ABŞ-a qarşı milyardlıq müqavimət ordusu

Rusiya Amerikanın Avrasiyadakı təsirini azaltmaq niyyətindədir

Rusiya Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) ölkələrinə ABŞ-dan qaynaqlanan təhdidlərə qarşı mübarizə aparmaq üçün vahid Avrasiya məkanının qurulması planını təklif edib. Baş nazir Mixail Mişustin noyabrın 1-də ŞƏT-ə üzv dövlətlərin Hökumət Başçıları Şurasının XXI iclasında Rusiyanın maliyyə, logistika, enerji, idman və iqlim nəzarəti sahəsində təşəbbüslərini açıqlayıb. Ekspertlər bunu belə izah ediblər ki, ŞƏT ölkələri 3 milyard insanı birləşdirir və böyük potensiala malikdir, lakin onlar bunu yalnız əməkdaşlıq yolu ilə aça bilərlər.

Hindistan, Çin, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Pakistan, Tacikistan və Özbəkistan hökumət başçıları ilə görüşdə Mişustin bildirib ki, Rusiya daxili imkanlardan və ŞƏT ölkələri ilə ticarətin artımından istifadə edərək Qərbin sanksiyalarını dəf edə bilib. “Yanvar-avqust aylarında Rusiyanın ŞƏT-ə üzv dövlətlərlə ticarətinin həcmi üçdə birdən çox artaraq 150 milyard dolları ötüb. Biz bu müsbət tendensiyanın möhkəmləndirilməsi və bütün sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün lazım olan hər şeyi etməyə davam edəcəyik”, - deyə o, xarici həmkarlarını çağırıb.

ABŞ dollardan silah kimi istifadə etdiyi üçün Rusiya maliyyə sektorunda üçüncü ölkələrin təsirindən müstəqilliyə nail olmağı ŞƏT ölkələrinin ümumi məqsədi hesab edir. Rusiya bunun üçün ŞƏT-də öz maliyyə məlumatlarının və bank ödənişlərinin elektron mübadiləsi sisteminin yaradılmasını təklif edib. Qarşılıqlı hesablaşmalarda ehtiyat kanal kimi banklararası telekommunikasiyanın milli platformalarından istifadə edilməsi mümkün hesab edilib. Belə inteqrasiya olunmuş yanaşma sahibkarlar üçün daha proqnozlaşdırıla bilən, başa düşülən və etibarlı şərait yaradacaq. Mişustin milli valyutalarda hesablaşmalara sürətli keçidin vacibliyini qeyd edib.

Baş nazir ŞƏT çərçivəsində əməkdaşlıq üçün daha çox tələb olunan sahə kimi ərzaq təhlükəsizliyini qeyd edib. Bildirib ki, Rusiya bu strateji vəzifənin həllinə yönəlmiş beynəlxalq müqavilələri vicdanla yerinə yetirir. Aqrar-sənaye kompleksinin dünya mal dövriyyəsinin onda birindən çoxu ŞƏT ölkələrinin payına düşür. Bu ilin səkkiz ayı ərzində təşkilata üzv dövlətlərlə Rusiyanın kənd təsərrüfatı məhsulları və ərzaq xarici ticarətinin həcmi təxminən dörddə bir artaraq təxminən 8,5 milyard dollar təşkil edib.

Mişustin qeyd edib ki, ŞƏT ölkələri artıq beynəlxalq avtomobil daşımalarını inkişaf etdirmək barədə razılığa gəliblər və indi Avrasiya regionunun tranzit potensialının tam reallaşdırılması üçün bütün məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasını sürətləndirməyin vaxtı çatıb. Avrasiya məkanının sakinlərinin bir-birinə daha da yaxınlaşması üçün hökumətlər gənclər mübadiləsini, səhiyyə, elm, təhsil, mədəniyyət, turizm və idman sahələrində qarşılıqlı fəaliyyəti təşviq etməlidirlər. Rusiya Federasiyası ŞƏT ölkələri ilə birlikdə “Olimpizmin yüksək prinsiplərini məhv etmək üçün istənilən cəhdə” qarşı mübarizə aparacaq və bunun üçün İdman Təşkilatları Assosiasiyasını yaradır. Bundan əlavə, Rusiya istixana qazlarının tullantılarının idarə edilməsi üzrə milli sistem işə salıb və ŞƏT ölkələrini bu sahədə ümumi standartlar hazırlamağa dəvət edir.

Rusiya hakimiyyəti Avrasiya məkanı yaratmağa çalışır, çünki ŞƏT ölkələri bir-birini qarşılıqlı şəkildə gücləndirə bilirlər. Professor Aleksandr Mixaylenko bunu belə izah edib ki, hazırda dünyada de-qloballaşma və regional əməkdaşlıq tendensiyası müşahidə olunur və belə əməkdaşlıq çərçivəsində ölkələrin müəyyən tutumlu - ən azı 250-300 milyon nəfərlik ümumi istehlak bazarı formalaşdırması vacibdir. Rusiyada, hətta yeni bölgələri nəzərə alsaq, demək olar ki, iki dəfə az olsa da, bu, səmərəli iqtisadi idarəetmə üçün kifayət deyil. Ancaq təkcə əhali sayı yetərli deyil, Çin və Hindistanda əhalinin sayı çoxdur, amma yenə də buna maraq göstərirlər. Assosiasiyaya daxil olan ölkələrin rəqabət üstünlükləri ilə bir-birini tamamlaması vacibdir. Əmək və təbii sərvətlər, texnologiya, mühüm ticarət yollarına çıxış, müəyyən heyvan və ya bitkilərin yetişdirilməsi üçün şərait – elə də olmur ki, bir ölkədə hər şey bir anda olsun. Ona görə də birləşmək faydalıdır.

Moskva Dövlət Universitetinin Asiya və Afrika Ölkələri İnstitutunun direktoru, Rusiya Beynəlxalq Əlaqələr Şurasının üzvü Aleksey Maslov müsahibəsində bildirib ki, Rusiya addımları ŞƏT ölkələri ilə qarşılıqlı fayda gətirəcək sahələrdə əməkdaşlığa yönəlib. Ticarət, istehsal və elm digər ölkələrlə əməkdaşlıq şəraitində daha səmərəli inkişaf edir. Ticarət dövriyyəsini artırmaq üçün logistika və tarif maneələri ilə bağlı problemlərin həlli ilə bağlı razılığa gəlmək lazımdır. Bu, nəinki istehlakçı üçün malları ucuzlaşdırır, həm də sanksiyalara görə birbaşa Rusiya Federasiyasına idxal edilə bilməyən malları üçüncü ölkələr vasitəsilə idxal etməyə imkan verir. Üstəlik, bu, Rusiya mallarının indi praktiki olaraq mövcud olmayan Asiyada bazarlara çıxışını açır və bunlar Pakistan və Cənub-Şərqi Asiya ölkələridir.

Putin Rusiya müttəfiqlərinin siyahısını genişləndirir

Rusiya və digər ŞƏT-ə üzv dövlətlər təkcə ümumi maraqlar ətrafında deyil, həm də ümumi təhlükələrə qarşı birləşirlər ki, bunlardan da başlıcası ABŞ-ın maliyyə hegemonluğudur. Beynəlxalq maliyyə sistemi ABŞ tərəfindən idarə olunur. Bu, onların hegemonluğunun əsas alətidir və ŞƏT ölkələri bu təhlükəni hiss edirlər. Siyasətçilər isə bu təhlükənin təkbaşına öhdəsindən gələ bilməyəcəklərini hiss etdikdə onlara kömək edəcək birini axtarırlar. Ona görə də görürük ki, Putin və Mişustin yeni maliyyə sisteminin yaradılmasına diqqət yetirir, digər ölkələr isə bu təşəbbüsə və milli valyutalarla hesablaşmalara maraq göstərirlər.

V.VƏLİYEV