Dolların məzənnəsi və mərkəzi bankların qızıl alışları bazara necə təsir göstərəcək? - İQTİSADÇI AÇIQLADI
Qızıl son illərdə investorların diqqət mərkəzində olsa da, qiymətindəki kəskin dəyişikliklər bazarda qeyri-müəyyənliyi artırır. Oktyabrın sonlarında dünya bazarında qızılın qiyməti 4 000 dollar həddinə yaxınlaşıb və bu, qiymətlərin gələcək istiqaməti ilə bağlı suallar yaradıb. Bəs qızılın bahalaşması yenidən sürətlənəcək, yoxsa qiymətlərdə eniş müşahidə olunacaq?
Dünya iqtisadiyyatındakı proseslər, dolların məzənnəsi və mərkəzi bankların qızıl alışları bazara necə təsir göstərəcək?
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı Asif İbrahimov SİA-ya açıqlamasında bildirib ki, qızılın dünya bazarında qiymətinin son illərdə sürətlə artması bir neçə fundamental iqtisadi və geosiyasi amilin üst-üstə düşməsi ilə bağlıdır:
_(1).jpg)
"Burada əsas faktorlar qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik, geosiyasi risklər, inflyasiya gözləntiləri, ABŞ dollarının məzənnəsi və mərkəzi bankların qızıl ehtiyatlarını artırmaq siyasətidir.
Qeyd etmək lazımdır ki, qızıl ənənəvi olaraq investorlar üçün qoruyucu aktiv hesab olunur. İqtisadi və maliyyə sistemində risklər artdıqda investorlar öz kapitalının bir hissəsini qızıla yönəldirlər. Xüsusilə dövlət borclarının artması, maliyyə bazarlarında qeyri-sabitlik və beynəlxalq münasibətlərdə gərginlik qızıla olan tələbi gücləndirən amillərdir.
Lakin 2026-cı ilin oktyabr ayının sonlarından etibarən qızılın qiymətində müəyyən geriləmə müşahidə olunur. Noyabrın 3-də dünya bazarında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 3 930 dollar ətrafında olub. Bu enişin əsas səbəblərindən biri ABŞ dollarının möhkəmlənməsi və ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsidir. Çünki qızıl faiz gəliri gətirməyən aktivdir. Faiz dərəcələri və istiqrazların gəlirliliyi yüksəldikdə investorlar üçün alternativ gəlir imkanları artır və qızıla tələbin bir hissəsi zəifləyə bilir.
Burada Federal Ehtiyat Sisteminin pul-kredit siyasəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. ABŞ-da inflyasiya təzyiqləri davam edərsə və Federal Ehtiyat Sistemi yüksək faiz dərəcələrini uzun müddət qoruyarsa, bu, qızılın qiymətinə təzyiq göstərə bilər. Əksinə, faiz dərəcələrinin aşağı salınması, dolların zəifləməsi və inflyasiya risklərinin artması qızılın yenidən bahalaşmasını stimullaşdıra bilər.
Digər mühüm amil mərkəzi bankların qızıl alışlarıdır. Dünya Qızıl Şurasının 2026-cı ilin noyabrın 3-də açıqladığı üçüncü rüb hesabatına əsasən, mərkəzi banklar həmin rübdə ehtiyatlarına xalis 321 ton qızıl əlavə ediblər. Bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 42 faiz çoxdur. 2026-cı ilin ilk doqquz ayında mərkəzi bankların ümumi xalis qızıl alışları 675 tona çatıb.
Bu tendensiya təsadüfi xarakter daşımır. Bir sıra ölkələr valyuta ehtiyatlarının strukturunu şaxələndirməyə, ABŞ dollarından asılılığı müəyyən qədər azaltmağa və qızılın payını artırmağa çalışırlar. Xüsusilə geosiyasi risklərin və beynəlxalq maliyyə sistemində qeyri-müəyyənliyin artması mərkəzi bankların qızıla strateji ehtiyat aktivi kimi yanaşmasını gücləndirir.
Mən hesab edirəm ki, qızılın gələcək qiymət dinamikasını qiymətləndirərkən qısamüddətli bazar dalğalanmaları ilə uzunmüddətli fundamental tendensiyaları bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. Hazırda dolların möhkəmlənməsi və yüksək faiz dərəcələri qiymətlərə aşağı istiqamətli təzyiq göstərsə də, mərkəzi bankların alışları, geosiyasi risklər və qlobal maliyyə sistemindəki qeyri-müəyyənlik qızıl üçün dəstəkləyici amillər olaraq qalır.
Digər tərəfdən, qızılın qiymətinin yüksəlməsi müəyyən spekulyativ davranışları da gücləndirir. Qiymətlər sürətlə artdıqda investorların bir hissəsi mənfəəti reallaşdırmaq məqsədilə qızıl satışına başlayır. Bu isə bazarda kəskin korreksiyalara səbəb ola bilər. Ona görə də qızılın qiymətində hər bir geriləməni avtomatik olaraq yeni bahalaşma mərhələsindən əvvəlki fürsət kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı.
Mənim fikrimcə, orta və uzunmüddətli perspektivdə qızılın qiymətini dəstəkləyən fundamental amillər hələ də mövcuddur. Lakin qiymətlərin əvvəlki sürətlə yüksələcəyini birmənalı şəkildə söyləmək mümkün deyil. Bunun üçün ABŞ-ın monetar siyasətində dəyişiklik, dolların məzənnəsində zəifləmə və ya geosiyasi risklərin daha da dərinləşməsi kimi əlavə katalizatorlar tələb oluna bilər.
Nəticə etibarilə, qızıl bazarında yaxın dövrdə yüksək volatilliyin, yəni qiymət dəyişkənliyinin davam etməsi mümkündür. Uzunmüddətli perspektivdə isə mərkəzi bankların qızıl alışları və beynəlxalq maliyyə sistemində ehtiyatların şaxələndirilməsi tendensiyası qiymətlər üçün mühüm dəstək rolunu oynaya bilər. İnvestorlar üçün əsas məsələ qızılı yalnız qiymət artımından mənfəət əldə etmək vasitəsi kimi deyil, investisiya portfelinin risklərini diversifikasiya edən aktiv kimi qiymətləndirməkdir".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB
