Ermənistan müxalifəti də Bakı ilə əməkdaşlığa razıdır - ANALİZ

Ermənistan hakimiyyəti xarici ticarətini şaxələndirmək üçün çalışır. İrəvanın yaxın planlarına İran qazının tədarükünün artırılması və Azərbaycana malların ixracı daxildir. İrəvan bunun Ermənistan-Rusiya münasibətlərindəki gərginliklə əlaqəli olduğunu etiraf edir, lakin Moskva ticarət məhdudiyyətlərini qaldırsa belə, bu işlərin dayandırılmayacağını qeyd edir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasında səfərdə olarkən bildirib ki, "Tramp Yolu" (TRIPP) təkcə nəqliyyat arteriyası kimi deyil, həm də fiber-optik kabellər, elektrik xətləri və neft-qaz boru kəmərləri üçün boru kimi istifadə edilə bilər. "Bizim Azərbaycanın əsas hissəsindən Ermənistan vasitəsilə Naxçıvana elektrik xətlərinin çəkilməsi üçün hazır layihəmiz var. Mütəxəssislərimiz Ermənistan ərazisini araşdırıb və elektrik stansiyalarının yerləşəcəyi yerləri müəyyən ediblər", - deyə İlham Əliyev bildirib.

Azərbaycan Prezidenti sözünə davam edərək deyib: “Nüvə elektrik stansiyası köhnəlib və bütün region üçün təhlükə yaradır və bu barədə Azərbaycan və Türkiyə dəfələrlə narahatlıqlarını ifadə ediblər. Nüvə elektrik stansiyasının ömrü qeyri-müəyyən müddətə uzadıla bilməz, gec-tez bağlanmalı olacaq. Təbii ki, əgər bağlanarsa, Ermənistan bütövlükdə enerji böhranı ilə üzləşəcək. Buna görə də alternativ enerji mənbəyinin mövcudluğu yalnız faydalı olacaq”.

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan həmkarının sözlərinə müsbət cavab verib. Onun sözlərinə görə, İrəvan Bakı ilə elektrik enerjisi ticarəti etməyə hazırdır. Bu baxımdan o qeyd edib ki, Ermənistanda süni intellekt fabrikləri də daxil olmaqla yeni məlumat mərkəzlərinin tikintisi planları nəzərə alınmaqla enerji potensialının inkişafı xüsusilə aktuallaşır. “Bizim strategiyamız 100% enerji müstəqilliyidir. Lakin bu o demək deyil ki, biz beynəlxalq elektrik enerjisi ticarətindən kənarlaşdırılacağıq. Bəzən ixrac edə, bəzən idxal edə bilərik, o cümlədən Azərbaycanla tərəfdaşlıq qurmaqla”, - deyə hökumət başçısı vurğulayıb.

Bundan əlavə, baş nazirin sözlərinə görə, hətta Ermənistanın Rusiya ilə münasibətləri normallaşsa və ticarət məhdudiyyətləri qaldırılsa belə, İrəvan ixracını şaxələndirmək üzərində işləməyə davam edəcək. "İxrac və ya idxalımızın əhəmiyyətli dərəcədə tək bir həlqədən asılı ola bilməsi problemdir", - deyə Paşinyan izah edib. Bu kontekstdə Ermənistan lideri Azərbaycana yerli məhsulların çatdırılmasının yaxınlaşdığını açıqlayıb.

Diqqətəlayiq haldır ki, Paşinyan hökumətinin əleyhdarları Azərbaycanla əməkdaşlıq perspektivləri ilə bağlı fərqli fikirdə idilər. Keçmiş prezident Robert Köçəryanın "Ermənistan" fraksiyası bildirib ki, Bakı Ermənistanın suverenliyini məhv etmək üçün TRIP-dən istifadə edəcək və buna görə də layihə hər nəyin bahasına olursa olsun dayandırılmalıdır. Bədnam oliqarx Samvel Karapetyanın "Güclü Ermənistan" fraksiyası isə əksinə, "Tramp Yolu"nu Azərbaycan hakimiyyətinin hələ də vaxtaşırı istinad etdiyi "Zəngəzur Dəhlizi" ilə müqayisə etməyin düzgün olmadığını düşünür. Fraksiya lideri Narek Karapetyanın dediyi kimi, əgər bir ölkə kommunikasiyalarını Ermənistandan keçirmək istəyirsə, bunu Ermənistan qanunlarına uyğun olaraq və bunun üçün pul ödəməklə etmək hüququna malikdir.

Eyni zamanda, İrəvan Tehranla iqtisadi əməkdaşlığı inkişaf etdirir. İran kənd təsərrüfatı nazirinin müavini Əkbər Fəthi ilə görüşündə Ermənistanın iqtisadiyyat naziri Gevork Papoyan məhsul və heyvandarlıq istehsalı, istixanaların inkişafı, soyuducu qurğular və digər infrastruktur sahələrində birgə iş üçün böyük potensialı qeyd edib. Papoyan həmçinin ölkəsinin İran bazarındakı iştirakını genişləndirməkdə maraqlı olduğunu və yüksək keyfiyyətli İran məhsullarının idxalında maraqlı olduğunu bildirib. Paşinyan öz növbəsində İslam Respublikası ilə sərhəddə təxminən 20 milyon dollar sərmayə qoyulan yeni gömrük məntəqəsinin tikildiyini açıqlayıb.

Lakin İran Ermənistanı təkcə bazarı ilə deyil, həm də enerji ehtiyatları ilə cəlb edir. 2009-cu ildə ölkələr iranlıların Ermənistana elektrik enerjisi müqabilində qaz tədarük edəcəyi barədə müqavilə imzalayıblar. Ermənistan İrandan ildə təxminən 400-500 milyon kubmetr qaz alır və alınan hər kubmetr üçün 3 kVt/saat elektrik enerjisi verir. Ölkələr hazırda ildə maksimum 2,3 milyard kubmetr tutuma malik qaz kəməri və ümumi gücü 330 MVt olan iki elektrik ötürücü xətti ilə birləşdirilib. Bundan əlavə, Yerevan və Tehran üçüncü 400 kV-luq elektrik ötürücü xəttinin tikintisini müzakirə edirlər.

Bu, Ermənistan hakimiyyəti üçün vacib iş sahəsidir, çünki İrəvan açıq şəkildə Avropa inkişaf yolu ilə bağlı gərginliyin Rusiya qazının qiymətlərinin artmasına səbəb ola biləcəyindən narahatdır. Xatırladaq ki, "Qazprom" 2025-ci ildə Ermənistana təxminən 2,7 milyard kubmetr qaz tədarük edib.

V.VƏLİLİ