Tehran “beşinci kolon” ​​axtarır - FAKT

Küçə iğtişaşları İran molla rejiminin və onun müttəfiqlərinin əsəbiliyini gərildib

İran rəhbərliyinin sentyabr ayından bəri davam edən etirazların qarşılığını almaq kursu ali liderin bacısı qızının həbsinə səbəb olub. Fəridə Muradxani beynəlxalq ictimaiyyəti müxalifətlə həmrəy olaraq İslam Respublikasını təcrid etməyə çağırdığına görə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarının əlinə keçib. Hökumət əleyhinə çıxışların Tehranın xarici əlaqələrinin zəifləməsi faktoruna çevriləcəyi ilə bağlı qorxular xaricdəki müttəfiqləri arasında da görünməyə başlayıb. Fələstin qrupları daxili qeyri-sabitlik fonunda İranın dəstəyini kəsəcəyindən qorxurlar.

Rəhbərin qardaşı qızının həbsi barədə Qərb mediası onun qardaşı Mahmud Muradxaniyə istinadən xəbər yayıb. O bildirib ki, fəal məhkəmənin qərarı ilə İran prokurorluğuna gələrkən hüquq-mühafizə orqanlarına təhvil verilib. Səbəb sosial şəbəkələrdə yayımlanan videoda Fəridə Muradxaninin beynəlxalq ictimaiyyətin iranlı nümayişçilərlə həmrəy olaraq İslam Respublikası ilə əlaqələri kəsmək öhdəliyindən danışması olub.

Sentyabr ayından ölkədə davam edən üsyanlar hicab geyinmə qaydalarının yumşaldılmasına dair tələblər səviyyəsini çoxdan aşıb, dövlət quruluşuna etiraza çevrilib. Mürəkkəbləşdirən amil Qərbin Tehranı tənqid etməsi, onu güc tətbiq etməkdə ittiham etməsidir. Belə ki, Almaniya İranda insan haqlarının pozulması hallarının araşdırılması üçün müstəqil və qərəzsiz BMT mexanizminin formalaşdırılmasının tərəfdarı olub.

Küçə etirazları ətrafındakı vəziyyət “müqavimət oxu”nun üzvlərini - Tehranın xaricdəki müttəfiqlər şəbəkəsini də narahat edir. Qəzzada yerləşən radikal Fələstin İslami Cihad (PJI) qrupundakı Al-Monitor mənbəsi bildirib ki, hərəkat rəhbərliyi “İran daxilində həyəcanlı və artan etirazları böyük narahatlıqla izləyir”. Onun sözlərinə görə, bunun “gələcəkdə hərəkata dəstək”ə təsir edəcəyi ilə bağlı qorxular var.

Tehranın Qəzza zolağında təsir qruplarına kömək etməsi açıq şəkildə etiraf olunub. Bir il əvvəl HƏMAS siyasi bürosunun rəhbəri İsmayıl Haniyə bu təmasların yüksək əhəmiyyətini qeyd etmişdi. “Bizim İranla əlaqələrimiz strateji xarakter daşıyır və müqavimət layihəsinin çox mühüm sütununu təşkil edir”, o, bunu Əl-Əqsa televiziyasına müsahibəsində deyib. İranın Fələstindəki müqavimətə siyasi, maddi, hərbi və texniki dəstək verdiyi heç kimə sirr deyil.

Yenə də bu il İsraildə terror fəaliyyəti göstərdi ki, köhnə Fələstin “brendləri” yeniləri ilə əvəz olunur. Belə ki, son aylarda yerli ərəblərin gənc nəslinin bu il yaratdığı “Aslan yuvası” qrupu özünün varlığını daha yüksək səslə bəyan edib. Onun xarakterik xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, o, digər radikal təşkilatların nümayəndələrini, çox vaxt maraqların toqquşması ilə əhatə edir.

İsrail xüsusi xidmət orqanlarının başlatdığı bu qrup üçün maliyyə mənbələrinin axtarışı indiyədək heç bir nəticə verməyib. Bununla belə, yəhudi dövlətinin Baş Təhlükəsizlik Xidmətinin (ŞABAK) mütəxəssislərinin ilkin ehtimalları var ki, yeni yaradılan təşkilata Fələstin müqavimətinin “veteranları” maddi yardım edə bilər və onlar yəqin ki, hücumlarda birbaşa iştirakdan yayınırlar.

Vaşinqtonda yerləşən Yaxın Şərq İnstitutunun (MEI) tədqiqatçısı və “müqavimət oxu” üzvlərinin İrandakı hadisələri diqqətlə izlədiyinə dair xəbərlər təbiidir və təbii ki, maliyyənin kəsilməsi və ya dəstəyin optimallaşdırılması qorxusunu əks etdirir”. Bu barədə Rusiya Beynəlxalq Münasibətlər Şurasının eksperti Anton Mardasov bildirib.

Onun sözlərinə görə, Qəzzada müqavimət bilavasitə İranın dəstəyindən asılıdır və bunu İsrailin bu ilin avqustunda həyata keçirdiyi “Sübh” əməliyyatı da nümayiş etdirib.

“O zaman müqavimət tez bir zamanda atəşkəsi qəbul etmək məcburiyyətində qaldı, çünki gərginləşmə nə Həmas, nə də İranın planlarına daxil deyildi”. Başqa bir məsələ odur ki, müqavimət hərəkatı həmin hadisələrdən sonra Qəzza düşərgələrindən və İordan çayının qərb sahilindən kənarda “xal topladı” ki, bu da müəyyən vəsait axınına səbəb ola bilər. Buna baxmayaraq, hərəkatın əsas sponsorunun vəsait axını son vaxtlar dəyişməz olaraq qalır.

Qəzzaya nəzarət edən HƏMAS-a gəlincə, bu fraksiya, Mardasovun fikrincə, Suriya ilə bağlı tutduğu mövqedən sonra İranın maliyyəsi olmadan sağ qalmaq təcrübəsi qazanıb. 10 il əvvəl Ərəb baharı hadisələrindən sonra HƏMAS qrupu rəqiblərinə arxalanaraq prezident Bəşər Əsəddən uzaqlaşdı.
Əlaqələri nisbətən normallaşdırmaq Tehranın vasitəçiliyi olmadan yalnız bu yaxınlarda mümkün olub.

"HƏMAS və yeni müqavimət qrupunun resursları müqayisəedilməzdir" deyə ekspert iddia edir. HƏMAS inkişaf etmiş qaçaqmalçılıq və birbaşa donor yardımı şəbəkəsinə əlavə olaraq, sanksiyalar və məhdudiyyətlərə baxmayaraq, BMT, Dünya Bankı, Avropa İttifaqı tərəfindən verilən rəsmi yardımlara çıxış əldə etməyə imkan verən kifayət qədər çoxlu inzibati rıçaqlara malikdir. Birliyin yanında Qərb, Asiya və bölgə ölkələri dayanır. Başqa bir şey də budur ki, HƏMAS son zamanlar İranla çox yaxınlaşıb, bu, məsələn, Əsədlə ictimai barışıqda özünü göstərirdi. Bu kursdan ən azı indiki mərhələdə imtina etmək onun üçün sərfəli deyil, çünki paradoksal olaraq, İsrail HƏMAS-ın fələstinlilərə təsirini azaltmaq cəhdi ilə sonuncuya daha çox iqtisadi dəstək verməyə başlayıb.

V.VƏLİYEV