Narın insan orqanizminə faydaları və düzgün istifadə qaydaları - ARAŞDIRMA

Nar payız mövsümünün ən çox sevilən meyvələrindən olmaqla yanaşı, zəngin qida tərkibi ilə də seçilir. Tərkibindəki antioksidantlar, polifenollar, vitaminlər və minerallar onu sağlam qidalanmanın faydalı hissəsinə çevirir. Xüsusilə narın qırmızı rəngini təmin edən antosianinlər və digər bitki mənşəli birləşmələr hüceyrələrin oksidləşdirici zədələnmədən qorunmasında rol oynayır. Bununla belə, narı hər hansı xəstəliyin müalicəsi kimi deyil, balanslaşdırılmış qidalanmanın bir hissəsi kimi qiymətləndirmək vacibdir.

Mövzu ilə bağlı SİA araşdırma edib:

Herba Medical Tibb Mərkəzinin baş həkimi, həkim-fitoterapevt, Dr. Fizuli Hüseynovun sözlərinə görə, nar yeyən insanlarda sinir sistemi və sümüklərlə bağlı mineral çatışmazlığı problemləri yaranmır.

İbn Sina belə demişdir: “Əgər böyrəklərinizdə iltihab və yaralar (pielonefrit, nefrit) varsa, şirin nardan bol-bol yeyin. Göz qaşınması zamanı isə narşərabı sürmə kimi gözə çəkin.
Diş əti qanamalarında, ağız yaralarında, anginada və ağızdan pis qoxu gəldikdə nar qabığını və ya nar çiçəyini beş dəqiqə suda qaynadıb qarqara edin”.

Əgər babasil düyünləri ağrı verirsə və tez-tez qanayırsa, nar şirəsini qaynadaraq yarısını buxarlandırın. Mayenin yarısı qaldıqda eyni miqdarda alma sirkəsi əlavə edib daha beş dəqiqə qaynadın. Alınan məhlulla babasil nahiyəsinə islatma tətbiq edin. İddia olunur ki, bu üsul düyünlərin qısa müddətdə kiçilməsinə kömək edir.

Keçəlliyin müalicəsi üçün zeytun yağının içinə nar dənələri əlavə edib qaynadın, sonra süzün. Alınan qarışığı gündə üç dəfə saç tökülən nahiyələrə çəkin.

Həzrət Əli (Allah ondan razı olsun) belə buyurmuşdur: “Narı içindəki pərdəsi ilə birlikdə yeyin, çünki o, mədəni təmizləyir”.

Narın mədənin divarlarını daxildən təmizlədiyi və mədə əzələlərini möhkəmləndirdiyi iddia olunur. Həmçinin onun ürək əzələsinin yığılma gücünü artırdığı, ishalın qarşısını aldığı və qabığının qurdqovucu təsir göstərdiyi bildirilir. Nar şirəsinin buruna tökülməsinin burun poliplərinin kiçilməsinə kömək etdiyi də iddia olunur.

Öskürək zamanı şirin nar yeməyin öskürəyi azaltdığı və ağciyərləri təmizlədiyi bildirilir. Turş narın isə ürəkbulanmanı azaltdığı, sidikqovucu təsir göstərdiyi, mədə və qida borusu ilə əlaqəli ağız qoxusunun qarşısını aldığı qeyd olunur. Öd durğunluğu zamanı da turş narın faydalı olduğu iddia edilir.

Bir orta ölçülü narın şirəsini sıxıb eyni miqdarda bal ilə qarışdırın və beş dəqiqə qaynadın. Alınan qarışığın göz xəstəlikləri zamanı sürmə kimi istifadə edilməsi, sağalmayan ağız və damaq yaralarına çəkilməsi tövsiyə olunur. Həmçinin qarışığın dırnaq dibinin iltihabı zamanı şişmiş nahiyəyə tətbiq edildikdə iltihabı azaltdığı iddia edilir.

Narın qanda yüksəlmiş xolesterinin səviyyəsini aşağı saldığı, damarların mənfəzini təmizlədiyi, beyin qan dövranını yaxşılaşdırdığı, yaddaşı və zehni qabiliyyəti gücləndirdiyi, qanı durulaşdırdığı və ürək döyüntülərini normallaşdırdığı bildirilir.

