"1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə baş vermiş Xocalı Faciəsi Azərbaycan tarixinin ən ağır və faciəli səhifələrindən biridir. Həmin dövrdə regionda artıq genişmiqyaslı hərbi toqquşmalar gedirdi və keçmiş sovet məkanında siyasi boşluq yaranmışdı". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında tarixçi Sevda Novruzova deyib.
.jpg)
Onun sözlərinə görə, SSRİ-nin dağılmasından sonra Cənubi Qafqazda yaranmış qeyri-sabitlik fonunda Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi silahlı qarşıdurma mərhələsinə keçmişdi: "Xocalı şəhəri strateji baxımdan mühüm mövqedə yerləşirdi. Şəhər Dağlıq Qarabağ bölgəsində yeganə hava limanına malik idi və bu səbəbdən də hərbi-strateji əhəmiyyət daşıyırdı. 1992-ci ilin fevralında şəhər tam mühasirəyə alınmış vəziyyətdə idi. Fevralın 25-dən 26-na keçən gecə erməni silahlı qüvvələri və keçmiş sovet ordusunun 366-cı motoatıcı alayının iştirakı ilə Xocalıya hücum həyata keçirildi. Hücum nəticəsində yüzlərlə mülki şəxs – qadınlar, uşaqlar və yaşlılar – qətlə yetirildi, çox sayda insan girov götürüldü və ya itkin düşdü. Tarixi baxımdan bu hadisə təkcə bir şəhərin işğalı deyildi. Bu, mülki əhaliyə qarşı sistemli zorakılıq aktı idi. Hadisələrin şahid ifadələri, foto və video materiallar, həmçinin beynəlxalq jurnalistlərin bölgəyə səfərləri nəticəsində yayılan faktlar faciənin miqyasını dünya ictimaiyyətinə göstərdi. Lakin həmin dövrdə beynəlxalq siyasi konfiqurasiya və böyük güclərin regiondakı maraqları səbəbindən hadisəyə verilən hüquqi-siyasi qiymət gecikdi. Beynəlxalq hüquq baxımından Xocalı hadisələri “mülki əhaliyə qarşı kütləvi qətliam”, “insanlığa qarşı cinayət” və “soyqırımı əlamətləri daşıyan əməl” kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan dövləti və diaspor təşkilatları uzun illərdir ki, bu faciənin beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərir. Bir sıra ölkələrin parlamentləri və ABŞ-ın bəzi ştatları Xocalı hadisələrini qətliam və ya soyqırımı kimi tanıyan qərarlar qəbul ediblər. Bu proses tarixi ədalətin bərpası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Tarixçi mövqeyindən yanaşdıqda, Xocalı Faciəsi münaqişənin xarakterini dəyişən dönüş nöqtələrindən biri oldu. Bu hadisə cəmiyyətin kollektiv yaddaşında dərin iz buraxdı və Azərbaycanın siyasi mövqeyinin formalaşmasına təsir göstərdi. Eyni zamanda, beynəlxalq ictimaiyyət üçün də münaqişənin humanitar ölçülərini açıq şəkildə nümayiş etdirdi.
Bu gün Xocalı hadisələrinin araşdırılması təkcə emosional və ya siyasi məsələ deyil, həm də akademik və hüquqi tədqiqat mövzusudur. Arxiv sənədləri, şahid ifadələri və beynəlxalq hüquqi mexanizmlər əsasında aparılan araşdırmalar göstərir ki, həmin gecə baş verənlər təsadüfi hərbi əməliyyat deyil, planlı və mülki əhaliyə qarşı yönəlmiş zorakılıq aktı idi.
Tarixi ədalətin təmin olunması üçün əsas istiqamətlərdən biri də faktların beynəlxalq elmi ictimaiyyətə çatdırılması, xarici arxivlərin öyrənilməsi və hüquqi müstəvidə sübut bazasının genişləndirilməsidir. Xocalı Faciəsi artıq təkcə Azərbaycan tarixinin deyil, XX əsrin sonlarında baş vermiş ən ağır humanitar cinayətlərdən biri kimi dünya tarixinin bir parçasıdır".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "Bakıya qarşı gizli müharibə - DETALLAR")
USD
EUR
GBP
RUB
