“Milli dəyərlərin qorunması və dünyəvi təhsil gələcəyimizə olan məsuliyyətimizdir” - ŞƏRH

“Hər bir xalqın gücü yalnız onun iqtisadi imkanları, siyasi nüfuzu və ya maddi sərvətləri ilə ölçülmür. Xalqı xalq edən, onu tarix boyu yaşadan və gələcəyə daşıyan ən mühüm amillərdən biri milli-mənəvi dəyərləri, ailə ənənələri, dili, mədəniyyəti və özünəməxsus həyat tərzidir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında deputat Ülviyyə Həmzəyeva deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan xalqı əsrlər boyu formalaşdırdığı zəngin mənəvi irsi, ailə dəyərləri və qarşılıqlı hörmət ənənələri ilə seçilmiş, müxtəlif mədəniyyətlərin və inancların birgə yaşadığı cəmiyyət modeli yaratmışdır:

“Bu gün qloballaşmanın, informasiya texnologiyalarının və sosial şəbəkələrin həyatımıza sürətlə nüfuz etdiyi bir dövrdə milli kimliyimizin qorunması daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Dünyaya açıq olmaq, müasir yenilikləri mənimsəmək və beynəlxalq inteqrasiyada iştirak etmək inkişafın vacib şərtləridir. Lakin bu proses öz milli köklərimizdən uzaqlaşmaq, tarixən formalaşmış mənəvi dəyərlərimizi ikinci plana keçirmək hesabına baş verməməlidir.

Azərbaycan ailəsi hər zaman cəmiyyətimizin mənəvi dayaqlarından biri olmuşdur. Ailədə böyüklərə hörmət, kiçiklərə qayğı, qarşılıqlı məsuliyyət, valideyn-övlad münasibətlərində mənəvi bağlılıq və milli ənənələrə sədaqət xalqımızın həyat tərzinin ayrılmaz hissəsidir. Bu dəyərlərin qorunması keçmişə bağlılıqdan daha çox, gələcək nəsillərin sağlam mənəvi mühitdə yetişdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki güclü ailə sağlam cəmiyyətin, sağlam cəmiyyət isə güclü dövlətin təməlidir.

Milli dəyərlərimizin qorunmasından danışarkən Azərbaycan dövlətinin dünyəvilik prinsipini də xüsusi vurğulamalıyıq. Dünyəvilik müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin əsaslarından biridir. Bu prinsip heç bir halda dinə və dini inanclara qarşı münasibət kimi qiymətləndirilməməlidir. Əksinə, dünyəvilik hər bir vətəndaşın vicdan azadlığının, dini etiqadına hörmətin və qanun qarşısında bərabərliyinin təmin edilməsinə xidmət edir.

Azərbaycan cəmiyyətində dini tolerantlıq, müxtəlif inanclara hörmət və birgəyaşayış ənənələri tarixən mövcud olmuşdur. İnsanların dini inanclarına hörmət göstərilməsi ilə dövlətin dünyəvi xarakterinin qorunması bir-birinə zidd anlayışlar deyil. Bunlar cəmiyyətimizin sabitliyini və vətəndaş həmrəyliyini təmin edən, bir-birini tamamlayan prinsiplərdir.

Bu məsələdə ən həssas və məsuliyyətli sahələrdən biri təhsildir. Çünki məktəb yalnız bilik verilən müəssisə deyil, həm də gələcəyin vətəndaşlarının dünyagörüşünün, düşüncə tərzinin və mənəvi keyfiyyətlərinin formalaşdığı mühüm ictimai məkandır. Məktəbdə qazanılan biliklər, mənimsənilən davranış qaydaları və formalaşan dəyərlər insanın sonrakı həyatına birbaşa təsir göstərir.

Məhz buna görə də ümumtəhsil müəssisələrinin dünyəvi xarakterinin qorunması prinsipial əhəmiyyət daşıyır. Məktəb hər hansı dini və ya ideoloji təsirin sınaqdan keçirildiyi, uşaqların fərqli baxışlar əsasında qarşı-qarşıya qoyulduğu məkana çevrilməməlidir. Təhsil mühitində əsas meyar şagirdin biliyi, bacarığı, tərbiyəsi və şəxsiyyət kimi inkişafı olmalıdır.

Son dövrlərdə məktəbli geyimi və dini mənsubiyyətlə bağlı ictimai müzakirələr də məsələyə həssas, təmkinli və məsuliyyətli yanaşmanın vacibliyini göstərir. Bu mövzuların müzakirəsi zamanı insanların dini hisslərinə toxunmaqdan, ailələrin şəxsi inanclarını mühakimə etməkdən və cəmiyyətdə süni qarşıdurma yaratmaqdan çəkinmək lazımdır. Eyni zamanda, məktəbin ümumi qaydalarının, dünyəvi təhsil prinsiplərinin və vahid təhsil mühitinin qorunması da diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Vahid məktəbli geyiminin tətbiqi, ilk növbədə, şagirdlər arasında sosial fərqlərin qabardılmamasına, məktəbə mənsubluq hissinin gücləndirilməsinə və nizam-intizamın formalaşmasına xidmət edir. Məktəb mühitində uşaqların ailələrinin maddi imkanlarına, sosial vəziyyətinə və digər fərqlərinə görə deyil, bilik və bacarıqlarına görə seçilməsi olduqca vacibdir. Bu baxımdan məktəb qaydalarının hamı üçün aydın, ədalətli və bərabər şəkildə tətbiqi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, hər bir şagirdin təhsil hüququnun və insan ləyaqətinin qorunması dəyişməz prinsip olaraq qalmalıdır.

Hesab edirəm ki, bu istiqamətdə ən səmərəli yol yalnız inzibati tədbirlərə üstünlük vermək deyil, maarifləndirməni və qarşılıqlı dialoqu gücləndirməkdir. Valideynlər, müəllimlər və məktəb rəhbərliyi arasında sağlam əməkdaşlıq qurulmalı, tətbiq edilən qaydaların mahiyyəti və məqsədi cəmiyyətə düzgün izah olunmalıdır. Uşaqların maraqlarına toxunan məsələlərdə qarşıdurma deyil, anlaşma və qanun çərçivəsində həll yolları axtarılmalıdır.

Eyni zamanda, məktəblərdə milli-mənəvi tərbiyənin gücləndirilməsinə daha geniş yer ayrılmalıdır. Şagirdlərimiz Azərbaycan tarixini, ədəbiyyatını, incəsənətini, milli adət-ənənələrini və ailə dəyərlərini dərindən öyrənməlidirlər. Onlar öz xalqının zəngin mədəni irsini tanımaqla yanaşı, digər xalqların mədəniyyətinə və inanclarına da hörmətlə yanaşmağı bacarmalıdırlar. Milli kimliyinə bağlı, savadlı, tənqidi düşünməyi bacaran gənclər yetişdirmək cəmiyyətimizi zərərli ideoloji təsirlərdən qorumağın ən etibarlı yollarından biridir.

Unutmamalıyıq ki, yad təsirlərə qarşı ən güclü müdafiə vasitəsi qadağalar deyil, sağlam düşüncə, möhkəm mənəvi təməl, keyfiyyətli təhsil və milli özünüdərkdir. Öz tarixini, mədəniyyətini və mənəvi dəyərlərini yaxşı bilən, eyni zamanda müasir elmi biliklərə yiyələnən gənc nəsil müxtəlif manipulyasiyaları daha düzgün qiymətləndirmək imkanına malik olur.

Bu gün bizim əsas vəzifəmiz milli dəyərlərimizlə müasir inkişaf arasında sağlam tarazlığı qorumaqdır. Azərbaycan ailəsinin mənəvi dayaqlarını möhkəmləndirmək, dünyəvi dövlətçilik prinsiplərinə sadiq qalmaq, dini etiqad azadlığına hörmət etmək və məktəblərimizi hər cür məcburi ideoloji təsirdən uzaq saxlamaq vahid məqsədə — sağlam düşüncəli, vətəninə bağlı, savadlı və məsuliyyətli gələcək nəsil yetişdirməyə xidmət edir.

Məktəb uşaqlarımızın fərqliliklər üzərində bölündüyü deyil, ortaq dəyərlər ətrafında birləşdiyi məkan olmalıdır. Biz gələcəyimizi məhz bu məktəblərdə yetişən gənclərə etibar edəcəyik. Ona görə də onların təhsilini, mənəvi inkişafını və hüquqlarını qorumaq yalnız təhsil sisteminin deyil, bütövlükdə cəmiyyətimizin ortaq məsuliyyətidir”.