“Tarixi Zəfərimiz ədalətsizliyə verilmiş qətiyyətli cavabımızın rəmzidir” - ŞƏRH

"8 noyabr - Azərbaycanın Zəfər Günü təkcə bir hərbi qələbənin təntənəsi deyil, bütöv bir xalqın tarixi yaddaşının, dövlət şüurunun və milli ləyaqətinin bərpa olunduğu gündür. Bu tarix 30 ilə yaxın davam edən bir ədalətsizliyə, işğala, didərginliyə və beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqinə qarşı səbrlə, hesablanmış strategiya ilə və nəhayət, qətiyyətli iradə ilə verilmiş cavabın rəmzidir.

Bu sözləri SİA-ya deputat Kamran Bayramov deyib.

O bildirib ki, 2020-ci ilin 27 sentyabrında başlayan və 44 gün davam edən Vətən Müharibəsi Azərbaycan cəmiyyətinin daxilində illərlə toplanan ağrının, Qarabağ həsrətinin və qisas hissinin dövlətin praqmatik hərbi-siyasi planına çevrilməsinin nəticəsi idi:

“1990-cı illərin əvvəllərində baş vermiş Birinci Qarabağ müharibəsindəki məğlubiyyət təkcə ərazi itkisi deyildi, o, post-sovet Azərbaycanının dövlət quruculuğu prosesinə, iqtisadi inkişafına və milli özünəinamına vurulmuş ağır zərbə idi. Təxminən bir milyon qaçqın və məcburi köçkün, işğal altında qalan 20 faiz ərazi, Xocalı soyqırımı kimi dərin yaralar və BMT Təhlükəsizlik Şurasının yerinə yetirilməyən dörd qətnaməsi fonunda formalaşan status-kvo, Ermənistan üçün əlverişli, Azərbaycan üçün isə dözülməz idi. İllərlə davam edən ATƏT-in Minsk Qrupu formatında aparılan danışıqlar isə sülh prosesini imitasiya etməklə yanaşı, işğalı legitimləşdirən bir pərdə rolunu oynayırdı."

Bu sözləri mətbuata açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Kamran Bayramov deyib.

O bildirib ki, bu kontekstdə 8 noyabrın birinci əsas mənası Şuşanın azad olunması ilə birbaşa bağlıdır. Şuşa sadəcə strateji yüksəklik deyildi. Şuşa Qarabağın tacı, Azərbaycan mədəniyyətinin, musiqisinin, memarlığının beşiyi, eyni zamanda 1992-ci ildə itirilməsi ilə milli məğlubiyyətin rəmzinə çevrilmiş şəhər idi. Azərbaycan Ordusunun Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı, Hadrut və digər yaşayış məntəqələrini azad edərək Şuşaya doğru irəliləməsi klassik cəbhə xətti müharibəsi deyildi. Bu, relyefin son dərəcə mürəkkəb olduğu, düşmənin illərlə qurduğu dərin eşelonlu istehkamların, minalanmış sahələrin olduğu şəraitdə aparılan müasir müharibə idi. Azərbaycanın Prezidenti, müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin bilavasitə rəhbərliyi ilə tətbiq etdiyi taktika XXI əsrin müharibə doktrinasının nümunəsi kimi bu gün də öyrənilir. Müasir, təkmil, yüksək dəqiqlikli silahların kəşfiyyat vasitələri ilə inteqrasiyası, artilleriya və xüsusi təyinatlı qüvvələrin çevik əlaqələndirilməsi Ermənistan ordusunun sovet tipli müdafiə konsepsiyasını iflasa uğratdı. Ancaq Şuşa əməliyyatı bu texnoloji üstünlüyün fövqündə dayanan bir iradə nümayişi oldu. Şəhərə ağır texnika ilə deyil, yüngül silahlanmış xüsusi təyinatlıların, demək olar ki, əlbəyaxa döyüşlə, meşələrdən, sıldırım qayalardan keçərək daxil olması bu qələbənin texnologiya ilə yanaşı, insan faktoruna, döyüşçünün mənəvi-psixoloji hazırlığına söykəndiyini göstərdi. Məhz buna görə 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad olunması xəbəri hərbi baxımdan müharibənin taleyini həll etdi, siyasi baxımdan isə Ermənistanın kapitulyasiyasını qaçılmaz etdi. İki gün sonra, noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanat faktiki olaraq məhz Şuşa qələbəsinin yaratdığı reallığın sənədləşdirilməsi idi.

Deputat qrtd edib ki, Zəfər Gününün ikinci məna qatı onun dövlətçilik və cəmiyyət üçün yaratdığı transformasiyadır. 8 noyabr Azərbaycan tarixində ilk dəfə olaraq xalq-dövlət-ordu birliyinin abstrakt şüardan konkret, canlı orqanizmə çevrildiyi gün oldu. 1990-cı illərin xaosundan, ordu quruculuğundakı pərakəndəlikdən, siyasi çəkişmələrdən keçən bir ölkə üçün 44 gündə nümayiş etdirilən birlik misilsiz idi. Səfərbərlik elan edilmədən on minlərlə gəncin könüllü olaraq hərbi komissarlıqlara axışması, arxa cəbhədə bütün cəmiyyətin bir yumruq kimi birləşməsi, informasiya müharibəsində Azərbaycanın diasporu ilə birlikdə vahid mövqedən çıxış etməsi göstərdi ki, Qarabağ ideyası cəmiyyəti parçalayan deyil, birləşdirən milli ideyadır. Bu qələbə eyni zamanda Azərbaycanın son 20 ildə apardığı neft gəlirlərinin hərbi büdcəyə, ordu quruculuğuna, diplomatik müstəqilliyə yönəldilməsi strategiyasının da effektivliyini sübut etdi. Güclü iqtisadiyyat olmadan güclü ordunun, güclü ordu olmadan isə effektiv diplomatiyanın mümkün olmadığını bu müharibə bir daha təsdiqlədi.

K.Bayramov qeyd edib ki, üçüncü ən vacib müstəvi Zəfər Gününün regional və qlobal nizam üçün yaratdığı yeni reallıqdır. 8 noyabr Cənubi Qafqazda 30 illik status-kvonu dağıtdı. Azərbaycan beynəlxalq hüququn güc yolu ilə bərpa oluna biləcəyini, BMT qətnamələrinin kağız üzərində qalmamalı olduğunu sübut etdi və bununla da beynəlxalq münasibətlərdə güc amilinin yenidən aktuallaşdığı bir presedent yaratdı. Müharibədən sonra bölgədə yaranan yeni kommunikasiya və təhlükəsizlik arxitekturası, Zəngəzur dəhlizi konsepsiyası, Azərbaycanın Qarabağda apardığı misli görünməmiş miqyasda bərpa və yenidənqurma işləri, Böyük Qayıdış proqramı, Ağdamda, Füzulidə, Laçında salınan ağıllı kəndlər və şəhərlər, hava limanları bu qələbənin sadəcə dağıdıcı deyil, həm də qurucu xarakter daşıdığını göstərir. Azərbaycan işğaldan azad etdiyi ərazilərdə Ermənistanın törətdiyi urbisid və ekosidin, yəni şəhərlərin, kəndlərin, məscidlərin, qəbiristanlıqların sistemli şəkildə məhv edilməsinin izlərini silməklə, əslində Qarabağı yenidən həyat məkanına çevirir. Bu gün Xankəndidə, Şuşada, Laçında dalğalanan Azərbaycan bayrağı və 2023-cü ildə həyata keçirilən antiterror tədbirləri ilə suverenliyin tam bərpası 8 noyabrda başlanan prosesin məntiqi sonluğudur.

Deputat həmçinin əlavə edib ki, 8 noyabr Azərbaycan insanının psixologiyasında bir qırılma nöqtəsidir. Bu tarixə qədər Qarabağdan olan qaçqın və köçkün nəsli üçün Vətən itirilmiş bir xatirə, gənc nəsil üçün isə heç görmədiyi, yalnız nənə-babalarının danışdığı bir mif idi. Zəfər Günü bu mifi gerçəyə çevirdi, məğlubiyyət kompleksini zəfər psixologiyası ilə əvəz etdi. Artıq Azərbaycan gənci dünyaya məğlub, torpağı işğal olunmuş ölkənin vətəndaşı kimi deyil, öz taleyini özü həll edən, ədaləti bərpa edən qalib xalqın nümayəndəsi kimi çıxır. Bu özünəinamın iqtisadi, elmi, mədəni sahələrdə yaratdığı sinerji effekti hələ uzun illər hiss olunacaq. Buna görə də 8 noyabr təqvimdə sadəcə qırmızı rənglə qeyd olunan bayram günü deyil. O, Azərbaycanın müasir tarixinin başlanğıc nöqtəsi, dövlətin gücünün, xalqın birliyinin və tarixi ədalətin təntənəsinin əbədi təsdiqidir”.

Ayşən Vəli