Ürəyi aldada bilməzsiniz: gecə işində işləməyin sağlamlıq riskləri...

Bəzi insanlar yatarkən, digərləri oyaq qalmaq məcburiyyətində qalırlar. Ancaq belə bir cədvəl fəlakətli ola bilər...
Ürəyi aldada bilməzsiniz: gecə işində işləməyin sağlamlıq riskləri...

...Daimi gecə növbəsi işi ürəyin strukturunda və funksiyasında dəyişikliklərlə əlaqələndirilə bilər. Bu cədvəllə ürək əzələsi bəzi xüsusiyyətlərə malikdir və qan testləri mümkün metabolik pozğunluqları göstərir.

SİA xəbər verir ki, bununla bağlı yazı “European Heart Journal”da dərc olunub.

Alimlər bunun səbəblərindən birinin təbii yuxu rejiminin pozulması ola biləcəyini irəli sürürlər. Bir insan gecə oyaq qalmağa və gündüz yatmağa məcbur olduqda, bədənin həmişə belə bir cədvələ uyğunlaşmağa vaxtı olmur.

Gecə işləyərkən ürəyə nə olur...

Tədqiqatçılar Böyük Britaniyadan olan 42 671 nəfərin tibbi məlumatlarını təhlil ediblər. İştirakçıların orta yaşı 52 idi. Onlardan 1322 nəfəri müntəzəm olaraq gecə növbəsində çalışıb.

Alimlər müxtəlif iş qrafiki olan insanların müayinələrinin nəticələrini müqayisə ediblər. Bu məqsədlə ürəyin maqnit rezonans tomoqrafiyasından istifadə edilmişdir ki, bu da onun strukturunu və funksiyasını ətraflı şəkildə araşdırmaq imkanı verir.

Məlum olub ki, tez-tez gecə işləyənlərin ürək divarları orta hesabla bir qədər qalın olub, daxili boşluqları isə bir qədər kiçik olub.

Bundan əlavə, mütəxəssislər ürək əzələsinin necə yığılmasında kiçik fərqlər tapdılar.

Niyə gecə növbələri sağlamlığınıza təsir edə bilər?

İnsan bədəni müəyyən bir ritmə alışıb: gündüz aktiv oluruq, gecə isə dincəlirik. Bu daxili mexanizm yuxu, maddələr mübadiləsi, qan təzyiqi və digər vacib proseslərin tənzimlənməsinə kömək edir.

Lakin, müntəzəm olaraq gecə işləyən insanlar bədəninin adi qrafikinə zidd yaşamalı olurlar.

Məsələn, gecə növbəsindən sonra insan səhər yuxuya getməkdə çətinlik çəkə bilər, çünki bədən artıq gündüz fəaliyyətinə hazırlaşır.

Nəticədə, yuxu tez-tez qısalır və ya daha az rahat olur. Tədqiqatçıların fikrincə, bioloji ritmlərin daim pozulması maddələr mübadiləsinə, iltihaba və qan damarlarının fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Qan analizləri də fərqləri aşkar edib…

Alimlər ürəyin müayinəsi ilə yanaşı, iştirakçıların qan göstəricilərini də yoxlayıblar. Tez-tez gecə növbəsi olan insanlarda ürək və damar sağlamlığı ilə əlaqəli bəzi maddələrin daha aşağı səviyyədə olduğu aşkar edilmişdir. Xüsusilə, omeqa-3 yağ turşusu DHA və sözdə yaxşı xolesterolun müəyyən göstəricilərindən danışırıq.

Eyni zamanda, onlarda müəyyən səviyyələrdə trigliseridlərin, yağların yüksək səviyyələri var idi ki, bu da artıq olduqda ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.

Tədqiqatçılar bədəndə iltihabı göstərən maddələrdə də fərqlər müşahidə ediblər. Alimlərin fikrincə, bu nəticələr gecə iş qrafiki olan insanların niyə ürək problemlərinin daha çox olduğunu izah etməyə kömək edə bilər.

Gecə növbələrindən imtina etdikdən sonra ürək bərpa oluna bilərmi?

Elm adamları bu suala hələ cavab verə bilməyiblər. Fakt budur ki, iştirakçıların ürəklərinin quruluşu və funksiyası bir anda qiymətləndirilib. Buna görə də tədqiqatçılar gündəlik rejimə keçdikdən sonra orqanın vəziyyətinin necə dəyişdiyini izləyə bilməyiblər.

Müəlliflərdən biri, Zhengzhou Universitetindən Dr. Muvei Li, “Bizim tədqiqat göstərdi ki, tez-tez gecə növbəsində işləmək ürəyin strukturunda və funksiyasında kiçik dəyişikliklərlə əlaqələndirilir”.

O, aydınlaşdırdı ki, nəticələr gecə işinin birbaşa zərərini sübut etmir. İndi elm adamları aşkarlanan dəyişikliklərin illər ərzində artıb artmadığını və insan gecə işləməyi dayandırdıqda azala biləcəyini öyrənməlidir.

Bu xüsusiyyətlərin gələcəkdə ciddi ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riskini artırıb-artmaması xüsusi maraq doğurur.

Gecə işləməlisinizsə ürəyinizi necə qorumalısınız...

Tədqiqatçılar bütün işçiləri gecə növbələrindən dərhal imtina etməyə çağırmırlar. Lakin, müntəzəm olaraq gecə növbələrində işləyənlərə sağlamlıqlarına daha çox diqqət yetirmələri tövsiyə olunur.

İlk növbədə, kifayət qədər yatmaq və nisbətən sabit istirahət qrafikinə riayət etməyə çalışmaq vacibdir.

Bundan əlavə, mütəxəssislər qan təzyiqini, qan şəkərini və xolesterol səviyyələrini izləməyi tövsiyə edirlər. Fiziki fəaliyyət, balanslı qidalanma, sağlam çəki saxlamaq və siqaretdən imtina etmək eyni dərəcədə vacibdir.

Həkimlər, xüsusən də fərdin artıq hipertoniya, diabet və ya digər sağlamlıq problemləri varsa, ürək-damar xəstəlikləri riskini qiymətləndirərkən xəstənin gecə növbəsini də nəzərə ala bilərlər.

Tədqiqatın müəllifləri vurğulayırlar ki, tapıntılar hələ müəyyən bir şəxsdə xəstəliyin inkişafını proqnozlaşdırmır. Lakin, onlar göstərir ki, müntəzəm olaraq gecə növbələrində işləmək tibbi müayinə olmadan aşkarlanmayan bədəndəki dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər.

Nazlı Almuradova

Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə