...Neft qiymətlərinin artmasından yaranan artıq əmtəə gəlirləri nəhayət Rusiya büdcəsinə çatıb və Rusiya büdcəsi ili dörd ay ərzində rekord səviyyədə 5,8 trilyon rubl kəsirlə başlayıb.
May ayında federal xəzinə neft və qazdan 678,9 milyard rubl əldə edib ki, bu da bir il əvvəlki eyni ayla müqayisədə 34 faiz çox, yanvar və fevral aylarından təxminən 70 faiz çoxdur. Rusiya Maliyyə Nazirliyinin məlumatlarına görə, neft gəlirləri illik müqayisədə 28 faiz (550 milyard rubl), qaz gəlirləri isə 56 faiz artıb.
SİA xəbər verir ki, The Moscow Times qəzetinin məlumatına görə, bu arada xəzinədəki hər beşinci rublu təşkil edən mineral hasilatı vergisi gəlirləri illik müqayisədə 57 faiz artaraq yanvar-fevral ayları ilə müqayisədə iki dəfədən çox artıb.
Lakin, Raiffeisenbank analitiklərinin fikrincə, Rusiya Maliyyə Nazirliyinin Milli Rifah Fondunu doldurmaq üçün ayırdığı əlavə gəlirlər gözləniləndən üçdə bir az az olub: onlar 330 milyard rubl proqnozlaşdırmışdılar, lakin faktiki rəqəm 208 milyard idi.
May ayı vergiləri üçün orta neft qiyməti 2014-cü ildən bəri rekord həddə - 95 dollara çatsa da, büdcə, məsələn, neft qiymətləri təxminən 70 dollar olduğu 2024-cü ildəki orta hesabla ayda 700-800 milyard rubldan az vəsait topladı.
Baş direktor Aleksey Tretyakov bildirib ki, “büdcəyə vergilər az daxil olmağa davam edir”.
Əsas səbəb, yazda neft emalı zavodlarına qarşı rekord sayda tətillə üzləşən neft şirkətlərinə verilən subsidiyalardır. Büdcə NPDI-də trilyon rubl topladı, lakin hər üçüncü rublu neft şirkətlərinə qaytardı: "amortizator" vasitəsilə 204 milyard rubl və əks aksiz vergisi vasitəsilə 153 milyard rubl...
Neft şirkətləri təkcə aprel və may aylarında pərakəndə benzin qiymətlərini sabitləşdirmək üçün hazırlanmış amortizator çərçivəsində büdcədən 400 milyard rubldan çox vəsait aldılar - 2023-cü ildən bəri rekord məbləğ...
İlk beş ayda neft və qaz gəlirlərinin toplanması ötən ilə nisbətən 30 faiz aşağı olaraq qalır: 4,24 trilyon rubla qarşı 2,98 trilyon rubl.
Büdcəyə ilin əvvəlindən bəri 6 faiz bahalaşan güclü rubl zərbə vurur.
Bundan əlavə, Raiffeisenbank-ın məlumatına görə, neft hasilatının azalması (keçən il 9,2 milyon barellə müqayisədə gündə 8,8 milyon barel) və neft emalındakı çətinliklər təsir göstərir ki, bu da neft istehsalçıları üçün subsidiyaların artmasına səbəb olur.
Büdcəyə əlavə neft gəlirləri daxil olsa da, hakimiyyət orqanları hesab edir ki, bu, federal xəzinədarlığın təxminən 40 faizini - 16,8 trilyon rublu - əhatə edən “təhlükəsizlik”ə artan büdcə xərclərini ödəmək üçün kifayət deyil.
Bu xərclər Daxili İşlər Nazirliyinin, Milli Qvardiyanın, Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin və digər təhlükəsizlik qurumlarının büdcələrini də əhatə edir.
Hökumətə yaxın mənbələr Bloomberg-ə bildiriblər ki, iqtisadiyyatın yaxşılaşması üçün neft qiymətləri bir il ərzində 100 dollar ətrafında qalmalıdır.
...Financial Times-ın məlumatına görə, artan kəsir səbəbindən Maliyyə Nazirliyi müdafiə ilə bağlı xərclər istisna olmaqla, cari ilin büdcə xərclərinin bütün maddələri üzrə 2,9 trilyon rubl dondurulmasını təklif edir.
Siluanovun məktubuna görə, xərclər məhdudlaşdırılmasa, “mənfi ssenaridə” büdcənin artıqlığı ilin sonuna qədər 4 trilyon rubla çata bilər. Müharibənin artan xərclərini ödəmək üçün o, cari üç illik dövr üçün büdcənin sekvestrləşdirilməsini təklif edir.
Bu il təxminən 3 trilyon rubldan əlavə, xərclərin dondurulmasına 2027-ci ildə 5,4 trilyon rubl və 2028-ci ildə 7,1 trilyon rubl daxil olacağı gözlənilir.
Əli Babayev
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB