Münhen Təhlükəsizlik Konfransı: Bu ilin gözləntiləri

Münxen Təhlükəsizlik Konfransı öz işinə başlayıb. Tədbirdə bütün Avropa və digər ölkələrin liderləri iştirak edirlər. Avropa Komissiyasının icraçı vitse-prezidenti Henna Virkkunen Münhen Təhlükəsizlik Konfransının kənarında verdiyi müsahibədə deyib ki, sadəcə müdafiə etməyimiz kifayət deyil... Bizim də hücum gücümüz olmalıdır. İllərdir ki, Avropa paytaxtları Rusiya, Çin və digər ölkələrdən qisas və eskalasiyaya səbəb ola biləcəyindən qorxduqları üçün hücum kiber əməliyyatlarını - "geri hücum" kimi tanınan əməliyyatları dəstəklədiklərini açıq şəkildə bildirməkdən çəkinirlər.

Lakin Almaniya, Latviya və digərləri də daxil olmaqla AB ölkələri hücum kiber əməliyyatları aparmaq ideyasına müsbət yanaşdıqca vəziyyət dəyişir. Avropa Komissiyası dekabr ayında müdafiə üzrə ağ sənədində həm müdafiə, həm də hücum kiber imkanlarına ehtiyac olduğunu qeyd etmişdi. Virkkunen bildirib ki, Komissiya həmçinin Avropanın öz məlumatları üzərində daha çox nəzarət etmək istədiyi kritik sahələri və sənaye sahələrini müəyyən edir. Bu, xarici texnologiyalardan asılılığı azaltmaq və Avropada yerli texnologiya və kiber sənayesi qurmaq üçün daha geniş səylərin bir hissəsidir.

"Heç bir kritik sahədə riskli asılılıqlara sahib olmaq istəmirik", - deyə o bildirib: "Bu o demək deyil ki, hər şeyi təkbaşına etməyi planlaşdırırıq. Müəyyən imkanlarımız olmadığı zaman, davamlı təchizat zəncirləri qurmaq üçün eyni düşüncəli tərəfdaşlarla işləməyə çox hazırıq".

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Münxen Təhlükəsizlik Konfransında iştirak etmək üçün birinci xanım Mehriban Əliyeva ilə birlikdə Almaniya Federativ Respublikasına səfərə gəlib. Prezident İlham Əliyev Münxendə İraq Kürdüstan Regionunun başçısı Neçirvan Bərzani ilə görüşüb. Söhbət zamanı Neçirvan Bərzaninin Azərbaycana səfərləri, həmçinin dövlətimizin başçısı ilə görüşləri məmnunluqla xatırlanaraq, bütün bunların əməkdaşlığın perspektivlərinin müzakirəsi baxımından yaxşı imkan yaratdığı bildirilib.

Azərbaycan Prezidenti və İraq Kürdüstan Regionunun başçısı iqtisadi, ticari, mədəni, humanitar sahələrdə əlaqələrin inkişafı ilə bağlı fikir mübadiləsi apardılar, qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri müzakirə ediblər. Dövlətimizin başçısı Neçirvan Bərzanini ölkəmizə səfərə dəvət edib. İraq Kürdüstan Regionunun başçısı dəvəti məmnunluqla qəbul edib.

Bu ilki Münxen Konfransı Qərb ittifaqındakı böhranın, Avropanın qarışıqlığının və Ukraynada davam edən müharibənin pik həddə çatdığı bir vaxtda keçirilir. İllik Münxen Təhlükəsizlik Konfransı 13 fevralda Almaniyada açılıb. Bu, ABŞ-ın səylərinə baxmayaraq, Ukrayna ilə bağlı sülh danışıqlarının nə qədər uzandığının açıq bir xatırlatması olacaq. Bu il Münxen kənarında keçiriləcək görüşlərdən konkret nəticə gözlənilmir.

Rusiyanın Ukraynaya hücumunun dördüncü ildönümündən əvvəl - 13-15 fevral tarixlərində keçiriləcək konfransda Ukrayna Prezidenti Volodymyr Zelensky, ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio, NATO Baş Katibi Mark Rutte, Fransa Prezidenti Emmanuel Makron və Böyük Britaniya Baş naziri Keir Starmer də daxil olmaqla onlarla dünya lideri və yüksək vəzifəli şəxs iştirak edəcək.

Sadə bəyanatlar

Altı Avropa rəsmisi bildirib ki, Münxendən Ukrayna ilə həmrəylik bəyanatlarından başqa "çoxlu konkret nəticə" gözləmirlər. İki Avropa rəsmisi və bir yüksək vəzifəli ABŞ rəsmisinin sözlərinə görə, ABŞ Ukraynaya Kiyev və Moskva sülh razılaşmasına çatana qədər təhlükəsizlik sazişi bağlamayacağını açıq şəkildə bildirib. Hesabatda deyilir ki, Rusiya Ukraynanın geri çəkilməkdən imtina etdiyi ərazi ultimatumlarında qətiyyətli olduğu üçün sülh prosesi çıxılmaz vəziyyətə düşüb.

Donald Tramp administrasiyasının rəsmisi iddia edir ki, Ağ Ev sazişi Zelenskiyə qarşı təsir vasitəsi kimi istifadə etməyə çalışmır. "O, müqaviləni imzalamazdan əvvəl bir çox şeyi möhkəmləndirmək və razılaşdırmaq istəyir. O, sadəcə onları imzalamaq istəmir və əgər bu, gələcək sülh danışıqlarına mane olacaqsa, onda bunun mənası nədir?" deyə təhlükəsizlik zəmanətlərinə toxunan rəsmi bildirib.

Mənbə ərazi məsələsinin "əsas problem nöqtəsi" olduğunu və hər iki tərəfin kifayət qədər möhkəm olduğunu, lakin "hamı irəliyə doğru bir yol olduğunu hiss etdiyini" əlavə edib. Məlumata görə, Zelenski Münxen Təhlükəsizlik Konfransında Rusiyaya təzyiqin artırılmasını tələb edəcək və Avropa ilə birlik nümayiş etdirəcək. Ukrayna prezidenti verdiyi şərhdə bildirib ki, sammitdə Ukraynanın hava hücumundan müdafiə sisteminə ehtiyacını və yerli PUA istehsalını maliyyələşdirmək üçün silah ixracı səylərini vurğulayacaq. O, həmçinin Makron və digər Avropa liderləri ilə görüşməyi planlaşdırır. "Biz bir çox birgə müəssisələr açmağa hazırıq. Həmçinin şəxsən müzakirə etməyi ümid etdiyim bir neçə yardım paketi də var; tərəfdaşlarla əlaqələrim orada lazımdır", - deyə Zelenski bildirib.

Yürüşdə dağıdıcılar

Hər il konfrans təşkilatçıları qlobal nizamın hazırkı vəziyyətini və üzləşdiyi çətinlikləri təsvir edən Münxen Hesabatını dərc edirlər. Bu ilki hesabat "Məhv Altında" adlanır və onun üz qabığında fil təsvir olunub - bu, yalnız "çini dükanında öküz" ifadəsinə istinad deyil, həm də Amerika Respublikaçılar Partiyasının simvoludur.

Ən son Münhen Hesabatının qəhrəmanları "dağıdıcılar"dır - dağıdıcılığı yaradılışdan üstün tutan, ölkələri daxilində və beynəlxalq səviyyədə mövcud qurumları dağıtmaq istəklərini açıq şəkildə bildirən, onları həddindən artıq tənzimlənmiş və adi insanların istəklərini qarşılaya bilməyən siyasi qüvvələr və siyasətçilər. Hesabatın müəllifləri yazırlar ki, "Nəticədə, buldozer, qoç və mişar işlədənlərə ehtiyatla təşviq, hətta açıq şəkildə pərəstişlə baxıldığı yeni bir atmosferlə qarşılaşırıq".

Bu gün qlobal siyasətdə "dağıdıcıların" ən görkəmli nümayəndəsi, hesabatın üz qabığındakı filin zərifliyi ilə yeni, daha yaxşı bir dünya qurmaq niyyətində olan, lakin tənqidçilərin fikrincə, indiyə qədər yalnız köhnə dünya nizamını dağıtmaqda uğur qazanan Donald Trampdır. Trampın ən yaxın müttəfiqi, ABŞ vitse-prezidenti J.D. Vensin çıxışı ötən ilki Münxen Konfransının ən yaddaqalan məqamı və dünyanın heç vaxt əvvəlki kimi olmayacağına dair ilk əlamət idi.

Vensin bu il Münhenə qayıtması planlaşdırılırdı, lakin konfransdan bir neçə gün əvvəl amerikalılar planlarını dəyişdirdilər və "dağıdıcı komanda"nın daha ölçülü, daha az radikal qanadının lideri hesab edilən Dövlət Katibi Marko Rubionu nümayəndə heyətinin rəhbəri təyin etdilər.

V.VƏLİYEV