Qaraciyəri təmizləyən və gücləndirən qidalardan bəhs edən türk həkim Onur Yaprak, Covid-19 virusundan sağ qalan bir insan üçün qaraciyərdə dəyişiklik ola biləcəyini və şüursuz dərman istifadəsinin zərərlərini izah edib.
Panika və Covid-19 virusu olmaq qorxusu şüursuzca dərman qəbuluna səbəb olur?
SİA-nın türk mətbuatına istinadən verdiyi məlumata görə, şüursuzca evdə olan ağrıkəsici və antipiretik dərmanlara müraciət edirik.
Bu vəziyyətin qaraciyər təsiri barədə məlumat verə bilərsinizmi?
“Covid-19 virusları əslində son 50 ildə məlum olan və hər qışda insanlarda 4 fərqli növlə qarşılaşdığımız qrip yuxarı tənəffüs yolu infeksiyalarının yüzdə 15-dən məsul olan viruslardır. Bununla birlikdə, 2003-cü ildə SARS və 2012-ci ildə MERS ilə heyvanlarda xəstəlik yaradan korona virusları mutasiya halına gəldi. Təəssüf ki, 100 ildir bütün dünyada görülməyən pandemiya böyüklüyünə səbəb oldu. Covid-19-un yayılmasına baxanda, damcı infeksiyası dediyimiz öskürək, asqırma kimi ağızdan və boğazdan çıxaraq tənəffüs yolu ilə yoluxur. Ən ağır xəstəliyi və həyati təhlükəsi olan qruplar: 65 yaşdan yuxarı, xroniki xəstəlikləri olan və depressiyalı immuniteti olan şəxslərdir. Covid-19-dan qorunmaq üçün maska taxmaq və 2 metrlik sosial təcrid qaydasına riayət etmək ən təsirli üsuldur. Bunun xaricində tərəvəzlər, meyvələr, paxlalılar, ət, qatıq, yumurta, protein və vitamin mənbələri kimi normal sağlam bir pəhrizi olan insanlar üçün əlavə dərmana gərək yoxdur. Dünyada bu xəstəliyin qarşısını alan dərman hələ istehsal olunmayıb. Şüursuz olaraq eşitmə dərmanı istifadə etmək qaraciyərə zərər verə bilər. Bu dərmanın reseptli və ya bitki mənşəli dərman olması fərq etməz. Hər il dünyada yüzlərlə insan şüursuz narkotik istifadəsi səbəbiylə kəskin qaraciyər zədələnməsi olan xəstəxanalara müraciət edir və təəssüf ki, bəziləri ölür”.
Hepatitli bir insanın Covid-19 virusunu tutma təhlükəsi nədir?
“Hepatit daşıyıcısı olmaq, korona virusuna yoluxma və ya daha ağır bir xəstəlik üçün risk faktoru deyil. Ancaq sirozu olan hepatitli insanlar sirozun son mərhələsinə, yəni qaraciyər transplantasiyası mərhələsinə çatıblarsa, bu insanların immun sistemi də təzyiq altında olacaq, bu səbəbdən korona virusuna yoluxma və ağır bir xəstəliyə tutulma riski var artır”.
Qaraciyərimizi təmizləyən və gücləndirən qidalar hansılardır? Bununla əlaqədar müəyyən bir müalicə tətbiq edilə bilərmi?
“Qaraciyər sağlamlığının qorunması ömürlük həyat tərzinin dəyişdirilməsini tələb edir. Sağlam yemək və qarın nahiyəsindən kökəlməmək, insulinə müqaviməti az tutmaq, idman etmək qaraciyərin sağlam olmasının qızıl qaydalarındandır. Qaraciyərimiz biz yaşlandıqca illərdir məruz qaldığı qidalar, toksinlər və dərmanlar səbəbindən yorulur, köhnəlir və qocalır. 10 və ya 20 il əvvəl qaraciyərimizi vəziyyətinə gətirmək üçün qısa müddətə tətbiq oluna bilən möcüzəvi bir detoks və ya müalicə yoxdur, ancaq qaraciyərə düşmən olan qidalar və içkilərdən imtina edib sağlam yemək yeməyi vərdiş halına gətirsək, şübhəsiz sağlam qaraciyərimiz olacaq”.
Korona virusundan xilas olan insan üçün qaraciyərdə hansı dəyişikliklər var? Mənfi hallar baxımından nə təklif edərdiniz?
“Corona virusları bədənimizə ACE-2 reseptorları vasitəsilə daxil olur. Xəstəlik daha çox yuxarı tənəffüs yolları və ağ ciyərləri təsir etsə də, ACE-2 reseptorlarına öd yollarında və qaraciyərdə də rast gəlinir. Virus nəcisdə 30 faiz ilə təcrid olunur. Bu, virusun qaraciyər, öd yolları və bağırsaqlarla birlikdə ifraz yolundan istifadə etməsi deməkdir. Covid-19 olan xəstələrin qaraciyər fermentlərində yüzdə 50-ə qədər artım müşahidə olunur. Virus qaraciyərdə iltihaba səbəb olur. Sitokin fırtınası zamanı qaraciyər bütün bədəni təsir edən reaksiyadan təsirlənir və ya xəstəliyin müalicəsində istifadə edilən dərmanların yan təsirləri var. Sağlam qaraciyəriniz varsa, bu proses tamamilə geri çevrilir və xəstəlik yaxşılaşdıqda qaraciyərə heç bir zərər verməyərək, fermentlər normallaşır. Çox nadir hallarda, siroz kimi bir xəstəliyiniz varsa, qaraciyər sirozunun hazırkı mərhələsində irəliləməyə səbəb ola bilər.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB