Yuxu şəraiti ilə ürək-damar sağlamlığı arasındakı əlaqə uzun müddətdir ki, əsasən yuxu müddəti və səs-küy səviyyələri baxımından araşdırılır.
Lakin son illərdə başqa bir amil getdikcə tədqiqatçıların diqqətini cəlb edir: yataq otağında gecə işıqlandırması...
SİA xəbər verir ki,Rambler yeni elmi tapıntılar haqqında məlumat verir.
Gecə işığı ürək-damar risk faktoru kimi…
Gecələr süni işıqlandırma sirkadian ritmləri - yuxunu, hormonal balansı, qan təzyiqini və maddələr mübadiləsini tənzimləyən daxili bioloji saatı pozur.
Qaranlıqda istehsal olunan bir hormon olan melatonin bu prosesdə əsas rol oynayır. Onun azalması təkcə zəif yuxu ilə deyil, həm də stress reaksiyalarından məsul olan simpatik sinir sisteminin artan fəaliyyəti ilə əlaqələndirilir.
Onun azalması təkcə zəif yuxu ilə deyil, həm də stress reaksiyalarından məsul olan simpatik sinir sisteminin artan fəaliyyəti ilə əlaqələndirilir.
Gecə işığının artan səviyyəsi bədəni hətta yuxu zamanı belə "döyüş hazırlığı" vəziyyətində saxlayır.
Bu, ürək döyüntüsünün artması, qan təzyiqinin dalğalanması və aterosklerozun əsasını təşkil edən iltihabi proseslərin aktivləşməsi ilə müşayiət olunur.
Yeni tədqiqatın vəticələri…
ABŞ alimləri tərəfindən aparılan və 2025-ci ilin noyabr ayında Amerika Ürək Assosiasiyasının illik iclasında təqdim edilən yeni bir araşdırma bu əlaqənin ən inandırıcı dəlillərindən bəzilərini təqdim etdi. Tədqiqatda müşahidə dövrünün əvvəlində ürək-damar xəstəlikləri və ya aktiv xərçəng prosesləri diaqnozu qoyulmayan 466 yetkin Boston sakini iştirak etmişdir.
Tədqiqatın unikal xüsusiyyəti neyrogörüntüləmənin istifadəsi idi. İştirakçıların evlərindəki işıq səviyyələri PET/KT müayinəsi məlumatları ilə müqayisə edildi ki, bu da stresslə əlaqəli müəyyən beyin sahələrinin fəaliyyətini, eləcə də arterial divarlarda iltihab səviyyəsini qiymətləndirməyə imkan verdi.
Newsroom jurnalında dərc olunan nəticələr göstərir ki, gecə işığı daha yüksək səviyyədə olan insanlarda aşağıdakılar müşahidə olunub:
-stress reaksiyasında iştirak edən beyin bölgələrində aktivliyin artması;
-damar iltihabının artması;
-miokard infarktı və insultunun inkişafı ilə birbaşa əlaqəli amillərin kombinasiyası.
Tədqiqat rəhbəri Şadi Abohaşemin sözlərinə görə, yataq otağının işıqlandırılmasında hətta bir qədər artım belə mərkəzi sinir sisteminin stress reaksiyasını aktivləşdirə bilər. Beyin işığı oyanıqlıq siqnalı kimi qəbul edir və bu da bədənin normal gecə "keçidini" bərpa rejiminə pozur.
Stress mərkəzlərinin aktivləşməsi kortizol və adrenalin kimi hormonların ifrazına səbəb olur. Bu maddələr damar iltihabını artırır, endotel zədələnməsini təşviq edir və aterosklerotik lövhələrin yığılması üçün şərait yaradır.
Zamanla bu proses xroniki ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır. Alimlər vurğulayırlar ki, bu, yalnız parlaq işıqla bağlı deyil. Hətta işləyən televizor, pəncərənin xaricindəki küçə işıqları, gecə işıqları və ya elektron cihazların ekranları belə fizioloji prosesləri pozmaq üçün kifayət qədər işıqlandırma səviyyəsi yarada bilər.
Praktik tövsiyələr…
Əldə edilən məlumatlara əsasən, tədqiqatçılar aşağıdakıları tövsiyə edirlər:
-Gecələr yataq otağını mümkün qədər qaranlıqlaşdırmaq;
- Yatmazdan əvvəl cihazlardan istifadə etməmək;
-Qalın pərdələrdən və ya jalüzlərdən istifadə etmək;
-Lazım gələrsə, yuxu maskası taxmaq;
-Təmizlənmiş, istiqamətləndirilmiş işıq və hərəkət sensorları olan lampalar seçmək;
-Gecələr görmə sahənizdən daimi fon işığı mənbələrini çıxarmaq…
Nazlı Almuradova
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB