Türkiyənin ikinci tur sınağı - ANALİZ

Türkiyə mayın 14-də prezident və parlament seçkilərinə getdi. Ölkənin Yüksək Seçim Kurulunun sədri Əhməd Yener seçkinin nəticələri ilə bağlı son məlumatları çatdıraraq seçki prosesində çətin dövr keçirən idarə heyətinin üzvlərinə, seçki şura sədrlərinə, seçki personalına, seçki qutularında iştirak edən dövlət məmurlarına, bu prosesdə səbirsizliklə nəticə gözləyən Türk millətinə təşəkkür edib.

Mayın 15-I, saat 15:15-ə olan məlumata görə, yerli seçki qutularının sayı 100 faizlə açılıb, iştirak faizi isə 88,92 olub. Xaricdə iştirak nisbəti 52,69 faiz olub. Hazırda xaricdə məlumat girişi davam edən 35 min 87 səs var. Hazırda qeyri-müəyyən olan müvəqqəti nəticələrə görə, cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğan 49,51 faiz, Kamal Kılıçdaroğlu 44,88 faiz, cənab Sinan Oğan 5,17 faiz və Məhərrəm İncə yüzdə 0,44 səs toplayıb. 15:15-ə kimi hələ də sistemə daxil olan 35 min 874 səsin hamısının ilk 2 namizədimizdən biri olan cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğana verildiyini qəbul etsək, Rəcəb Tayyib Ərdoğan yüzdə 49,54, əgər hamısı 35 min 874 səsdir. Kılıçdaroğluna səslərin yüzdə 44,85-i verildi. Beləliklə, heç bir namizədin seçilmə hüququ qazana bilməyəcəyi təyin olundu. Seçkilərin ikinci turunun bazar günü, 28 may 2023-cü il tarixində keçirilməsi qərara alınıb.
Elan edilmiş seçki təqviminin saat 17:00-dan saat 20:00-a kimi ləğv edilməsi qərara alınıb ki, müvəqqəti namizəd əvəzi, yəni son 2 namizəddən biri namizədlikdən geri çəkilsin və növbəti namizəd müraciət edə bilsin. Səsvermə bülletenlərindəki sıralamada heç bir dəyişiklik yoxdur və belə bir qərar da var ki, əvvəlki namizəd yarışa davam etməyəcəyi təqdirdə reytinqdəki namizədlər əvvəlki namizədi əvəz edəcəklər. Birinci yerdə cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğan, ikinci yerdə isə cənab Kamal Kılıçdaroğlu olacaq. Yekun nəticələr 19 may 2023-cü il, cümə günü elan ediləcək. Xaricdə səsvermə prosedurları elan edildikdən sonra başlayacaq və 24 may 2023-cü il çərşənbə günü başlayan səsvermə prosesi ilk dəfə xaricdə bu şəkildə ikinci tur səsvermə ilə başlayacaq. Ölkədə bazar günü, mayın 28-də baş tutacaq.

Səsvermənin birinci turunda olduğu kimi bu dövrdə də prezidentliyə namizədlər radio və televiziya üçün püşkatma atacaqlar. Seçkiqabağı sorğunun nəticələrini açıqlayan ictimai rəyi öyrənən şirkətlərin əksəriyyəti proqnozlarında səhv olsa da, SONAR Araşdırmanın seçki proqnozu diqqət çəkib.

Anadolu Agentliyinin saat 00:30 etibarilə açıqladığı qeyri-rəsmi nəticələrə görə, dünən keçirilən Prezident və 28-ci dövr parlament seçkilərində “Xalq Birliyi”nin prezidentliyə namizədi Rəcəb Tayyib Ərdoğan 49,6%, “Millət İttifaqı”nın prezidentliyə namizədi Kamal Kılıçdaroğlu 44,6%, ATA İttifaqının namizədi Sinan Oğan isə 5,2% səs alıb. Parlament seçkilərində səsvermə nisbəti “Xalq Birliyi” üçün 49,8 faiz, “Millət Birliyi” üçün 34,9 faiz, Əmək və Azadlıq Birliyi üçün isə 10 faiz olub. İctimai rəyi araşdıran şirkətlərin seçki öncəsi son günlərdə dərc etdiyi sorğu nəticələri də gündəmdədir.

İctimai rəyi araşdıran şirkətlərin əksəriyyəti proqnozlarında yanıldığı halda, ictimai rəy araşdırmaçısı Hakan Bayrakçının seçkilərə günlər qalmış açıqladığı məlumatlar gündəmə gəlib. SONAR Araşdırmasının məlumatlarına istinadən Bayrakçı prezidentlik yarışında Rəcəb Tayyib Ərdoğana 48,8 faiz, Kamal

Kılıçdaroğluna 44,1 faiz, Sinan Oğana isə 3,5 faiz səs proqnozlaşdırmışdı.
Ortada olan vəziyyət budur ki, Kılıçdaroğlu iddia etdiyi kimi irəlidə deyil, 5 xal geridə qaldı. Hətta CHP-nin maliyyələşdirdiyi ANKA Agentliyinin məlumatlarına görə, Kılıçdaroğlu 4 bal geridə olmalı idi. Ona görə də yaxşı olar ki, “qabaqdayıq” deyərək özlərini gülünc göstərməsinlər. Bundan başqa, AK Partiya manipulyasiya etsəydi, prezident Ərdoğanı heç vaxt 50 faizdən aşağı göstərməzdi.

Amma təbii ki, Kılıçdaroğlunun ikinci turda da işi çətindir. Çünki öz elektoratını ələ salıb. Kılıçdaroğlunu maliyyələşdirən anket şirkətləri hər zaman onu önə çıxarıb. Hətta onu yüzdə 60-a yüksəldənlər də olmuşdu. Mövcud vəziyyətdə daha bir aydın fakt ondan ibarət idi ki, “Xalq Alyansı” Məclisdə böyük səs çoxluğu qazandı. AK Partiyanın 267, MHP-nin isə 51 deputatı var idi. CHP 169 deputatda, İyi Partiya isə 44 deputatda qalıb. Bundan başqa, MHP anket şirkətlərinə qarşı ən böyük qolu vuran partiya kimi parlament hesabında üçüncü sıraya yüksəlib. Ona görə də qanunverici orqanda çəki “Xalq Alyansı”nın üzərindədir.

Nəticədə prezident seçkilərində xarici səslərdən asılı vəziyyət yaranmışdı və yekun nəticəni birlikdə görəndən sonra ikinci tur ehtimalının gerçək olduğuna inandıq. Təxminlərə belə idi ki, xarici səslər Ərdoğana +0,6 yazacaqdı və bu baş versə idi, birinci turun bitmə ehtimalı vardı. Bununla belə, ikinci tura keçmək ehtimalı da var. Nəticə nə olursa olsun, “Xalq Alyansı”nın qələbəsi mütləqdir. Türk millətinə uğurlar.

V.VƏLİYEV