İnflyasiya və qiymət artımı cəmiyyətin sosial psixologiyasına necə təsir göstərir? - SOSİOLOQ DANIŞDI
"Müasir dövrdə inflyasiya və qiymət artımı yalnız iqtisadi göstəricilər kimi deyil, həm də cəmiyyətin sosial-psixoloji mühitini formalaşdıran mühüm amillər kimi çıxış edir. Qiymətlərin davamlı yüksəlməsi insanların gündəlik həyatına, davranışına, ailə münasibətlərinə və sosial rifah hissinə birbaşa təsir göstərir. Bu proses tədricən cəmiyyətdə psixoloji gərginliyin artmasına, sosial münasibətlərin dəyişməsinə və müxtəlif sosial problemlərin dərinləşməsinə səbəb olur".
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında sosial və mənəvi məsələlər üzrə ekspert Ramal Əliyev deyib.
_(1).jpg)
Ekspert sözlərinə belə davam edib: "İlk növbədə, inflyasiya insanların sosial rifahını çətinləşdirir. Gəlirlərin qiymət artımı ilə eyni tempdə yüksəlməməsi real alıcılıq qabiliyyətinin azalmasına gətirib çıxarır. Nəticədə insanlar əsas ehtiyaclarını qarşılamaq üçün daha çox maddi və psixoloji yük altında qalırlar. Bu vəziyyət gündəlik həyat keyfiyyətini aşağı salır və gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik hissini gücləndirir. Sosial rifahın azalması isə cəmiyyətdə ümumi narahatlıq və pessimizm mühitinin formalaşmasına zəmin yaradır.
İnflyasiya və iqtisadi qeyri-sabitlik əmək bazarına da ciddi təsir göstərir. İş yerlərinin tapılması çətinləşir, bəzi müəssisələr xərcləri azaltmaq məqsədilə ixtisarlara gedir və mövcud iş yerlərində sabitlik azalır. Bu isə insanların təhlükəsizlik hissini zəiflədir və gələcək qorxusunu artırır. İşsizlik riski və maliyyə qeyri-müəyyənliyi fərdlərdə xroniki stres, psixoloji gərginlik və emosional yorğunluq yaradır.
Cəmiyyətdə rifah səviyyəsi aşağı düşdükcə bu proses ailə institutuna da birbaşa təsir edir. Maddi çətinliklər ailədaxili münasibətlərdə gərginliyi artırır. Ailə başçısının ailəni kifayət qədər təmin edə bilməməsi psixoloji təzyiq yaradır və bu, zamanla məişət problemlərinə və konfliktlərin çoxalmasına səbəb olur. Maddi sıxıntılar fonunda yaranan stres, qarşılıqlı narazılıq və emosional gərginlik ailə münasibətlərinin zəifləməsinə, hətta boşanmaların sayının artmasına qədər gətirib çıxara bilər. Beləliklə, iqtisadi problemlər tədricən sosial və psixoloji problemlərə transformasiya olunur.
Digər mühüm məqam isə xroniki stresin və psixoloji gərginliyin artmasıdır. Davamlı qiymət artımı şəraitində insanlar uzunmüddətli planlar qurmaqda çətinlik çəkir, gələcəyə inam azalır və həyatın qeyri-sabit olduğu hissi güclənir. Bu hal fərdi psixoloji vəziyyətə təsir etməklə yanaşı, kollektiv sosial davranışa da təsir göstərir. İnsanlar daha həssas, aqressiv və ya sosial cəhətdən qapalı davranış nümayiş etdirə bilər ki, bu da ümumi sosial münasibətlərin keyfiyyətini aşağı salır.
Qiymət artımının cəmiyyətin bütün təbəqələrinə eyni təsir etməməsi sosial psixologiyada əlavə gərginlik yaradır. Xüsusilə sabit gəlirli və aşağı gəlirli qruplar inflyasiyadan daha çox zərər görür. Onların alıcılıq qabiliyyəti daha sürətlə azalır, sosial müdafiə imkanları isə məhdud olur. Bu vəziyyət sosial ədalətsizlik hissini gücləndirir, cəmiyyətdə narazılığı artırır və siniflərarası psixoloji məsafənin dərinləşməsinə səbəb olur. Nəticədə sosial bərabərsizlik yalnız iqtisadi deyil, həm də psixoloji səviyyədə daha kəskin hiss olunmağa başlayır.
Bununla yanaşı, inflyasiya cəmiyyətdə davranış modellərini də dəyişir. İnsanlar daha çox qənaət etməyə, riskdən qaçmağa və qısamüddətli düşünməyə meylli olurlar. Bu isə ümumi istehlak mədəniyyətinə, sosial münasibətlərə və həyat strategiyalarına təsir edir. Uzunmüddətli planlaşdırmanın zəifləməsi sosial inkişaf tempinə də dolayısı ilə təsir göstərə bilər.
Gördüyümüz kimi inflyasiya və qiymət artımı təkcə iqtisadi proses deyil, həm də sosial psixologiyanı dərin şəkildə dəyişdirən kompleks bir fenomendir. Sosial rifahın azalması, işsizlik riskinin artması, ailədaxili konfliktlərin çoxalması, xroniki stresin yüksəlməsi və sosial ədalətsizlik hissinin güclənməsi bu prosesin əsas psixososial nəticələri kimi çıxış edir. Uzunmüddətli inflyasiya şəraitində cəmiyyətdə narazılıq, psixoloji gərginlik və sosial məsafə artaraq daha geniş sosial problemlərin yaranmasına zəmin yaradır".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "Bakıya qarşı gizli müharibə - DETALLAR")
USD
EUR
GBP
RUB
