“Qazprom”un Ukrayna və “Türk axını” vasitəsilə Avropaya ixracı sürətlə azalır
"Qazprom" Avropaya qaz tədarükünü mövcud əsas ixrac marşrutu - Ukrayna vasitəsilə aktiv şəkildə azaltmağa davam edir. Yanvarın 19-da qaz nəqli 23%, dekabrın sonundan isə 40% azalıb. “Türk axını” ilə tədarüklər də noyabr ayı səviyyəsinə düşüb. Tədarükün azalması Avropada yanvarda qiymətlərin kəskin enməsi fonunda avropalı istehlakçıların yüksək dekabr kotirovkaları ilə qaz almaq istəməməsi ilə əlaqədar ola bilər.
Yanvarın 19-da "Qazprom" Ukrayna ərazisindən Avropaya doğru Sudja GIS vasitəsilə nəqli 25,1 milyon kubmetrə qədər azaldıb ki, bu da əvvəlki gündən 23% azdır. Ukraynanın GTS Operatoru (OGTSU) öz növbəsində "Qazprom"-dan 24,4 milyon kubmetr həcmində tranzit üçün müraciəti qəbul etdiyini bildirib. İkinci sərhəd GIS - "Sohranovka" vasitəsilə tranzit üçün müraciət Kiyev tərəfindən ənənəvi olaraq rədd edilib. Onun vasitəsilə çatdırılmalar 2022-ci ilin may ayında dayandırılıb.
Hazırda Ukrayna marşrutu və Qara dənizin altından keçən “Türk axını” “Qazprom”un Avropaya ixracı üçün yeganə variantdır. Ukrayna böhranından əvvəl nasos Yamal-Avropa boru kəməri ilə Polşadan keçərək Almaniyaya gedirdi və əsas tədarük marşrutu Baltik dənizinin dibi ilə Almaniyaya gedən “Şimal axını” qaz kəməri idi, lakin onun vasitəsilə nəqletmə sentyabrın əvvəlində dayandırıldı və tezliklə təxribat nəticəsində boru partladıldı.
“Şimal axını”nın bir xəttinin sağ qaldığı iddia edilsə də, baş nazirin müavini Aleksandr Novak yanvarın 19-da tədarükün bərpası barədə danışmaq üçün hələ tez olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, “Şimal axını” və yaxınlıqdakı “Şimal axını 2”-nin ekspertizası davam edir və onların bütövlüyü ilə bağlı hələlik yekun nəticə yoxdur.
2022-ci ilin ortalarından etibarən “Qazprom” Ukrayna ərazisindən gündə 41-43 milyon kubmetr qaz tədarük edir. Lakin yanvarın 4-dən bu istiqamətdə ixrac Rusiyada kəskin soyutma və Avropada eyni vaxtda anormal istiləşmə fonunda tədricən azalmağa başlayıb. Yanvarın 19-na sutkalıq nasosun həcmi dekabrın sonu ilə müqayisədə 40% azalıb. Rusiya Federasiyası Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov tranzit həcmlərinin azaldılması məsələsini "Qazprom"-a yönləndirib. Şirkət isə əlavə şərh verməkdən imtina edib.
Eyni zamanda, “Türk axını” ilə Avropaya tədarüklər də yanvarın ortalarına qədər azalaraq sutkada 23 milyon kubmetr olub ki, bu da havaların isti keçməsi ilə əlaqədar qaza tələbatın azalması ilə bağlıdır. Cari tədarüklər 2022-ci ilin noyabr ayı səviyyəsindədir, dekabrın ortalarında isə sutkada 45 milyon kubmetrə çatıb. Avropalı istehlakçılar arasında seçimin azalması onunla əlaqədar ola bilər ki, onlar indi dekabr ayı qiymətləri ilə qazı Qazprom-dan alırlar, bu qiymət min kubmetr üçün orta hesabla 1260 dollar, yanvarda isə spot qazın hər min kubmetri orta hesabla 720 dollardır.
Avropada qazın qiymətləri yeraltı anbarlardakı rekord yüksək ehtiyatlar fonunda Rusiya qazının tədarükünün azalmasına heç bir şəkildə reaksiya vermir. Bundan əlavə, "Qazprom"-un özündən tədarükün həcmi hazırda Avropa istehlakının 5%-dən də azdır.
Yanvar ayında Avropada qazın qiyməti kəskin şəkildə aşağı düşüb və yanvarın 19-da TTF indeksi üzrə min kubmetr üçün 661 dollar səviyyəsində bağlanıb. Hesablamalarına görə, həm qiymətlərin, həm də həcmlərin azalması yanvarda “Qazprom”un Avropaya ixracından əldə etdiyi gəliri dekabr ayı ilə müqayisədə üçdə bir azalda (2,1 milyard dollar), fevralda isə bu rəqəm təxminən yarıya enə bilər.
Müstəqil ekspert Aleksandr Sobko qeyd edir ki, 2023-cü ildə Rusiyanın Avropaya ixracının həcmini proqnozlaşdırmaq praktiki olaraq qeyri-mümkündür, çünki çox şeyi siyasi vəziyyət müəyyən edəcək. Hər halda, o deyir ki, baza proqnozu 2022-ci ildən ixracın azalmasıdır, çünki Rusiyanın Avropaya ixracı ötən may ayına qədər əhəmiyyətli olaraq qalıb. "Rusiyanın Avropaya ixracının cari həcmlərini illik dəyərlərə çevirsək, o zaman onlar təqribən 20-25 milyard kubmetr təşkil edəcək ki, bu da 2022-ci illə müqayisədə illik ixracın 35-40 milyard kubmetr azalması deməkdir", - ekspert bildirib.
Lakin ekspert izah edib ki, isti qış və qənaət rejimi Avropanın qışın "ekvatorundan" keçməsi ilə nəticələnib ki, bir il əvvəl bu vaxt 45% dolu olan anbarları 80% dolu idi. Mütləq mənada fərq demək olar ki, eyni 40 milyard kubmetrdir ki, "Qazprom" bu il onu verə bilməz.
VƏLİ
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB