Ermənistanda parlament seçkiləri ərəfəsində Qərb nəşrləri "Forbes" və "The Independent" respublika ətrafında artan geosiyasi rəqabətlə bağlı məqalələr dərc ediblər. Hər iki nəşrin müəllifləri Nikol Paşinyan hökumətinin Qərblə yaxınlaşma kursunu Cənubi Qafqazda güc balansına potensial təsir göstərən əsas amil kimi görürlər.
"Forbes"-ə görə, Moskva İrəvanın Avropaya inteqrasiya istəklərindən getdikcə daha çox ehtiyat edir. Nəşr xatırladır ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova əvvəllər Ermənistana AB üzvlüyünə doğru irəliləyişin mümkün nəticələrini izah edən bir məktub göndərdiyini təsdiqləyib. Xüsusilə, bu, təbii qaz, neft və xam almaz tədarükü üzrə əməkdaşlıq müqavilələrinin dayandırılması və ya ləğv edilməsi ehtimalına aiddir.
Məqalə müəllifləri Ermənistanın Rusiyanın enerji ehtiyatlarından yüksək asılılığına diqqət çəkirlər. Onların məlumatlarına görə, ölkənin təbii qaz istehlakının təxminən 82 faizi Rusiyadan gəlir. Eyni zamanda, respublikanın özünün demək olar ki, heç bir əhəmiyyətli neft və ya qaz ehtiyatı yoxdur.
Buna baxmayaraq, 2020 və 2023-cü illərdə Qarabağ ətrafında baş verən hadisələrdən sonra Baş nazir Nikol Paşinyan xarici əlaqələrin şaxələndirilməsi və Qərb tərəfdaşları ilə əlaqələrin gücləndirilməsi siyasətini ardıcıl olaraq həyata keçirib. Nəşr qeyd edir ki, Ermənistan rəhbərliyi xarici siyasətindəki dəyişikliyi mövcud təhlükəsizlik mexanizmlərindən, o cümlədən KTMT-nin fəaliyyətindən məyusluqla əlaqələndirir.
"Forbes"-ə görə, 2025-ci ilin avqust ayında ABŞ prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması mühüm bir mərhələ olub. Məqalədə iddia edilir ki, müqavilə Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyinin tanınmasını möhkəmləndirib və Cənubi Qafqazda yeni nəqliyyat və logistika layihələrinin həyata keçirilməsinə yol açıb.
Nəşr həmçinin Vaşinqtonun regional proseslərdə artan iştirakını vurğulayır. ABŞ vitse-prezidenti J.D. Vensin Ermənistana və Azərbaycana səfəri, strateji tərəfdaşlıq müqavilələrinin imzalanması və Prezident Trampın Paşinyana açıq dəstəyi buna nümunə kimi göstərilir. "Forbes" müəllifləri hesab edirlər ki, Ermənistan Qərbə yaxınlaşmağa davam edərsə, Amerika enerji şirkətləri regionda yeni imkanlar əldə edə bilər, o cümlədən Cənubi Qafqazı Orta Asiya ilə birləşdirən enerji infrastrukturunun və nəqliyyat marşrutlarının inkişafında iştirak edə bilərlər.
Bu arada, "The Independent" Ermənistan vəziyyətini Rusiya ilə Qərb arasındakı qlobal qarşıdurmanın daha geniş kontekstində nəzərdən keçirir. Nəşr yazır ki, Moskvanın subsidiyalı enerji təchizatının dayandırılması ilə bağlı xəbərdarlıqları təkcə Ermənistanda təsirini qorumaq istəyini deyil, həm də Rusiyanın bir neçə xarici siyasət cəbhəsində üzləşdiyi artan təzyiqi göstərir.
Məqalənin müəllifləri qeyd edirlər ki, dörd ildən çoxdur davam edən Ukraynadakı münaqişə Moskvanı əhəmiyyətli resursları hərbi əməliyyatlara yönəltməyə məcbur edir, ABŞ və Avropa Birliyi isə ənənəvi olaraq Rusiyanın təsir dairəsində hesab edilən bölgələrdəki mövcudluğunu gücləndirir.
Məqalədə oxşar proseslərin təkcə Cənubi Qafqazda deyil, həm də Orta Asiyada, Şərqi Avropada, Latın Amerikasında və Afrikada baş verdiyi iddia edilir. Buna nümunə olaraq Ermənistan, Moldova, Serbiya, Macarıstan və bir neçə Latın Amerikası ölkəsi göstərilir.
"The Independent" xatırladır ki, Ermənistan artıq Avropa Birliyinə mümkün üzvlük üçün hüquqi əsas yaradan qanun qəbul edib və ABŞ ilə yeni tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalayıb. Bundan əlavə, məqalənin müəllifləri Donald Trampın Nikol Paşinyan haqqında müsbət açıqlamalarını qeyd edirlər.
Eyni zamanda, nəşr Moskvanın bu hadisələrə reaksiyasını ətraflı təsvir edir. Müəlliflərin fikrincə, Rusiyanın artıq tətbiq etdiyi tədbirlər arasında müəyyən Ermənistan mallarının idxalına müvəqqəti məhdudiyyətlər, Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyində gələcək iştirakı ilə bağlı müzakirələr və enerji əməkdaşlığı şərtlərinin mümkün yenidən baxılması ilə bağlı xəbərdarlıqlar var.
Məqalədə həmçinin Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarovanın İrəvanın Avroatlantik strukturlarla yaxınlaşmasından narahatlığını bildirən açıqlamalarına istinad edilir. Onun sözlərinə görə, Qərb siyasəti Rusiyanın regionda və bütövlükdə postsovet məkanında mövqeyini zəiflətməyə yönəlib.
Hər iki nəşr Ermənistandakı parlament seçkilərinin ölkənin daxili siyasətindən daha da kənara çıxan əhəmiyyət kəsb etdiyi ilə razıdır. Qərb müəlliflərinin fikrincə, İrəvanın Avropa İttifaqı və ABŞ ilə münasibətlərinin daha da inkişaf etdirilməsi qarşıdakı illərdə Cənubi Qafqazda güc balansını müəyyən edən əsas amilə çevrilə bilər.
V.VƏLİLİ
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB