...1448-ci ilin 16 iyun Məhərrəm ayının gəlişi ilə müsəlman dünyası Hicri Yeni ilinə qədəm qoyur. Bu tarix təkcə ayların və illərin keçməsini deyil, həm də İslam kimliyinin ən vacib simvollarından birini - Hicri təqvimini qeyd edir.
Təqvim sadəcə vaxtı saymaq üçün bir yol deyil. Hər bir millət üçün o, onun tarixi yaddaşının bir hissəsidir, mədəni irsinin və sivilizasiya kimliyinin əksidir.
Millətlərin öz dilləri, adət-ənənələri və simvolları olduğu kimi, onların da tarixlərindəki əsas hadisələrlə əlaqəli il sayma sistemləri var.
Qriqorian təqvimi bu gün dünyada ən çox istifadə edilən təqvim olsa da, İslam təqvimi bir milyarddan çox müsəlman üçün xüsusi əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.
SİA xatırladır ki, müsəlman təqviminin başlanğıc nöqtəsi Hicri - Məhəmməd Peyğəmbərin ﷺ Məkkədən Mədinəyə köçü idi. Gənc İslam dövlətinin sənədlər və hadisələr üçün vahid tarixləmə sisteminə ehtiyacı olduqda, bu hadisə seçildi. Yeni bir dövrün başlanğıcını Peyğəmbərin ﷺ doğumu, peyğəmbərlik missiyasının başlanğıcı və ya vəfat günü qoymadı.
Əksinə, müsəlman icmasının sınaq və zülm dövründən cəmiyyət və dövlətçilik qurma mərhələsinə keçidini qeyd edən bir dönüş nöqtəsi olan Hicrət dövrü qoydu.
Buna görə də, Hicri təqvimi əvvəlcə iman, məsuliyyət və sivilizasiya quruculuğu ideyaları ilə əlaqələndirilirdi.
Hicri təqviminin xüsusi yeri onun İslamla sıx əlaqəsindən irəli gəlir.
Uca Allah buyurur: "Həqiqətən, Allah yanında ayların sayı Allahın kitabında göylərin və yerin yaradılmasından bəri on iki aydır."
Ay təqvimi ən vacib ibadət formalarının tarixlərini müəyyən edir: Ramazan orucu, Həcc, müqəddəs aylar və bir sıra dini, hüquqi qaydalar.
Ay ili bütün fəsillərdə keçdiyindən, dini öhdəliklər vahid iqlim dövrünə bağlı deyil və bu da müsəlmanların xalqları və nəsilləri arasında bərabərliyi təmin edir.
Hər bir hesablama sisteminin öz məqsədi var. Günəş təqvimi dəyişən fəsillərlə əlaqəli olduğundan kənd təsərrüfatı, iqtisadiyyat və inzibati idarəetmə üçün əlverişlidir.
Digər tərəfdən, Ay təqvimi ayın hərəkətinə əsaslanır və müsəlmanların dini həyatı ilə üzvi şəkildə bağlıdır. Bu, Quranda da qeyd olunur: "Günəşi işıq, ayı isə nur edən və onların fazalarını müəyyən edən Odur ki, illərin sayını və zamanın hesablanmasını biləsiniz."
…Hicri təqviminin əsas üstünlüklərindən biri onun müşahidə edilə bilən səmavi fenomen - ayın hərəkəti ilə birbaşa əlaqəsidir. Əsrlər boyu İslam ənənəsinin canlı bir hissəsi olaraq qalaraq davamlılığı və sabitliyi qoruyub saxlamışdır. Son illərdə beynəlxalq hesablaşmaları, uzunmüddətli planlaşdırmanı və qeydlərin aparılmasını sadələşdirəcək vahid və daimi İslam təqviminin yaradılması ideyası getdikcə daha çox müzakirə olunur.
Bəzi layihələrdə sıçrayış illəri nəzərə alınmaqla günlərin aylar üzrə bölüşdürülməsinin sabit bir sistemindən istifadə təklif olunur ki, bu da gələcək tarixlərin proqnozlaşdırılmasını və arxiv işini asanlaşdıracaq.
Bir çox mütəxəssis qeyd edir ki, yeni ayın doğulması bütün planet üçün vahid bir astronomik hadisəni təmsil edir.
Astronomiya, kosmik müşahidə və hesablama texnologiyaları sahəsindəki müasir irəliləyişlər ay aylarının başlanğıcını yüksək dəqiqliklə müəyyən etməyə imkan verir.
…Ramazan ayının, bayramların və digər əlamətdar tarixlərin başlanğıcı elan edilərkən müsəlman ölkələri arasında fikir ayrılıqlarını azaltmaq üçün imkanlar açır.
Bu baxımdan beynəlxalq İslam təşkilatları, ilahiyyat akademiyaları və ixtisaslaşmış astronomik mərkəzlər xüsusi rol oynayır.
Onların birgə işi həm şəriətin tələblərinə, həm də müasir elmi nailiyyətlərə əsaslanan vahid yanaşmanın inkişafına gətirib çıxara bilər.
Peyk texnologiyalarından, rəsədxanalardan və dəqiq hesablamalardan istifadə müsəlman dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsinə və ölkələri arasında qarşılıqlı əlaqənin asanlaşdırılmasına töhfə verə bilər. Buna görə də, Hicri təqviminin birləşdirilməsi məsələsi yalnız praktik deyil, həm də dərin simvolik əhəmiyyətə malikdir.
Bu, milli sərhədlərdən asılı olmayaraq müsəlmanları birləşdirən zamanın, bayramların və dini ritualların birliyi ilə bağlıdır. Lakin bəlkə də İslam təqviminin ən diqqətəlayiq xüsusiyyəti onun səma ilə əlaqəsidir.
Bu gün gördüyümüz yeni ayı on dörd əsrdən çox əvvəl müsəlmanların ilk nəsilləri də görmüşdülər.
Ölkələr, dövrlər və sivilizasiyalar dəyişir, lakin Ay İslam mesajının davamlılığının və nəsillərin ardıcıllığının daimi şahidi olaraq qalır. Hicri təqvimi tarixləmə sistemindən daha çox şeydir.
O, İslam ümmətinin xatirəsidir, onun dini həyatının qoruyucusu və mənəvi və sivilizasiya birliyinin ən vacib simvollarından biridir.
Əli Babayev
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "Tehran İsraili çirkli atom bombası ilə hədələdi")
.jpg "Kazanda gərgin Rusiya-Türkiyə görüşü")
USD
EUR
GBP
RUB