Oleq Sidorov: Sanksiyalar əks tərəfə daha ciddi zərər vuracaq – MÜSAHİBƏ

Məlum olduğu kimi, Qərb və Rusiya arasında qarşılıqlı sanksiyalar dünya iqtisadiyyatında ciddi problemlərə səbəb olub. Bəs bu sanksiyalar tərəflərə necə təsir edəcək? Rusiya və Qazaxıstan üzrə siyasi strateqi, siyasi elmlər namizədi Oleq Sidorov “Caliber” analitik mərkəzinə müsahibəsində bu məsələlərə toxunub. Ekspertin müsahibəsini oxucularımıza təqdim edirik.

- Oleq Nikolayeviç, Rusiya ABŞ və Aİ sanksiyalarına necə müqavimət göstərəcək? Bu, Rusiya iqtisadiyyatının hansı sektorlarına daha çox təsir edə bilər?

- Gördüyümüz kimi, sanksiyalar əsasən bank, ticarət, nəqliyyat sektorlarına, Rusiya zavodlarında xarici avtomobillərin yığılmasına təsir edib. Əlavə paketi Rusiya vətəndaşlarına, o cümlədən oliqarxlara və siyasətçilərə şəxsən tətbiq edilən sanksiyalar adlandırmaq olar. Lakin sanksiyaların tətbiqi yalnız ilk baxışdan genişmiqyaslı xarakter daşıyır. Əksər hallarda onlar dövlətin həyati fəaliyyətini təmin edən həyati sektorlara təsir etmir.

Belə olan halda nəzərə almaq lazımdır ki, hələ 2014-cü ildən başlayan sanksiya siyasəti nəinki məqsədlərinə çatmadı, əksinə, əks nəticə verdi. Beləliklə, məhdudiyyətlərin tətbiqi əvvəllər xaricdən tədarükdən asılı olan ölkənin daxili sənayelərinin inkişafı üçün stimul oldu. Bu fakta məhəl qoymayan Aİ ölkələri və ABŞ daha bir sanksiya paketi tətbiq etmək qərarına gəliblər ki, onların taleyi sələfləri ilə böyük ölçüdə oxşar olacaq. Bəli, əsas fərq Rusiya oliqarxlarının daşınmaz və daşınar əmlakının Avropa ölkələri tərəfindən müsadirə edilməsi prosesinin başlamasıdır. Amma əslində bunun əksi oldu.

Birincisi, Rusiyanın özündə belə bir hərəkət təsdiqləndi, çünki yaxtalar və çoxmilyonluq malikanələr daim ictimaiyyətin diqqət mərkəzində idi və onların alınmasının qanuniliyi ilə bağlı müzakirə mövzusu idi. Ona görə də bu proses Rusiya dövləti üçün “ümumiyyətlə” problem yaratmır.

İkincisi, başlayan proses Avropa ölkələrinin mövcudluğunun təməl institutunu sarsıdır. Nəzərinizə çatdırım ki, Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasına uyğun olaraq, insanların qanuni olaraq özlərinə məxsus olan əmlaka sahib olmaq hüququ vardır. Dünyanın başqa ölkələrindən olan milyonçular və milyarderlər Avropada əmlak əldə etməyin fəsadları barədə özləri üçün nəticə çıxaracaqlar. Qəbul edilən qərarların üzvlərinin özləri öz “oyun qaydalarını” pozan Aİ-nin xeyrinə olacağına şübhə edirəm.

Eyni zamanda, mənə elə gəlir ki, ən əhəmiyyətlisi ABŞ-ın Rusiyaya mikrosxemlər, kompüterlər, telekommunikasiya avadanlıqları və digər malların tədarükünə tətbiq etdiyi sanksiyalardır, əgər onların istehsalında Amerika texnologiyalarından istifadə olunarsa. Bu paket Rusiya sferasını daxili resursların tapılması, o cümlədən elmi-tədqiqat və innovasiyaların və yerli istehsalın intensivləşdirilməsi, eləcə də maraqlarının Çinlə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi istiqamətində yenidən istiqamətləndirilməsi üçün transformasiya etməyə qadirdir. Bəli, vaxt aparacaq və məhsulun bahalaşmasına təsir edəcək. Amma burada onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Qərbin kifayət qədər böyük Rusiya bazarından çıxması Çin istehsalçıları üçün vakant yeri doldurmaq imkanı olacaq. Və çətin ki, şirkətlər bu fürsəti əldən versinlər. Axı hamı başa düşür ki, sanksiyaların öz vaxt çərçivəsi var və məhdudiyyətlər götürüləndə uyğunlaşma fərqli olacaq və istehlak bazarı üçün mübarizə aparmaq lazım gələcək.

Mövcud reallıqları və qloballaşma proseslərini nəzərə alsaq, anlamaq lazımdır ki, ölkələrin bir-birindən asılılığı yalnız artacaq, eləcə də “Günəş altındakı yer” uğrunda rəqabət artacaq, nəticədə hər hansı bu cür sanksiyalar, ticarət müharibələri bütün tərəflər üçün nəticələr verəcək.

- Anti-Rusiya sanksiyaları Rusiya Federasiyasının, xüsusən də Aİİ-dəki tərəfdaşlarına necə təsir edəcək?

- Belarusun timsalında biz görürük ki, sanksiyalar Rusiyanın tərəfdaşlarına, o cümlədən Aİİ ölkələrinə də təsir edə bilər. Hazırda Moskvanın bütün tərəfdaşları üçün əməkdaşlığı genişləndirmək və öz istehsal sahələrini və ticarət-iqtisadi əlaqələri inkişaf etdirmək imkanlarından istifadə etmək üçün şərait yaradılır. Hamı başa düşür ki, qloballaşma şəraitində bir ölkəni, xüsusən də yaxşı təbii sərvət ehtiyatlarına malik olan və geniş bazar olan ölkəni 100% təcrid etmək mümkün deyil. Bu fürsətdən istifadə etməmək isə uzaqgörən addım olmaz.

- Sanksiyalar Azərbaycana nə dərəcədə təsir edə bilər?

- Azərbaycanın sanksiya təşəbbüskarlarının təsir dairəsinə düşməsi ehtimalı azdır. Bu mümkün deyil. Eyni zamanda, Bakı ikitərəfli münasibətlər qurmaq imkanından istifadə edə bilər ki, bu da Azərbaycanın büdcəsini doldurmağa və digər sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirməyə kömək edəcək.

- Gəlin Cənubi Qafqaz mövzusunu müzakirə edək. Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin yaxın gələcəkdə həllini mümkün hesab edirsinizmi?

- Mən bunu mümkün hesab edirəm, çünki qonşu ölkələr arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq əsasında qurulmalıdır. Bu gün bu proses bir sıra səbəblərə görə mümkün deyil. İki ölkənin indiki vəziyyəti emosiyalar və qarşılıqlı qınaqlar olmadan dərk etməsi üçün vaxt lazımdır.

- Bu il Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi imzalana bilərmi?

- 2022-ci ilin necə başladığını nəzərə alsaq, bu prosesin cari ildə başa çatacağı ehtimalı azdır. Eyni zamanda, bu prosesə konstruktiv nöqteyi-nəzərdən baxmaq lazımdır. Hesab edirəm ki, ortamüddətli perspektivdə bu məsələdə vəziyyət yaxşılığa doğru dəyişəcək.

Tərcümə - Elçin Bayramlı