Nar qabığını suda beş dəqiqə qaynadıb bir qədər bal əlavə etməklə kolit və bağırsaq yaralarının müalicəsində istifadə edilən qarışıq hazırlamaq tövsiyə olunur. Bu qarışığın güclü ishalkəsici təsir göstərdiyi iddia edilir.

Şirin narın qabığını qurudub qəhvəüyüdəndə üyüdərək toz halına salmaq, sonra isə sulu yaraların üzərinə səpmək tövsiyə olunur. İddialara görə, bu üsul yaraların sulanmasını azaldır və sağalmasını sürətləndirir. Həmin tozu zeytun yağı ilə qarışdıraraq yaraların üzərinə məlhəm kimi çəkmək də təklif olunur.

Saç və saqqalın ağarmasının qarşısını almaq üçün bir xörək qaşığı turş nar qabığı tozunu bir çay qaşığı mixək tozu və 100 qram rafinə olunmamış zeytun yağı ilə qarışdırmaq tövsiyə edilir. Qarışıq gündə bir dəfə saç və saqqala çəkilir, üç saatdan sonra yuyulur.

Nar şirəsi sirkə ilə qarışdırılıb qaynadılır və alınan məhlulun sızanaqların müalicəsində istifadə oluna biləcəyi iddia edilir.

Mədə yaraları zamanı istifadə üçün 200 qram arpanın üzərinə 100 qram su və 200 qram nar şirəsi əlavə edilir. Qarışıq vam odda on dəqiqə qaynadılır, süzülür və yeməkdən əvvəl iki xörək qaşığı qəbul edilməsi tövsiyə olunur. Qarışığın soyuducuda üç gün saxlanıla biləcəyi bildirilir.

Narın şirəsini içməkdənsə, meyvənin özünü yemək daha faydalı hesab olunur. Bunun səbəbi nar şirəsinin büzücü təsirinin qəbizliyə səbəb ola bilməsi, meyvənin özündəki tumların isə qida lifi hesabına bağırsaqların fəaliyyətinə kömək etməsidir.

Turş narın şəkərli diabet xəstələri üçün ən faydalı meyvələrdən biri olduğu da iddia edilir.

Nar ürək-damar sağlamlığına necə təsir göstərir?

Narın diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri ürək-damar sisteminə mümkün müsbət təsiridir. Elmi araşdırmalarda nar şirəsinin bəzi insanlarda arterial təzyiqin azalmasına kömək edə biləcəyi göstərilib. Bu təsirin meyvənin tərkibindəki polifenollarla əlaqəli olduğu düşünülür. Lakin mövcud tədqiqatların nəticələri tam yekdil deyil və narın ürək xəstəliklərinin qarşısını aldığı və ya onları müalicə etdiyi qənaətinə gəlmək üçün kifayət qədər sübut yoxdur. Buna görə də nar sağlam qidalanma vərdişlərini tamamlaya bilər, amma həkimin təyin etdiyi dərmanları əvəz etmir.

Nar immunitetin və həzm sisteminin fəaliyyətinə necə dəstək verir?

Narın tərkibində olan müxtəlif antioksidant birləşmələr orqanizmin oksidləşdirici stressə qarşı müdafiəsində iştirak edir. Meyvənin dənələri müəyyən miqdarda C vitamini, folat, kalium və digər qida maddələri də təmin edir. Bununla yanaşı, nar immuniteti dərhal gücləndirən və ya infeksiyalardan qoruyan möcüzəvi vasitə deyil. Onun faydası müxtəlif meyvə-tərəvəzlərin, zülalların və digər qida qruplarının yer aldığı sağlam qidalanma rejimində daha yaxşı qiymətləndirilir.

Nar dənələri həmçinin qida lifinin mənbəyidir. Qida lifi bağırsaqların normal fəaliyyətinə və həzmin tənzimlənməsinə kömək edir. Meyvəni bütöv halda yemək şirəsini içməklə müqayisədə daha məqsədəuyğundur, çünki şirə hazırlanarkən lifin əhəmiyyətli hissəsi itirilə bilər. Nar dənələrini qatığa, yulafa, tərəvəz salatlarına və digər yeməklərə əlavə etmək gündəlik qidalanmanı zənginləşdirməyin sadə üsuludur.

Nar qanazlığının qarşısını almağa kömək edirmi?

Narın qanazlığını müalicə etdiyi barədə geniş yayılmış fikir elmi baxımdan düzgün qiymətləndirilməlidir. Nar müəyyən faydalı qida maddələri ehtiva etsə də, dəmirin xüsusilə zəngin mənbəyi hesab olunmur və dəmir çatışmazlığı anemiyasının müalicəsini əvəz edə bilməz. Qanazlığının qarşısını almaq və ya onu aradan qaldırmaq üçün ət, balıq, yumurta, paxlalılar və dəmirlə zənginləşdirilmiş məhsullar kimi qidalar əhəmiyyətlidir. Bitki mənşəli dəmirin mənimsənilməsini artırmaq üçün C vitamini olan qidaları onunla birlikdə qəbul etmək faydalıdır. Davamlı halsızlıq, başgicəllənmə və solğunluq müşahidə olunarsa, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət edilməlidir.

Narın qan şəkərinə təsiri də diqqət tələb edən məsələlərdəndir. Bəzi tədqiqatlarda nar məhsullarının qlükoza göstəricilərinə mümkün təsiri araşdırılıb, lakin nəticələr narın diabetin müalicəsi üçün istifadə edilməsini əsaslandırmır. Şəkərli diabeti olan insanlar bütöv narı da qidalanma planlarının ümumi karbohidrat miqdarını nəzərə alaraq qəbul etməlidirlər. Xüsusilə şirə formasında meyvə şəkərini qısa müddətdə daha çox miqdarda qəbul etmək mümkündür.

Nar daha faydalıdır: bütöv halda, şirə kimi, yoxsa başqa qidalarla birlikdə?

Narın faydalarından yararlanmağın ən yaxşı üsulu onu təzə və bütöv halda yeməkdir. Bu zaman meyvənin dənələrindəki qida lifindən də faydalanmaq mümkündür. Nar şirəsi də qida rasionuna daxil edilə bilər, lakin onu ölçülü miqdarda içmək, əlavə şəkər qatılmış məhsullardan uzaq durmaq məsləhətdir. Şirəni süzmədən hazırlamaq lifin bir hissəsinin qorunmasına kömək edə bilər. Nar dənələrini mövsümi salatlara, yulaf sıyığına və şəkərsiz qatığa əlavə etmək də sağlam seçimdir. Meyvənin hər gün mütləq müəyyən saatda yeyilməsinin və ya acqarına qəbul edilməsinin xüsusi üstünlüyü elmi cəhətdən təsdiqlənməyib.

Narın faydalı olması onun həddindən artıq yeyilməli olduğu demək deyil. Qəbul edilən miqdar insanın ümumi qidalanmasından, enerji ehtiyacından və sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Mədə-bağırsaq sistemi həssas olan bəzi insanlarda nar narahatlıq yarada bilər. Meyvəyə allergiyası olanlar isə ondan uzaq durmalıdırlar. Nar şirəsi adətən təhlükəsiz hesab edilsə də, nar ekstraktlarının və digər konsentrat məhsulların təhlükəsizliyi eyni səviyyədə araşdırılmayıb. Nar qabığının, kökünün və gövdəsinin ev şəraitində hazırlanmış konsentrat dəmləmələrini çox miqdarda qəbul etmək məsləhət deyil.

Nar qəbul edərkən hansı məqamlara diqqət yetirilməlidir?

Daimi dərman qəbul edən insanlar, xüsusilə arterial təzyiqi və ya qan şəkəri ilə bağlı müalicə alanlar, nar şirəsini böyük miqdarda və ya nar ekstraktlarını müntəzəm qəbul etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşməlidirlər. Narın bəzi dərmanlarla qarşılıqlı təsiri barədə məlumatlar məhdud olduğundan ehtiyatlı yanaşmaq daha doğrudur. Həmçinin nar şirəsinin sağlamlıq üçün faydalı olması onun suyu əvəz etməsi demək deyil. Gündəlik maye ehtiyacının əsas hissəsi su ilə qarşılanmalı, meyvə şirələri isə əlavə seçim kimi nəzərdən keçirilməlidir.

Nar antioksidant birləşmələri və qida lifi ilə zəngin, sağlam qidalanmada yer ala biləcək faydalı meyvədir. Onu bütöv halda yemək, müxtəlif qidalarla birlikdə qəbul etmək və şirəsini ölçülü içmək daha məqsədəuyğundur. Ən vacib məqam isə narı hər hansı xəstəliyin dərmanı kimi təqdim etməməkdir.