Azərbaycan-Rusiya: Logistika və ticarət planları

Baş nazirlər Mixail Mişustin və Əli Əsədov Bakıda bu məsələlərə aydınlıq gətiriblər

Rusiyanın baş naziri Mixail Mişustinin Bakıya iki günlük səfəri çərşənbə axşamı Rusiya və Azərbaycan hökumət başçılarının müntəzəm danışıqları ilə başlayıb. Müzakirə mövzuları və prioritetlər son bir il yarım ərzində dəyişməyib - ölkələr ticarət dövriyyəsinin daha da artacağına ümid edirlər, ilin sonunda bu, demək olar ki, 4,4 milyard dollara çatıb, onlar qarşılıqlı investisiyaların və iqtisadi artımın artacağını gözləyirlər. Əməkdaşlıq layihələrinin sayını artırmaq, həmçinin logistika və nəqliyyatı, xüsusilə Şimal-Cənub dəhlizini inkişaf etdirmək niyyəti də prioritetlər sırasındadır.

Baş nazir Mixail Mişustin bu yaxınlarda keçirilən növbədənkənar prezident seçkilərindən sonra yenidən öz vəzifəsində qalan Azərbaycanın Baş naziri Əli Əsədovla danışıqlar aparmaq üçün çərşənbə axşamı Bakıya gəlib. Mişustin çərşənbə günü Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə də görüşüb.

Görüş iştirakçılarını salamlayan Prezident İlham Əliyev bildirib ki, ikitərəfli qarşılıqlı fəaliyyət nəzərdə tutduğumuz qaydada inkişaf edir. Artıq iki ildən bir az çoxdur ki, biz müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti çərçivəsində əməkdaşlıq edirik, əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş bütün vəzifələr uğurla yerinə yetirilir.

İqtisadi-ticari sahəyə gəldikdə, həmçinin hesab edirəm ki, nəticələr tamamilə qənaətbəxşdir, 17 faizlik artım var. Zənnimcə, yaxşı göstəricidir. Artıq 4,5 milyard dollar səviyyəsinə yaxınlaşırıq. Amma təbii ki, bu, son hədd deyil. Əminəm ki, səfər zamanı əldə olunmuş razılaşmalar çərçivəsində həm növbəti ildə, həm də bu il biz ilin yekunlarına görə qarşılıqlı ticarətdə daha böyük artımın şahidi olacağıq.

Şadam ki, sənaye kooperasiyası layihələri reallaşdırılır. Bu, əməkdaşlığımızın nisbətən yeni sahəsidir. Rusiyanın Azərbaycandakı şirkətləri yeni istehsal sahələri, xidmət mərkəzləri yaradırlar. Bütün bunlar isə sənaye sahəsində daha geniş əməkdaşlığa kömək edir.

Sizin səfərinizdən əvvəl materiallara baxdım, kənd təsərrüfatı üzrə bir-birimizi tamamlayırıq. Bizə lazım olanı sizdən əldə edirik və bu, əks istiqamətdə də həyata keçirilir. Həmçinin sevinirik ki, razılaşdığımız kimi, Rusiya bazarına Azərbaycan kənd təsərrüfatı məhsullarının tədarükünün böyük həcmdə artması uğurla davam edir.

Əlbəttə ki, Sizin də dünən geniş bəhs etdiyiniz nəqliyyat-logistika sahəsi ilə bağlı müvafiq sənədlər imzalanıb. Burada həm tranzit daşımalarının, həm də ikitərəfli yük daşımalarının artdığını görürük. Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi ölkələrimizi birləşdirən layihədir.

Bildiyiniz kimi, biz bütün zəruri məsələlərin reallaşdırılması üzrə fəal qarşılıqlı fəaliyyət göstəririk. Azərbaycan ərazisində, eləcə də Rusiya ərazisində infrastruktur mövcuddur, yeganə lazım olan planlaşdırıldığından artıq yük həcmini nəql etmək üçün onun modernləşdirilməsidir.

Əlbəttə ki, humanitar sahə. Burada, zənnimcə, Rusiya ilə Azərbaycan arasında münasibətlər iki qonşu dost dövlətlərin münasibətləri üçün nümunə ola bilər. Azərbaycanın 26 ali məktəbində rus dilində təhsil həyata keçirilir, 16 min Azərbaycan vətəndaşı olan tələbə rus dilində təhsil alır. Həmçinin 324 orta məktəbdə təhsil rus dilindədir. Biz onilliklər ərzində xalqlarımızı birləşdirən bütün yaxşı cəhətləri qorumuşuq və qarşılıqlı fəaliyyət göstərdiyimiz ictimai-siyasi formasiyadan asılı olmayaraq, xalqlarımız arasında dostluq əlaqələri həmişə dövlətlərarası münasibətlərin bünövrəsi olub. Bu gün isə dövlətlərarası münasibətlərin forma və məzmun etibarilə keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəldiyi bir vaxtda, təbii ki, bu, həmçinin ölkələrimizdə ictimaiyyət tərəfindən də dəstəklənir. Beləliklə, əminəm ki, ötən il olduğu kimi, biz bu ili də yaxşı nəticələr ilə başa vuracağıq. Müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyətimiz ölkələrimizin və xalqlarımızın rifahı naminə möhkəmlənəcək, həmçinin bu, regional sabitliyin və təhlükəsizliyin mühüm amilidir.

Sizi bir daha salamlayıram və səfərinizin artıq başa çatdığını nəzərə alaraq, yaxşı yol arzulayıram. Əlbəttə, hesab edirəm ki, dövlət başçılarının müntəzəm görüşləri nümunəsində olduğu kimi, hökumət rəhbərləri səviyyəsində də belə müntəzəm görüşlərin keçirilməsi faydalı olardı.

Rusiya Federasiyası Hökumətinin sədri Mixail Mişustin əvvəlcə, İlham Əliyevi fevralın 7-də keçirilən növbədənkənar Azərbaycan Prezidenti seçkilərində inamlı qələbə münasibətilə təbrik edib. Bildirib ki, bu, Azərbaycanda əldə olunan bütün nailiyyətlərə Azərbaycan xalqı tərəfindən verilən yüksək qiymətdir. Əlbəttə, fürsətdən istifadə edərək, Rusiya Prezidenti Vladimir Vladimiroviç Putinin ən səmimi və xoş arzularını çatdırmaq istəyirəm.

Rusiyanın baş naziri bir gün əvvəl azərbaycanlı həmkarı Əli Əsədovla keçirdiyi görüş barədə danışıb: "Siz bir neçə istiqaməti xatırlatdınız, sənaye sahəsində daha çox layihələr var. Biz, həmçinin nəqliyyat maşınqayırması sahəsində birgə layihələr barəsində düşünürük. Eyni zamanda, qarşılıqlı iri texnoloji, innovativ layihələr üzrə perspektivli istiqamətlər də var. Kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə də işləyirik. Siz tamamlama haqqında danışdınız. Həmçinin əczaçılıq üzrə bir sıra məsələlərimiz mövcuddur. Dünən bu sahədə işlərin gücləndirilməsinə dair razılıq əldə etdik. Belə desək, bu gün bizim qarşılıqlı layihələrimizin bütün palitrası nəzarətimizdədir. Qarşılıqlı iqtisadi-ticari dövriyyə rəqəmləri də bunu göstərir. Siz 17 faizlik artım barədə danışdınız. Bu, belədir.

Həmçinin demək istəyirəm ki, bizim keçid məntəqələrimizdə daşıma gücləri 5 dəfə artıb. Bu da bizim Nəqliyyat Nazirliyinin Azərbaycandan olan hörmətli həmkarları ilə birgə böyük sistemli işidir. Biz, həmçinin burada logistika üzrə bütün müvafiq layihələri davam etdiririk. Siz Şimal-Cənub dəhlizini qeyd etdiniz. Həqiqətən, 30 milyon ton ciddi həcmdir və əlbəttə ki, məntəqələrdə dar yerlərin qalmaması üçün çoxlu iş görülməlidir".

Mişustin Rusiya nümayəndə heyətinə göstərilən səmimi, ənənəvi mehriban qəbula görə təşəkkür edib.

Ənənəyə uyğun olaraq, rusiyalı qonağın gəlişi üçün mədəni proqram da hazırlanıb. Baş nazirlər Milli Xalça Muzeyinin sərgisini gəziblər.

Bundan əvvəl Rusiyanın baş naziri Azərbaycana 2022-ci ilin noyabrında gəlib və o vaxtdan bəri Rusiya-Azərbaycan planları yenilənsə də, müfəssəlləşdirilsə də, əsas müzakirə mövzuları ümumilikdə dəyişməz qalıb. Belə ki, yanvar ayında 2026-cı ilə qədər iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyətə dair “yol xəritəsi” təsdiq edilib. Lakin onun təfərrüatları açıqlanmayıb, lakin onun ticarət-iqtisadi, investisiya, nəqliyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlığın inkişafına yönəldiyi bildirilib. Əli Əsədovun sözlərinə görə, bu sənəd 2018-2023-cü illər üçün yeddi ixtisaslaşdırılmış “yol xəritəsi”ni əvəz edib və onların icrasının uğurlu olduğunu qeyd edib. Belə ki, cənab Əsədov əlavə edib ki, son illər ölkələr əməkdaşlığın bir çox sahələrində, xüsusən də investisiya sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət çərçivəsində irəliləməyə nail olublar.

Qeyd edək ki, Rusiya hökumətinin məlumatına görə, 2023-cü ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına Rusiyanın birbaşa investisiyası 295 milyon dollar təşkil edib (Böyük Britaniya, Türkiyə və Kiprdən sonra dördüncü yer). “Sizin səfəriniz qeydləri müqayisə etmək və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyən etmək üçün yaxşı fürsətdir”, - Əli Əsədov həmkarına müraciət edib. Onun sözlərinə görə, ötən ilin sonunda ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi rekord həddə - 4,4 milyard dollar təşkil edib (2022-ci illə müqayisədə 17,5% artım). Bununla belə, gözləntilər daha yüksək idi - may ayında baş nazirin müavini Aleksey Overçuk qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin 5 milyard dollara çatdırılması planlarından danışmışdı.

Qeyd edək ki, iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr müxtəlif sahələr üzrə inkişaf etməkdədir, fiziki baxımdan bu rəqəm 30% artaraq 6,7 milyon tona, onun Rusiya Federasiyasından tədarüklər 33% artaraq 5,5 milyon tona (əsasən mineral məhsullar, ərzaq, kənd təsərrüfatı xammalı və metallar) çatıb. Rusiyanın Azərbaycandan idxalı isə öz növbəsində 17,7% artıb (1,2 milyon tona qədər - ərzaq və kənd təsərrüfatı xammalı, plastik). Ümumi müsbət dinamika, əvvəllər məlumat verildiyi kimi, daha çox həm elektron ticarətin inkişafı, həm də keçid məntəqələrinin imkanlarının artırılması, eləcə də nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı ilə bağlıdır.

Bu baxımdan, Mixail Mişustin qeyd edib ki, digər prioritetlərlə yanaşı, logistika və nəqliyyat da qalmaqdadır – bu sahədə Moskva və Bakı sərhəd keçidlərinin modernləşdirilməsini sürətləndirirlər (danışıqlar nəticəsində onların inkişafı üçün “yol xəritəsi” imzalanıb. ), tutumlarını gündə 3 min avtomobilə çatdıracaqlar. Bu işin daha qlobal hissəsi Azərbaycan ərazisindən keçən Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin qərb marşrutunun dəmir yolu, avtomobil və dəniz infrastrukturunun davamlı inkişafıdır.

Qeyd edək ki, Rusiya üçün bu layihə Asiya və Körfəz ölkələri bazarlarına yönləndirilməsi ilə bağlı prioritetlərdən biridir. 2030-cu ilə qədər Rusiya yüklərinin Şimal-Cənub dəhlizi ilə daşınmasını 2022-ci ildəki 17 milyon tondan 32 milyon tona qədər artırmağı planlayır. Bununla bağlı Azərbaycanla birgə planlar 2022-ci il Bakı Bəyannaməsində öz əksini tapıb - Qərb dəhlizinin ötürmə qabiliyyəti 9 milyon tondan 15 milyon tona yüksəlməlidir.

Əvvəllər deyilmişdi ki, bu işlər istehsalat kooperasiyası məntəqələrinin yaradılması ilə birlikdə aparılmalıdır ki, daşımaların artması qarşılıqlı məhsul istehsalının artması ilə müşayiət olunsun. Bütün bunların fonunda Mixail Mişustin qeyd edib ki, “bir sıra sahələrdə” - enerji, sənaye, gəmiqayırma, kənd təsərrüfatı və innovasiya sahələrində qarşılıqlı fəaliyyətin inkişafı üçün “əhəmiyyətli potensial” var. "Birgə layihələr və birgə sərmayələr üçün böyük sahə var", - deyə baş nazir vurğulayıb. Turizm həm də Moskva ilə Bakı arasında əlaqələrin perspektivli sahəsi hesab olunur - bu gün bu sahənin 2024-2026-cı illərdə inkişafı üçün “yol xəritəsi” imzalanıb.

V.VƏLİYEV