Bəzi problemlər var ki, onları görməmək mümkün deyil. Binanın girişində sıradan çıxmış işıq, həyətin ortasında qalan zibil, ictimai yerdə zədələnmiş oturacaq, həftələrlə təmir olunmayan qapı... Hər gün onlarla insan bu mənzərənin yanından keçir. Hamı problemin mövcudluğunu bilir, amma çox vaxt heç kim onun həlli üçün ilk addımı atmır.
Maraqlıdır ki, ortada məsul şəxs olmadığı üçün deyil, məsuliyyətin kimə aid olduğu aydın görünmədiyi üçün belə hallar uzun müddət davam edə bilir. İnsan öz evində xarab olan kranı dərhal təmir etdirməyə çalışır, lakin yaşadığı binanın ümumi sahəsindəki nasazlığa müdaxilə etməyi başqasının işi hesab edir. Eyni insan küçədə rastlaşdığı problemdən narazılıq edir, amma həmin problemin aradan qaldırılması üçün özünün nə edə biləcəyini düşünmür.
Bu davranışın arxasında bir neçə səbəb dayanır. Bəzən insanlar aidiyyəti qurumların müdaxiləsini gözləyir, bəzən müraciətlərinin nəticəsiz qalacağını düşünürlər. Digər hallarda isə məsuliyyətin çoxlu insan arasında bölünməsi hər kəsdə onun başqasının vəzifəsi olduğu təsəvvürünü yaradır. Nəticədə problem hamıya aid olsa da, heç kimin şəxsi məsuliyyətinə çevrilmir.
Bu vəziyyət xüsusilə ümumi istifadə sahələrində özünü göstərir. Bir binanın pilləkənindəki tullantı kimin tərəfindən atıldığı bilinmədən günlərlə qala bilər. Həyətə qoyulan zibil qabının ətrafı çirkləndikdə sakinlər bir-birini günahlandıra, lakin məsələnin həlli üçün ortaq addım atmaya bilərlər. İctimai əmlaka zərər vurulduqda isə bəzən bunu görənlər müdaxilə etmək əvəzinə, hadisənin onların iştirakı olmadan başa çatmasını gözləyirlər.
Belə məqamlarda cəmiyyətin ümumi davranış mədəniyyəti üzə çıxır. Çünki ictimai məsuliyyət yalnız qanunlara əməl etmək və ya cərimədən yayınmaq deyil. Bu, insanın özünə məxsus olmayan bir əraziyə də diqqətlə yanaşması, başqasının rahatlığını nəzərə alması və ümumi mühitin vəziyyətini şəxsi həyatından tamamilə ayrı hesab etməməsidir.
Bununla belə, bütün problemlərin həllini ayrı-ayrı vətəndaşların üzərinə qoymaq da doğru deyil. Küçələrin təmiz saxlanılması, ictimai əmlakın qorunması, nasazlıqların aradan qaldırılması üçün məsul qurumlar, işlək xidmətlər və aydın mexanizmlər olmalıdır. Vətəndaşın təşəbbüsü dövlət və bələdiyyə xidmətlərini əvəz etməməli, onların fəaliyyətini tamamlamalıdır. İnsanlar müraciət etdikdə nəticə görməli, ictimai əmlaka zərər vuranlar isə məsuliyyətdən kənarda qalmamalıdırlar.
Problemin başqa tərəfi də var: laqeydlik zamanla adi hala çevrilir. Əvvəlcə bir nəfərin atdığı tullantı narahatlıq yaradır, sonra həmin yer çirklənməyə davam edir və bir müddət sonra insanlar bu mənzərəni təbii qəbul etməyə başlayırlar. Eyni hal sıradan çıxmış avadanlığa, zədələnmiş divara və baxımsız qalan ümumi sahələrə də aiddir. Baxımsızlıq davam etdikcə insanlar həmin yerə daha az qayğı göstərirlər.
Beləliklə, problem təkcə bir nasazlığın və ya tullantının aradan qaldırılmaması deyil. Əsas məsələ insanların ortaq məkanlara münasibətidir. Küçə, park, bina girişi və dayanacaq yalnız hansısa qurumun xidməti ərazisi deyil, hər gün istifadə etdiyimiz həyat məkanlarıdır.
Bəzən bir problemin həlli üçün böyük təşəbbüsə ehtiyac olmur. Aidiyyəti quruma düzgün müraciət etmək, ümumi əmlaka zərər vurulmasına laqeyd qalmamaq və başqalarının da eyni məkanı paylaşdığını nəzərə almaq kifayət edə bilər. Əsas odur ki, gördüyümüz hər problemi avtomatik olaraq başqasının məsuliyyəti hesab etməyək.
Çünki bir cəmiyyətdə problemlərin nə qədər çox olması qədər, onları görən insanların nə qədərinin məsuliyyət hiss etməsi də əhəmiyyətlidir.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB
