...Biz tez-tez sosial mediada məşhur səhər rutinlərini uğur əlaməti kimi görürük.
Məşhur “erkən oyananlar” - Apple şirkətindən Tim Kuk, Riçard Branson və Cennifer Aniston... guya erkən oyanmağın daha çox şey əldə etmək demək olduğunu sübut edirlər.
Lakin elmi dəlillər göstərir ki, məhsuldarlığın sirri erkən oyanmaq deyil, əksinə cədvəlinizə və bioloji ritminizə - xronotipinizə uyğunlaşmaqdır.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə TSN yazır.
Xronotip təbii olaraq ayıq və yuxulu olduğumuzu müəyyən edir. Bu, genetik olaraq müəyyən edilir və həyat boyu dəyişir: yeniyetmələr daha gec yatmağa, yaşlılar isə daha tez yatmağa meyllidirlər.
Əksəriyyətimiz nə həddindən artıq “torağay”, nə də gecə “bayquş”u deyilik, amma arada bir yerdəyik.
Səhər insanları - "torağaylar" - zəngli saat olmadan belə tez oyanır və səhər saatlarında ayıq olurlar.
Axşam növləri - "bayquşlar" - günortadan sonra və gecə daha aktivdirlər.
Aradakı xronotiplər hər ikisinin xüsusiyyətlərini birləşdirir. Tədqiqatlar göstərir ki, "torağaylar" akademik cəhətdən daha yaxşı nəticələr göstərməyə, spirtli içki, tütün və ya digər psixoaktiv maddələrdən istifadə etməyə daha az meyllidirlər və daha çox idman etməyə çalışırlar.
Gecə “bayquşlar”ı, orta hesabla, tükənmə və zehni və fiziki sağlamlıq problemlərindən daha çox əziyyət çəkirlər, çünki onların təbii ritmləri tez-tez erkən iş və ya məktəb cədvəlləri ilə ziddiyyət təşkil edir.
Xronotip yalnız yuxuya deyil, həm də ümumi davranış meyllərinə təsir göstərir: təşkilatlanma səviyyəsinə, siyasi baxışlara və gününüzü necə planlaşdırdığınıza...
Anlamaq vacibdir: məcburi erkən oyanmaq gecə bayquşlarını daha məhsuldar etmir.
Cədvəl daxili bioloji saatınızla uyğun gəlmədikdə yuxu çatışmazlığı, diqqətin azalması və pis əhval-ruhiyyə tez-tez rast gəlinir.
Uğur oyanma vaxtınızla deyil, cədvəlinizin bioritmlərinizlə nə dərəcədə uyğunlaşması ilə müəyyən edilir.
Erkən oyananlar erkən başlamalara daha asan uyğunlaşırlar, axşam tipləri isə daha gec ayıqlıq zirvəsi ilə mübarizə aparırlar.
Erkən oyanma ilə bağlı təcrübələr qısamüddətli fayda verə bilər, lakin zaman keçdikcə biologiya ilə uyğunsuzluq problemə çevrilir.
Daxili saatınızla sosial cədvəliniz arasındakı bu uyğunsuzluq "sosial jetlag" adlanır.
Bu, öyrənməyə, məhsuldarlığa və rifaha təsir göstərir və diabet, hipertoniya və piylənmə riskini artırır. Axşam tipləri üçün məcburi erkən oyanma problemi yalnız daha da ağırlaşdırır.
Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, erkən oyananlar karyera uğurlarına daha çox nail olurlar. Lakin bu, erkən oyanmaq sehrindən daha çox müasir həyatın erkən cədvəllər ətrafında qurulmasının nəticəsidir.
Bioritmləriniz iş və ya təhsil saatlarınızla uyğunlaşdıqda məhsuldarlıq artır.
Beləliklə, özünüzü səhər saat 6-da oyanmağa məcbur etmək əvəzinə, öz ritminizi müəyyənləşdirib gününüzü onun ətrafında təşkil etmək daha yaxşıdır. Xronotip, ətraf mühit, imkanlar və şəxsi şəraitlə yanaşı, məhsuldarlıqda da bir amildir.
Bioloji saatınızı anlamaq, gündəlik cədvəliniz barədə real qərarlar qəbul etməyə və stress olmadan daha yüksək məhsuldarlığa nail olmağa kömək edir.
Nazlı Almuradova
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB