Qısa müddətdə kəskin çəki itirən insanlarda hormonal balans və immun sistem necə dəyişir? - AÇIQLANDI
“Son illərdə sürətli arıqlama metodları – sərt diyetlər, uzunmüddətli ac qalma (intermittent fasting-in düzgün olmayan formaları), detoks proqramlarının sui-istifadəsi geniş yayılıb. Lakin qısa müddətdə kəskin çəki itirmək orqanizm üçün yalnız estetik dəyişiklik deyil, ciddi fizioloji stres faktorudur”.
Bu barədə SİA-ya açıqlamasında dietoloq Ceyhunə Yusifova deyib.
O bildirib ki, hormonal sistemdə baş verən dəyişikliklər bunlardır:
”Kəskin kalori defisiti zamanı bədən “enerji çatışmazlığı rejiminə” keçir. Bu isə bir neçə əsas hormonun fəaliyyətinə təsir edir:
Leptin (toxluq hormonu)
Çəki sürətlə düşdükdə leptin səviyyəsi azalır. Bu isə beyinə “aclıq” siqnalı göndərir və nəticədə iştaha artır, diyetə davam etmək çətinləşir.
Qrelin (aclıq hormonu)
Əksinə, qrelin artır və insan özünü daha çox ac hiss edir. Bu da sonradan “yo-yo effekti”nə səbəb ola bilər.
Kortizol (stress hormonu)
Sərt diyetlər orqanizmdə stres yaradır və kortizol səviyyəsini yüksəldir. Uzun müddətdə qarın nahiyəsində piy yığılmasına,
yuxu pozuntularına, əzələ itkisinə səbəb olur.
Tiroid hormonları (T3, T4)
Metabolizmanı idarə edən bu hormonların aktivliyi azalır. Nəticədə maddələr mübadiləsi yavaşlayır arıqlama dayanır və ya çətinləşir
Cinsiyyət hormonları (estrogen, progesteron)
Xüsusilə qadınlarda menstrual dövr pozula bilər, hormon balanssızlığı yaranar, uzun müddətdə reproduktiv sağlamlığa təsir edə bilər.
İmmun sistemə təsiri
Sürətli çəki itkisi yalnız hormonlara deyil, immun sistemə də birbaşa təsir edir:
Qida çatışmazlıqları
Kəskin diyetlər zamanı protein, vitamin və minerallar (xüsusilə dəmir, sink, B12, D vitamini) çatışmazlığı yaranır. Bu isə immun hüceyrələrin fəaliyyətini zəiflədir.
Bağırsaq mikrobiotasının pozulması
Bağırsaq sağlamlığı immun sistemin əsas sütunlarından biridir. Sərt və balanssız qidalanma mikrofloranı pozaraq həzm problemlərinə və tez-tez xəstələnməyə səbəb olur.
İltihabi proseslərin artması
Paradoksal olaraq, çox sürətli arıqlama bədəndə iltihabi markerləri artıra bilər. Bu isə:
halsızlıq, əzələ ağrıları və ümumi zəiflik hissi ilə müşahidə olunur.
Psixoloji və metabolik nəticələr
Kəskin çəki itkisi yalnız fiziki deyil, psixoloji təsirlər də yaradır. Enerji düşüklüyü və motivasiya azalması
Əsəbilik və stress artımı
Yemək davranış pozuntuları (binge eating riski)
Bundan əlavə, bədən “özünü qoruma rejiminə” keçərək gələcəkdə daha tez yağ toplamağa meyilli olur.
Sağlam arıqlama – tədrici və balanslı olmalıdır. Ümumilikdə:
- Həftədə 0.5 – 1 kq çəki itkisi optimal sayılır
- Zülal, yağ və karbohidrat balansı qorunmalıdır
- Vitamin və mineral ehtiyacları qarşılanmalıdır
- Fiziki aktivlik və yuxu rejimi stabil saxlanmalıdır
Unutmaq olmaz ki, məqsəd yalnız çəki itirmək deyil, sağlamlığı qorumaqdır.
Sürətli nəticələr qısa müddətli olur, amma düzgün yanaşma uzunmüddətli və davamlı nəticə verir”.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB
