəran ənənəsi də bəzi yeməklərə xüsusi ətir verir.

Lerik və Yardımlı mətbəxində hansı təamlar üstünlük təşkil edir?

Lerik və Yardımlı dağlıq bölgələr olduğuna görə burada:

süd məhsulları, təbii bal, ət yeməkləri, göyərti əsaslı təamlar daha geniş yayılıb.

Bu bölgələrin mətbəxi sadə, lakin çox qidalı hesab olunur.

Azərbaycanın şirniyyat bölgələri hansılardır?

Milli mətbəxin ayrılmaz hissəsi olan şirniyyatlar da bölgələr üzrə fərqlənir.

Ən məşhur nümunələr:

Şəki halvası,

Gəncə paxlavası,

Naxçıvan kətəsi,

Bakı badamburası.

Bu şirniyyatlar Novruz və digər bayram süfrələrinin əsas bəzəyidir.

Azərbaycanın mətbəx müxtəlifliyi nəyi göstərir?

Regional yeməklər göstərir ki, Azərbaycan:

9 iqlim qurşağının bir çoxunu özündə birləşdirən nadir ölkələrdəndir;

kənd təsərrüfatı baxımından çoxşaxəlidir;

müxtəlif etnik və mədəni ənənələri bir araya gətirir.

Bu səbəbdən hər bölgənin mətbəxi əslində həmin ərazinin tarixinin və təbiətinin kulinariya ifadəsidir.

Xarici turistlər ən çox hansı yeməkləri dadmaq istəyirlər?

Azərbaycana gələn turistlər adətən:

plov, dolma, qutab, piti, ləvəngi, düşbərə, paxlava kimi yeməklərə xüsusi maraq göstərirlər.

Regional fərqliliklər isə onların kulinariya səyahətini daha maraqlı edir.

Azərbaycanın bölgələri üzrə milli yeməklər ölkənin mədəni coğrafiyasını ən ləzzətli şəkildə təqdim edir. Hər bölgənin özünəməxsus yeməyi yalnız resept deyil, həm də həyat tərzinin, iqlimin və tarixinin əksidir.

Bu kulinariya müxtəlifliyi Azərbaycanı gastronomiya turizmi baxımından regionun ən maraqlı istiqamətlərindən birinə çevirir. Azərbay

cana gələn hər bir qonaq bir neçə fərqli bölgənin yeməklərini dadmaqla əslində ölkənin mədəni xəritəsi ilə tanış olur.