Ailə daxilində qayınana-gəlin, baldız-gəlin və ya eltinin münasibətləri ilə bağlı problemlər təkcə Azərbaycana məxsus deyil. Aparılan araşdırmalar göstərir ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində bu münasibətlərdə yaranan gərginliyin əsas səbəbi xarakter fərqlərindən daha çox ailədaxili rol bölgüsü, gözləntilər və sərhədlərlə bağlıdır.
Niyə ən çox qayınana-gəlin münasibətləri müzakirə olunur?
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Tədqiqatlara görə, qayınana və gəlin eyni ailə sistemində fərqli mövqelərə malik iki qadındır. Bir tərəfdə övladını böyüdən ana, digər tərəfdə isə yeni ailə quran həyat yoldaşı dayanır. Hər iki tərəf ailədə öz yerini və təsir imkanlarını qorumağa çalışdıqda, gizli rəqabət hissi yarana bilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, problemlərin əsas səbəbləri bunlardır:
-ailədaxili səlahiyyət bölgüsü;
-məişət və tərbiyə məsələlərinə müdaxilə;
-nəsillərarası düşüncə fərqləri;
-şəxsi sərhədlərə hörmət edilməməsi;
-ünsiyyət çatışmazlığı.
Azərbaycanda vəziyyət necədir?
Azərbaycan ailələri ənənəvi olaraq kollektiv ailə modelinə daha yaxındır. Gənc ailələrin valideynlərlə eyni evdə və ya yaxın məsafədə yaşaması qohumlar arasında ünsiyyəti artırsa da, müdaxilə imkanlarını da genişləndirir.
Azərbaycanda mübahisələr daha çox aşağıdakı məsələlər ətrafında yaranır:
-ev işlərinin bölüşdürülməsi;
-uşaqların tərbiyəsinə müdaxilə;
-maliyyə məsələləri;
-ailənin daxili qərarlarına qohumların təsiri;
-“bizim vaxtımızda belə idi” yanaşması.
Baldız və eltilər arasında isə müqayisə, qısqanclıq, diqqət və maddi imkan fərqləri münasibətlərə mənfi təsir göstərə bilir.
Dünyada vəziyyət necədir?
Qərb ölkələrində gənc ailələr daha müstəqil yaşadıqları üçün gündəlik məişət münaqişələri nisbətən azdır. Lakin burada da problemlər mövcuddur. Araşdırmalar göstərir ki, əsas mübahisə mövzuları ailə tədbirləri, nəvələrin tərbiyəsi, bayramların hansı ailə ilə keçirilməsi və şəxsi sərhədlərdir.
Asiya ölkələrində, xüsusilə ənənəvi ailə sisteminin güclü olduğu bölgələrdə isə qayınana-gəlin münasibətlərində gərginlik daha çox müşahidə edilir. Bunun səbəbi gəlinin ailəyə uyğunlaşması ilə bağlı yüksək gözləntilər və yaşlı nəslin avtoritet mövqeyidir.
Araşdırmalar göstərir ki, problem qohumluq statusunun özündə deyil. Əsas amil ailə üzvlərinin bir-birini nə dərəcədə ailənin tamhüquqlu üzvü kimi qəbul etməsidir. Qarşılıqlı hörmət, aydın sərhədlər və açıq ünsiyyət olan ailələrdə qayınana-gəlin, baldız və elti münasibətləri daha sağlam olur.
Başqa sözlə, münaqişələrin səbəbi “qayınana”, “gəlin” və ya “baldız” olmaq deyil. Əsas məsələ fərqli gözləntilərin, ailə dəyərlərinin və şəxsi sərhədlərin necə idarə edilməsidir.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB