“15 sentyabr 1918-ci il Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən mühüm dönüş nöqtələrindən biridir. Bu tarixi yalnız hərbi əməliyyatın nəticəsi kimi qiymətləndirmək doğru olmaz. Bakının azad edilməsi Birinci Dünya müharibəsinin yaratdığı mürəkkəb geosiyasi şəraitdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin real siyasi hakimiyyət imkanlarının genişlənməsi, dövlət institutlarının möhkəmlənməsi və milli suverenlik iddiasının praktik müstəviyə keçirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyırdı”.
SİA xəbər verir ki, bunu politoloq Tural İsmayılov açıqlamasında deyib.
Onun sözlərinə görə, 1918-ci ilin Azərbaycanı son dərəcə mürəkkəb siyasi mənzərə ilə üz-üzə idi:
”Regionda müxtəlif güclərin maraqları toqquşur, Bakı kimi iqtisadi və geosiyasi baxımdan əhəmiyyətli şəhər üzərində nəzarət uğrunda ciddi mübarizə gedirdi. Belə bir şəraitdə Azərbaycan Milli Ordusunun Qafqaz İslam Ordusu ilə birlikdə Bakıya doğru irəliləməsi və şəhərin azad edilməsi yalnız hərbi üstünlük yaratmadı, eyni zamanda Azərbaycan dövlətçiliyinin coğrafi və siyasi dayaqlarını genişləndirdi.
Bakının paytaxt kimi Cümhuriyyətin nəzarətinə keçməsi dövlətin legitimliyi və idarəçilik imkanları baxımından xüsusi əhəmiyyətə malik idi. Çünki Bakı sadəcə inzibati mərkəz deyildi; o, iqtisadi resursları, Xəzər hövzəsindəki mövqeyi, enerji potensialı və beynəlxalq kommunikasiya imkanları ilə regionun ən mühüm strateji məkanlarından biri idi. Buna görə də 15 sentyabrı Azərbaycanın siyasi tarixində dövlətin öz paytaxtına faktiki sahib çıxması kimi də xarakterizə etmək mümkündür.
Bu hadisənin digər mühüm tərəfi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin tarixində özünü göstərir. Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycan ərazisində apardığı mübarizə iki xalq arasında yalnız etnik və mədəni yaxınlığın deyil, siyasi həmrəyliyin və ortaq təhlükələr qarşısında real əməkdaşlığın tarixi nümunəsinə çevrildi. Həmin dövrdə formalaşan qardaşlıq yaddaşı sonrakı onilliklərdə də öz siyasi və mənəvi əhəmiyyətini qorudu.
15 sentyabrın tarixi əhəmiyyətinə bu günün prizmasından baxanda başqa bir məqam da xüsusilə diqqət çəkir: dövlətçilikdə suverenlik yalnız hüquqi sənədlərlə elan edilmir, onun arxasında real siyasi iradə, idarəetmə qabiliyyəti və ərazi üzərində effektiv hakimiyyət dayanmalıdır. 1918-ci ildə Bakı üzərində nəzarətin təmin edilməsi məhz bu baxımdan Cümhuriyyətin dövlət quruculuğu prosesində mühüm mərhələ idi.
Bu gün müstəqil Azərbaycanın əldə etdiyi siyasi və strateji nəticələri qiymətləndirərkən dövlətçilik tariximizin müxtəlif mərhələləri arasında tarixi bağlılığı görmək vacibdir. 1918-ci ildə paytaxtın Bakıya gətirilməsi ilə möhkəmlənən dövlətçilik xətti sonrakı tarixi sınaqlardan keçərək bu gün Azərbaycanın suveren dövlət kimi mövqeyində öz davamını tapır.
Ona görə də 15 sentyabr sadəcə təqvimdə qeyd olunan tarixi gün deyil. Bu tarix Azərbaycanın siyasi iradəsinin, milli dövlətçilik düşüncəsinin və Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının konkret tarixi hadisədə birləşdiyi gündür. Tarixdən gələn bu mesaj bu gün də aktualdır: dövlətin gücü yalnız onun sahib olduğu resurslarla deyil, milli iradəsini qorumaq, strateji məqsədlərini müəyyənləşdirmək və çətin geosiyasi şəraitdə öz mövqeyini müdafiə etmək qabiliyyəti ilə ölçülür. 15 sentyabr 1918-ci il isə bu iradənin Azərbaycan tarixində ən parlaq nümunələrindən biri olaraq qalır”.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB
