Fransa islama qarşı - RAKURS

… Yaxud, potensial “terrorçular”ı Beşinci Respublikadan necə qovmalı?

Bu gün Fransada islamofobiya ən yüksək həddə çatıb, bu ölkə artıq bütün dünyada bununla tanınır. Fransa hətta vətəndaşlarının da hüquqlarını pozur. Fransada müsəlman bu ölkənin qaydaları ilə yaşamasa, cəmiyyətdə izqoya çevrilir. Məsələn, müsəlman qız öz dininin tələblərinə uyğun geyindiyi üçün məktəbə buraxılmaya və təhsil hüququndan məhrum edilə bilər. Bu, yenə də ikili standartlar siyasətidir.

Qətiyyətlə demək olar ki, Fransa bu gün Avropada islamofobiya “flaqmanına” çevrilib. Eyni zamanda, Beşinci Respublika Avropa qitəsində ən çox müsəlman əhalisi olan ölkədir. Fransada anti-müsəlmanlar əhval-ruhiyyəsi incəsənətdə və ədəbiyyatda da öz əksini tapır. Siyasətçilər və media Fransada islamofobiyanı daha çox qızışdırırlar. Qərbdə müsəlmanlara qarşı dözümsüzlük sosial mühəndislik və layihələşdirmənin nəticəsidir. Siyasətçilər qadın hüquqları, bərabərlik və ədalət kimi sahələrdə problemlərlə mübarizə apara bilmir. Qərb qeyri-müsəlman icmalarını qorxutmaq üçün həmişə İslamdan və İslam dəyərlərindən istifadə edir. Fransada müsəlmanlara qarşı nifrət digər Avropa ölkələrindən daha çoxdur.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Bakıda "Neokolonializm: İnsan hüquqlarının pozulması və ədalətsizlik" mövzusunda keçirilən beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətində də qeyd etmişdi ki, biz Fransada neokolonializm meylləri ilə paralel olaraq irqçilik və islamofobiyanın da geniş vüsət aldığını müşahidə edirik: "Bu gün burada təmsil olunan insanların bəziləri müxtəlif formada təzyiq və ayrı-seçkiliyə, irqçi hücumlara məruz qalır. Daxildə bu cür narahatedici və təhlükəli meyillilərlə mübarizə aparmalı olan Fransa hakimiyyəti başqa dövlətlərə dərs keçməyə, digər ölkələrin daxili işlərinə qarışmağa cəhd edir. Fransa qoşunlarının bu yaxınlarda Mali, Niger və Burkina-Fasodan çıxarılması onun Afrikadakı amansız neokolonializm siyasətinin uğursuzluğa məhkum olduğunu bir daha göstərdi. Qanlı cinayətlərlə zəngin kolonializm tarixinə görə utanmalı olan Fransa törətdiyi vəhşiliklərə görə üzr istəmək əvəzinə, digər ölkələrdə uydurma etnik təmizləmələrdən danışır. Bu ölkə BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü statusundan öz qərəzli, qeyri-obyektiv siyasətini yürütmək üçün sui-istifadə edir, müxtəlif regionlarda geosiyasi intriqalarla məşğul olur".

Fransada Senat qeyri-qanuni miqrantlara və ümumilikdə qaçqınlara qarşı tədbirləri sərtləşdirəcək immiqrasiya qanun layihəsini 210-115 səs çoxluğu ilə təsdiqləyib. Onlar üçün tibbi xidmət, iş və müavinət almaq daha çətin olacaq, qeyri-qanuni mühacirlərin deportasiya proseduru da asanlaşacaq. Sollar prezident Emmanuel Makronun təşəbbüsündən son dərəcə narazı idi. Hakimiyyət hökumətdən daha qətiyyətli tədbirlər görmək istərdi.

Qarşıdan gələn sərtləşdirməyə baxmayaraq, gələcək qanunun ən çox müzakirə olunan hissəsi qeyri-qanuni miqrantlara əhəmiyyətli dərəcədə rahatlıq verən üçüncü bənddir. Əgər qeyri-qanuni immiqrantlar işçi qüvvəsi çatışmazlığı yaşayan sənayedə işləyirlərsə, onların Beşinci Respublikada qalma müddəti avtomatik olaraq ən azı bir il uzadılacaq. Sağçı qüvvələr, o cümlədən Respublikaçıların nümayəndələri bu məqama qarşı fəal müqavimət göstərərək, vizaların avtomatik uzadılmasının qarşısını almağa çalışırdılar.

Bununla belə, onlar digər sahələrdə çox şeylər edə biliblər ki, bu da səsvermənin uğurlu keçməsinə səbəb olub. “Qeyri-qanuni statusu olan və ictimai asayişə əhəmiyyətli zərər vura bilən” miqrantların ekstradisiya proseduru xeyli sadələşdirilib. Söhbət ilk növbədə, hipotetik olaraq “terror aktları təşkil edə bilən islamçılar”dan gedir. Xüsusilə, Fransa Rusiya Federasiyasının vətəndaşlarını ekstradisiya etməyə hazır olduğunu bildirib. Əvvəllər Beşinci Respublikada 13 il yaşayanların deportasiyası qadağan edilmişdi. Bundan başqa, qanuna görə yaşayış icazəsi almağı gözləyənlərə qarşı daha sərt tələblər tətbiq olunacaq: ərizəçi fransız dilini layiqli səviyyədə bilməli, həmçinin Fransa Respublikasının prinsiplərini dəstəkləmək üçün and içməlidir. Fransanı tərk etmək əmri verilən şəxslərin müavinətlərə çıxışını çətinləşdirmək və miqrantların öz qohumlarını Beşinci Respublikaya gətirmələri də çətinləşəcək. Yaşayış icazəsi almaq üçün müraciətlərinə baxılan miqrantlara bundan sonra bütün hallarda tibbi yardım göstərilməyəcək.

Sollar hazırlanan qanun layihəsinə qəzəbləniblər. Belə ki, Sosialist Partiyasının birinci katibi Olvier For onu “biabırçı” adlandırıb, hüquq müdafiəçiləri isə Makronun təşəbbüsünü insan hüquqlarının pozulması hesab edirlər. Daxili işlər naziri Cerald Darmanin miqrasiya sahəsində qanunvericiliyin gücləndirilməsinin fəal tərəfdarıdır. Xatırlayaq: o, Makronla əməkdaşlığa başlamazdan və 2017-ci ildə Büdcə, İctimai Hesablamalar və Mülki İdarəçilik naziri kimi Nazirlər Kabinetinə qoşulmazdan əvvəl daha sağçı Respublikaçılar Partiyasının üzvü idi. Amma indi respublikaçılar öz dairələrindən kənarlaşdırdıqları keçmiş partiya üzvü ilə heç də hər şeydə razılaşmırlar. Onlar qeyri-qanuni miqrasiyaya qarşı daha sərt xətt istəyirlər. Ola bilsin ki, respublikaçılar Makronla daha da əhəmiyyətli tədbirlərlə bağlı danışıqlar aparmağa çalışsınlar. Onların təzyiq üsulları var: qanun layihəsini Milli Assambleyada (parlamentin aşağı palatası) təbliğ etmək üçün prezidentə respublikaçıların səsi lazımdır. Baxmayaraq ki, o, son çarə kimi ölkə Konstitusiyasının 43-cü maddəsinin üçüncü bəndindən istifadə edib, bu ilin yazında pensiya islahatında olduğu kimi parlamentin təsdiqi olmadan qanun qəbul edə bilər.

Darmanen qanun layihəsinin ofisiant, dayə və kənd təsərrüfatında çalışan miqrantların vəziyyətini yüngülləşdirəcəyini vəd edib. “Le Monde” qəzeti Fransanın hələ də qonşu Almaniyadan bir neçə dəfə az miqrant qəbul etdiyini vurğulayır. Bununla paralel olaraq Beşinci Respublika da siyasi gündəm üzərində işləyir. Belə ki, çərşənbə günü Fransa mətbuatından məlum olub ki, məhkəmə Suriya prezidenti Bəşər Əsədin həbsinə order verəcək. O, 2013-cü ildə kimyəvi silahdan istifadə etməklə hücumların təşkilində, yəni insanlığa qarşı cinayətlər və müharibə cinayətləri maddələri ilə ittiham olunur.

Fransanın “radikal islam” narahatlığı

Fransada təhlükəsizlik kəskin şəkildə pisləşib. Bu, ədəbiyyat müəllimini öldürən və daha iki nəfəri yaralayan İnquşetiyadan olan 20 yaşlı çeçenin törətdiyi terror aktından sonra baş verib. Çox güman ki, ekstremist fəaliyyətin arxasında ərəb-İsrail münaqişəsi dayanır və Beşinci Respublikanın hakimiyyət orqanları artıq Fələstinə dəstək nümayişlərini qadağan edib. Mümkün terror aktlarının qarşısını almaq üçün hüquq-mühafizə qüvvələri izdihamlı insanlara cəlb olunub. Bütün bunlar fransızların şüurunda miqrasiya böhranının əhəmiyyətini kəskinləşdirə və sağçı siyasi qüvvələrə yeni populyarlıq dövrünü verə bilər.

Bazar ertəsinə qədər ölkədə 7 mindən çox əlavə əsgər xidmət edəcək. Onlar həmçinin Reqbi üzrə Dünya Kubokuna gələn tamaşaçıları qoruyacaqlar. Fransada terror təhlükəsi ən yüksək səviyyədədir. Səs-küylü qətllə bağlı 10-a yaxın adam, o cümlədən terrorçunun ailə üzvləri, ən azı qardaşı saxlanılıb. Beşinci Respublikanın prezidenti Emmanuel Makron bu hərəkəti “İslam terroru” adlandırıb.

Müəllimin qətlini daha dramatik edən hadisənin baş verdiyi Arras şəhərində əhalinin islam dinini qəbul etdiyi geniş ərazilərin, eləcə də etnik yəhudilərin yaşadığı böyük yaşayış məntəqələrinin olmasıdır. Fransızlar üç il əvvəl başqa bir gənc çeçen “islam radikalı” tərəfindən öldürülən Samuel Patinin taleyini xatırlayırlar. O vaxtdan bəri Paris terror hücumlarının qarşısını almaq üçün çox şey edəcəyini vəd etdi və hətta müsəlmanların xoşuna gəlməyən bir sıra addımlar atdı. Xüsusilə, fikirlərində ən radikal olan əcnəbi imamlar deportasiya ilə üzləşirlər və Fransa hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları da moizələrin məzmununa nəzarət etməyə başlayıblar. Yeraltı dini məktəblərin bağlanması proseduru da asanlaşıb.

Amma hər şeyə nəzarət etmək mümkün deyil. Bununla belə, müəyyən mənada sistem işləyir: hücum edən şəxs potensial terrorçuların məlumat bazasında idi, lakin bu, faciənin qarşısını almağa kömək etmədi. Mühafizəçi yaxınlıqda olsa da, hücumçunu zərərsizləşdirə bilməyib. Üstəlik, cinayət baş verən gün polis qatili dayandırsa da, onu həbs etmək üçün heç bir səbəb tapmayıb. Və təbii ki, daxili işlər naziri Gerald Darmanin də daxil olmaqla hökumətə suallar olacaq. Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbəri özü bəyan edib ki, İsraildəki hazırkı münaqişə çox güman ki, hücumun vacib səbəbi olub.

Potensial antisemitizm aktları Yelisey Sarayını və Daxili İşlər Nazirliyini narahat edir. Bununla belə, bunsuz da hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarının işi kifayət qədərdir. Belə ki, Luvrda bomba təhlükəsi ilə bağlı mesaj alındıqdan sonra 3 minə yaxın insan təxliyə edilib. Oxşar hadisəyə görə Versal sarayına gələnlər uzaqlaşdırılmalı olub. Hakimiyyət miqrantların məskunlaşdığı ərazilərə nəzarət edə bilmir. Onlar öz dəyərləri və çox vaxt dünyəvi əxlaqla yaşayırlar və bəzən ümumi qəbul edilmiş davranış normalarını tanımırlar.

Fələstinə dəstək aksiyalarını qadağan edən tədbir mübahisələrə səbəb olub. Söz azadlığını məhdudlaşdıran belə bir addımın ertəsi günü hücumun baş verməsi əlamətdardır. Makron bir tərəfdən dini icmalara nəzarəti gücləndirir, digər tərəfdən isə problem qalmaqdadır. Bu, o deməkdir ki, daha çox sağçı qüvvələr reytinq qazanacaq, ilk növbədə gənc lider Cordan Bardellanın rəhbərlik etdiyi Milli Ralli. Fransa İctimai Rəy İnstitutunun sorğuları da göstərib ki, yeni prezident seçkiləri olacağı təqdirdə Makron hakimiyyətin cilovunu Bardellaya təhvil verə bilər, Marin Le Penin də böyük ehtimalla qalib gələcəyi mümkün görünür. Makron son bir ildə heç bir böyük siyasi uğur qazanmayıb, lakin Paris xarici siyasətdə zərbələr almağa davam edir, məsələn, Afrikada, xüsusən Nigerdə nüfuzunu itirir.

V.VƏLİYEV