Prezident, Ali Baş Komandan, diplomat, strateq…- Xarici ekspertlər İlham Əliyev haqda

Bu günlərdə Azərbaycan 2-ci Qarabağ müharibəsində qələbənin 2-ci ildönümünü qeyd edir. İki il əvvəl Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan ordusu Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş Qarabağı, o cümlədən, 28 il erməni boyunduruğu altında bərbad vəziyyətdə olan Şuşanı azad etdi. Bundan sonra Ermənistanın qaçılmaz təslim olması labüd məsələyə çevrildi və səhəri günü təslim olaraq müharibənin dayanmasına səbəb oldu. Azərbaycan xalqı bir çox siyasi və iqtisadi sınaqlardan keçərək bu qələbəyə doğru uzun müddət və çətinliklə getdi, amma bu günün gələcəyinə inamını itirmədi, bu günün gələcəyinə ümid edib səbrlə gözlədi. Nəhayət o gün gəldi- Azərbaycan Prezidentinin istedadı və uzaqgörənliyi sayəsində “Dəmir yumruq” adlı parlaq azadlıq əməliyyatı ən qısa zamanda həyata keçirildi. 44 payız günü ölkəmizin tarixi üçün unikal və əlamətdar oldu, əsgərlərimizin inanılmaz şücaət və şücaət nümunəsi, dünyanın bir çox orduları üçün hərbi strategiya və sənət nümunəsi kimi qəbul edildi.

Təbii ki, bu qələbədə Azərbaycan Prezidentinin rolunu qiymətləndirmək çətindir. Məhz o, ordumuzu və bütün xalqımızı bu qələbə gününə aparan əsas strateq və birləşdirici qüvvə oldu.

Qələbənin ikinci ildönümündə müxtəlif ölkələrdən olan politoloqlar və ekspertlər Caliber analitik mərkəzinə müsahibələrində Ali Baş Komandan, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin mühüm rolu ilə bağlı fikirlərini bölüşüblər. Ekspertlərin fikirlərinizi oxucularımıza təqdim edirik.

İsrailli politoloq və jurnalist Roman Qureviç:

“44 günlük müharibədə qələbə Azərbaycan xalqının qələbəsidir, ədalətin və beynəlxalq hüququn tələblərinin bərpasıdır. Ermənilərin işğalı illərində BMT-nin 4 qətnaməsi qəbul edilib ki, onlar ermənilərdən Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərini azad etməyi tələb edirdi. Amma bu qətnamələr yalnız kağız üzərində qaldı. 2020-ci ilin payızında Azərbaycan özü ərazi bütövlüyünü bərpa etdi. Bunda Azərbaycanın birinci şəxsi, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı, Prezident İlham Əliyevin, məncə, çox böyük rolu var.

Bu qələbənin bünövrəsi onilliklər ərzində quruldu, uzun illər ərzində möcüzələr göstərən, meşələri, silsilələri, dağ zirvələrini 44 gündə azad edən effektiv və qüdrətli ordu quruldu ki, bu da ya son dərəcə çətin, ya da sadəcə qeyri-mümkün hesab edilirdi.

Səmərəli iqtisadiyyat olmadan ordu quruculuğu mümkün deyil və Azərbaycanın nəhəng təbii sərvətləri, sərvətləri ölkənin və ordunun təliminə yönəldildi. Mən bunda Prezident İlham Əliyevin böyük rolunu görürəm.

Bundan əlavə, biz bilirik ki, dünya ictimaiyyəti bir çox məsələlərdə, o cümlədən bu münaqişədə necə ikiüzlüdür: bir tərəfdən Azərbaycanın ədalətli tələbləri tanınıb, digər tərəfdən isə ümumiyyətlə, hətta açıq şəkildə heç nə edilməyib, əksinə, Avropa liderləri erməni tərəfinə göz yumdular. Ona görə də Azərbaycan bu qələbəni təkbaşına əldə etməli idi. Müvafiq diplomatik səviyyədə, beynəlxalq aləmdə hazırlıq olmadan belə bir qələbəyə nail olmaq sadəcə mümkün olmazdı. Və belə bir hazırlıq Azərbaycan rəhbərliyi tərəfindən həyata keçirildi və dünya ictimaiyyəti İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrini qəbul etdi.

İlham Əliyev Ermənistanın baş naziri, Fransa prezidenti və Avropa İttifaqının rəhbəri ilə görüşəndə ​​və onlar Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini yekdilliklə tanıyanda - bu, artıq böyük işin nəticəsi idi, ən yüksək beynəlxalq səviyyədə göstərilən siyasi akrobatika idi. Belə ki, İlham Əliyevin məharətli hərəkətləri, diplomatiyası bir sıra Avropa siyasətçilərini, Azərbaycana qarşı yönəlmiş qüvvələri, hətta ermənipərəst Makronu da bu mövqedən çıxış etməyə məcbur etdi. İlham Əliyevin müdrik hərəkətləri olmasaydı, bu, mümkün olmazdı”.

Türkiyəli politoloq, Ankara Universitetinin professoru Toğrul İsmayıl:

“İkinci Qarabağ Müharibəsi zamanı Azərbaycan Prezidenti öz üzərinə böyük məsuliyyət götürdü, o cümlədən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı kimi hərbi qüvvələrin idarə olunması ilə bağlı əsas qərarları qəbul etdi. Bura ölkənin böyük diplomatik uğurları da daxildir.

Müharibə illərində prezident Əliyev çox işlər görüb, o cümlədən beynəlxalq diplomatik cəbhədə dost olmayan ölkələrin təbliğat mexanizmini faktiki olaraq sındırıb. Azərbaycana kütləvi informasiya hücumu oldu, Bakının ədalətli hərəkətlərinə qarşı çoxlu neqativlər yönəldildi. Lakin prezident Əliyevin arqumentləri bütün təhdidləri dayandırdı. Və bunu da qeyd etmək lazımdır.

Əhəmiyyətli məqam ondan ibarətdir ki, müharibədən sonra Prezident Əliyev Türkiyə ilə Şuşa Bəyannaməsini imzaladı və bu, Cənubi Qafqazda münaqişədən sonrakı sülhün vəziyyətini müəyyən edən amil oldu. Sürətlə dəyişən geosiyasi dünyada çevik və müdrik hərəkət etmək bacarığı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin simasında qalib gələn siyasətin mühüm alətlərindən biridir. Prezidentin və güclü ordunun ittifaqı, üstəlik bütün Azərbaycan əhalisinin dəstəyi Vətən Müharibəsində qələbəyə gətirib çıxardı”.

Qazaxıstanlı politoloq, siyasi elmlər namizədi Şarip İşmuxamedov:

“Mən Azərbaycan ordusunun qələbə qazanmasında xalqın lideri kimi Prezident Əliyevin böyük töhfəsini görürəm. Prezident İlham Əliyev inkişaf etmiş, müasir iqtisadiyyat yaratdı, çünki enerji resurslarının xaricə satışından əldə edilən bütün vəsait ölkənin hərtərəfli struktur inkişafına, sənaye istehsalına, iş yerlərinin açılmasına yönəldildi. Pul həm də müasir ordunun formalaşdırılmasına, müasir silahların alınmasına yönəldildi. İlham Əliyev hərbçiliyin statusunu, 90-cı illərin müharibəsi nəticəsində müəyyən mənada əziyyət çəkən ordunun nüfuzunu yüksəldə bildi. Bunun üçün də böyük vəsait, Prezident Əliyevin rolu lazım idi. Axı hər bir ordu təkcə silahla deyil, həm də mənəviyyatla, ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası naminə fədakarlığa hazır olmaq baxımından güclüdür. Bütün bunlar Azərbaycan ordusuna xas idi, təbii hal kimi başa düşülürdü.

Və daha bir vacib məqam- 2020-ci ilin yayında Bakıda keçirilən yürüş artıq əhalinin orduya dəstək verməyə hazır olduğunu, əhval-ruhiyyəsini göstərdi. Bu, o deməkdir ki, insanlar ordunun gücünə və iqtisadiyyatın dayanıqlığına, onun bir çox komponentləri olan hərbi zəminə keçməsinə inanırdılar. Bu da Prezident İlham Əliyevin xidmətidir”.

Tərcümə - Elçin Bayramlı

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Gənc nəslin milli mənlik şüurunun inkişaf etdirilməsi və vətənpərvərlik hisslərinin tərbiyəsi” çərçivəsində hazırlanıb.