Tütün şəkər xəstələrini niyə öldürür? -Yeni faktlar açıqlandı

Tədqiqatçılar diabetin diş əti xəstəliyinə səbəb ola biləcəyini tətqiq ediblər. Hətta, son sübutlar göstərir ki, diş əti xəstəliyinin şəkərli diabeti daha da ağırlaşdığını sübut edib. Bundan əlavə, siqaret çəkən 45 və daha yuxarı yaşlı şəkərli diabet xəstələrinin şiddətli diş əti xəstəliyinə tutulma ehtimalı 20 dəfə çoxdur.

SİA Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, ağızda 400-dən çox növ bakteriya var. Diabet xəstələrinin diş əti xəstəliyinə tutulma riski normal insanlara nisbətən daha yüksəkdir. Bu vəziyyət milyonlarla insanın dişlərini itirməsinə səbəb olub. Hər hansı bir infeksiyada olduğu kimi diş əti xəstəliyi də şəkərli diabet xəstələrində qan şəkərinin səviyyəsini nəzarətdə saxlamağı çətinləşdirir.

Diabet damarların qalınlaşmasına, qida axınının yavaşlamasına və tullantıların təmizlənməsi prosesinə səbəb olur. Nəticədə,diş ətlərinin və sümüklərin dözümlülüyü azalır, infeksiya yayılır.

Bir çox diş əti xəstəliyi olan diabet xəstələri qan şəkəri səviyyəsini tarazlaşdırmaq üçün mübarizə aparır. Nəticədə, insulinə ehtiyac artır, ağızdakı infeksiya asanlıqla yayılır və bu infeksiya qana keçə bilir. Şiddətli diş əti iltihabı və diş əti xəstəliklərində, hətta sadə bir fırçalama şəkli və ya diş ipindən istifadə bakteriyaların qana keçməsinə, fiziki sağlamlığına zərər verə bilir.

Mütəxəssislər diş əti xəstəliyinin müalicəsinin qan şəkərindəki dəyişikliyi azaldacağını düşünürlər. Bu da diabet (retinopatiya, diabet səbəbindən korluğa səbəb olan retina pozğunluğu) və damarların zədələnməsi riskini azaldır.

Diyabetlər dildə ağ ləkələrə səbəb olan balqabaq və göbələk kimi xəstəliklərə də meyllidirlər. Bu infeksiyalar tüpürcəkdə olan yüksək qlükoza səviyyəsindən qaynaqlanıb.Nəzarətsiz və ya aşkarlanmayan diabetin başqa bir ağız simptomu quru ağızdır ki, bu da tez-tez ağız qoxusuna səbəb olur. Siqaret çəkənlərin diş əti xəstəliyinə tutulma ehtimalı normal insanlara nisbətən beş dəfə çoxdur. 45 yaş və ya daha çox siqaret çəkən diabet xəstələrinin ağır diş ətləri xəstəliyinə tutulma ehtimalı isə 20 dəfə çoxdur.
"Diş həkiminə səhər saatlarında gedin. İstifadə olunan bir çox dərman tüpürcək axınını azaldaraq diş və diş ətinizə mənfi təsir edə bilər. Əgər diabetiksinizsə, diş həkiminizə məlumat verin. Müayinə vətəmizlik üçün 6 ayda bir diş həkiminizə baş çəkin. Rezervlərinizi səhər yeməyindən yarım və ya bir saat sonra edin (dərmanınızı istifadə etdikdən bir saat sonra). Səhər saatlarında qısa ziyarət təşkil edin", deyə məlumatda bildirilir.

Eyni zamanda, diş əti xəstəliyinin ürək xəstəliyi riskini iki dəfə artırdığı öyrənilib. Bu xəstəlikdən bir milyon insan əziyyət çəkir.

Bəzi araşdırmalara görə, diş əti xəstəliyi ürək xəstəliyi (hipertoniya, yüksək xolesterol, yaş, cinsiyyət) ilə əlaqəli olduğundan güclü risk faktorudur. Ağızdakı bakteriyalar zədələnmiş ürəyə təsir göstərə və bəziləri trombositlərin yığılmasına səbəb ola bilər.

Diş əti xəstəliyi olan insanlarda ölümcül infarkt riski, bu xəstəlik olmayan şəxsdən iki qat daha yüksəkdir və insult riskinin təxminən üç dəfə çox olduğu bildirilir.

Ağızdan alınan bakteriyalar arasında ən çox yayılmış streptokok növünün açıq yaralardan keçərək qan dövranına girdiyi təxmin edilir.

Bakteriyalar trombositlərin artmasına səbəb olur, qan damarlarını bağlayan və ürək qapağına təsir edən qan laxtası meydana gətirir.

Diş əti xəstəliyinə yol aça biləcək tütün istifadəsi kimi risk faktorlarından çəkinin.Siqaret çəkmək implantlara ziyan vurur.

Siqaret çəkənlərdə diş əti xəstəlikləri, diş daşları, çürüklər (quru ağız) və hətta diş tökülmələri, çəkməyənlərə nisbətən daha çox müşahidə olunub. Siqaret çəkmək cərrahi müdaxilələrdən sonra sağalma prosesini gecikdirir.Bundan əlavə siqaret implantın sümüklə birləşməsinə mane olur.

Son araşdırmalarda siqaretin diş əti xəstəliyi üçün əsas risk faktorlarından biri olduğu deyilib. Tədqiqatçılar siqaretin diş itkisinə və tamamilə dişsizliyə 4 dəfə tez səbəb ola biləcəyini qeyd ediblər. Bir siqaret çəkən şəxsin periodontal müalicəyə ehtiyacı olduqda, ilkin müayinələr zamanı dərin diş əti ciblərinə rast gəlinir. Əlavə olaraq, müalicədən sonra siqaret çəkməyə davam edərsə, bu ciblər uzun müddət bərpa edilə bilməz. Siqaret çəkənlərdə müalicəyə reaksiya yaxşı deyil və sağalma prosesi zəifdir.

İstifadə olunan siqaret miqdarının diş əti xəstəliyi riskində təsirli olduğu göstərilib. Məsələn, gündə 9 və ya daha az siqaret çəkən birinin diş əti xəstəliyinə tutulması siqaret çəkməyənə nisbətən 2,8 dəfə, gündə 31 və ya daha çox siqaret çəkən birinə isə altı dəfə çoxdur.

Siqaretçəkmə yalnız dişləri və ətrafdakı toxumalara təsir etmir, həmçinin, immunitet sisteminə güc gələrək şəxsin infeksiya xəstəlikləri ilə mübarizə qabiliyyətini də azaldır. Bir çox insan hər saatda bir şəxsin ağız xərçəngindən öldüyünü eşidəndə təəccüblənir. Bu xəstələrin yüzdə 75-i spirtli içkilərlə birlikdə tütün (xüsusilə siqaret, borular, siqarlar, nargile) qəbul edən insanlardır. Alkoqol və siqaret eyni zamanda istifadə edildikdə ağız xərçəngi riski 15 dəfə artır.

Tütün çəkən xəstələrdə ağız xərçənginə tutulma riski, çəkməyənlərdən dörd dəfə çoxdur. Tütün istifadəsinin ağız xərçənginə tutulacağı açıq şəkildə sübut edilib. Diş həkimləri də siqareti tərgitmə prosesində xəstələrinə kömək etmək üçün əllərindən gələni edirlər.

Ayşən Sadıxzadə