Silahı susduran liderlik - ANALİZ

Münaqişədən regional sülh arxitekturasına aparan yol

Otuz ilə yaxın müddətdə Cənubi Qafqaz regionunun əsas təhlükəsizlik problemi olan Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsi təkcə iki dövlət arasında qarşıdurma deyil, eyni zamanda beynəlxalq hüququn sınaq meydanı idi. Bu münaqişənin həlli uzun illər ərzində mümkün görünməsə də, XXI əsrin üçüncü onilliyində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin siyasi iradəsi, strateji baxışı və prinsipial mövqeyi nəticəsində regionda yeni reallıq formalaşdı.

Məhz bu kontekstdə Prezident İlham Əliyevin Şeyx Zayed Fondunun nüfuzlu beynəlxalq mükafatına layiq görülməsi onun yalnız qalib dövlətin lideri kimi deyil, sülh təşəbbüskarı və konstruktiv regional nizamın memarı kimi qəbul edildiyini göstərir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanaraq ərazi bütövlüyünü bərpa etdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının icra olunmayan qətnamələrini faktiki olaraq həyata keçirdi. Münaqişəni “dondurulmuş vəziyyətdə” saxlamaq siyasətinə son qoydu. Lakin daha vacib məqam ondan ibarətdir ki, hərbi mərhələdən sonra Azərbaycan revanşizm deyil, sülh strategiyasını seçdi. Bu, müasir beynəlxalq münasibətlərdə nadir rast gəlinən məsuliyyətli dövlət davranışıdır.

İlham Əliyev – sülh sazişinin təşəbbüskarı kimi

Münaqişədən sonra Prezident İlham Əliyev Ermənistanla sülh sazişinin əsas prinsiplərini ilk dəfə məhz Azərbaycanın irəli sürməsi ilə fərqləndi. Dövlətlərin qarşılıqlı ərazi bütövlüyünün tanınmasını əsas şərt kimi müəyyənləşdirdi, regionda nəqliyyat kommunikasiyalarının açılmasını və iqtisadi inteqrasiyanı təşviq etdi. Bu təşəbbüslər göstərdi ki, Azərbaycanın məqsədi təkcə keçmişi bağlamaq deyil, gələcəyi sabitlik və əməkdaşlıq üzərində qurmaqdır.
Şeyx Zayed Fondunun mükafatı: sülhpərvər liderliyə beynəlxalq qiymət

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Şeyx Zayed Fondunun mükafatı dinlərarası və xalqlararası anlaşmanı, sülh, dialoq və birgəyaşayış dəyərlərini, qlobal sabitliyə töhfə verən liderliyi təltif edən nüfuzlu beynəlxalq mükafatdır. Bu mükafatın Prezident İlham Əliyevə verilməsi Azərbaycanın post-münaqişə siyasətinin beynəlxalq səviyyədə tanındığını, İlham Əliyevin sülhü gücün alternativi deyil, onun davamı kimi təqdim edən lider modelini təsdiqlədiyini, regional sülh təşəbbüslərinin artıq qlobal miqyasda legitimlik qazandığını göstərir.

Bu, sadəcə fərdi liderin təltif edilməsi deyil, Azərbaycanın seçdiyi siyasi kursun mükafatlandırılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin sülh strategiyası güclü dövlət – məsuliyyətli dövlət modeli, ədalətli sülhün yalnız beynəlxalq hüquq əsasında mümkün olması, regional əməkdaşlığın qarşıdurmadan daha dayanıqlı olması kimi prinsiplərə söykənir. Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan sülhü güzəşt kimi deyil, strateji üstünlük və gələcək inkişaf üçün əsas resurs kimi görür.

Regional və qlobal təsirlər

İlham Əliyevin təşəbbüskarı olduğu sülh prosesi Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitlik üçün zəmin yaradır. Nəqliyyat və enerji dəhlizlərinin təhlükəsizliyini gücləndirir, Avropa və Asiya arasında yeni əməkdaşlıq imkanları açır. Bu baxımdan Şeyx Zayed Fondunun mükafatı həm də Azərbaycanın regiondankənar sülh arxitekturasında artan rolunun tanınmasıdır. Prezident İlham Əliyev 30 illik münaqişəni həll edən lider kimi tarixə düşməklə yanaşı, qalibiyyəti revanşla deyil, sülhlə taclandıran dövlət başçısı kimi də fərqlənir. Onun Ermənistanla sülh sazişinin imzalanmasına təşəbbüs göstərməsi, dialoq və normallaşma yolunu seçməsi müasir beynəlxalq münasibətlərdə məsuliyyətli liderlik nümunəsidir. Şeyx Zayed Fondunun mükafatı isə bu liderliyə verilən rəsmi beynəlxalq qiymətdir. Bu mükafat İlham Əliyevin sülhpərvərliyinin, siyasi uzaqgörənliyinin və region üçün tarixi missiyasının tanınmasıdır. Bu hadisə göstərir ki, Azərbaycan artıq təkcə münaqişəni bitirən deyil, sülh yaradan dövlət kimi qəbul olunur.

Liderlik və tarixi məsuliyyət

Dövlət başçısının fəaliyyəti yalnız gündəlik idarəetmə ilə ölçülmür. Əsl liderlik milli maraqları qorumaqla yanaşı, tarixi problemləri həll etmək, gələcək nəsillər üçün dayanıqlı siyasi və təhlükəsizlik mühiti formalaşdırmaq bacarığı ilə dəyərləndirilir. Bu baxımdan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin fəaliyyəti müasir dövlətçilik tarixində milli suverenliyin bərpası, güclü dövlət quruculuğu və sülh təşəbbüskarlığı ilə səciyyələnir.

Prezident İlham Əliyevin fəaliyyətinin əsas sütunlarından biri müstəqil və güclü dövlət institutlarının formalaşdırılmasıdır. Onun rəhbərliyi dövründə iqtisadi suverenlik möhkəmləndirilib, strateji valyuta ehtiyatları formalaşdırılıb, enerji təhlükəsizliyi dövlət siyasətinin əsas elementinə çevrilib, ordunun maddi-texniki bazası və peşəkarlığı gücləndirilib. Bu mərhələdə əsas məqsəd Azərbaycanın regional və qlobal proseslərdə asılı olmayan, qərarlarını özü verən dövlət kimi mövqeyini təmin etmək olub.

Prezident İlham Əliyevin fəaliyyətində dönüş nöqtəsi Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsinin həlli oldu. Uzun illər beynəlxalq vasitəçilik mexanizmlərinin nəticəsiz qaldığı bir şəraitdə Azərbaycan beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq ərazi bütövlüyünü bərpa etdi, status-kvonu dəyişdi və yeni regional reallıq yaratdı. “Dondurulmuş münaqişə” anlayışına son qoydu. Bu, yalnız hərbi uğur deyil, uzunmüddətli siyasi strategiyanın nəticəsi idi.

Prezident İlham Əliyevin fəaliyyətini fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri qələbədən sonra sülh gündəliyini önə çəkməsi oldu. O, münaqişədən dərhal sonra Ermənistanla sülh sazişinin imzalanmasını təşviq etdi, dövlətlərin qarşılıqlı ərazi bütövlüyünün tanınmasını əsas prinsip kimi irəli sürdü, regional kommunikasiyaların açılmasını təklif etdi. Bu yanaşma göstərdi ki, Azərbaycan qalib dövlət kimi güc nümayişi deyil, sabitlik və əməkdaşlıq üzərində qurulan gələcək modeli seçir.
Müasir beynəlxalq münasibətlərdə sülhpərvərlik zəiflik deyil, strateji üstünlük kimi qəbul olunur. Prezident İlham Əliyevin fəaliyyəti bunu aydın şəkildə sübut edir ki, sülh təşəbbüsləri konkret hüquqi prinsiplərə əsaslanır, dialoq çağırışları regional təhlükəsizliyə xidmət edir, iqtisadi əməkdaşlıq sülhün davamlı aləti kimi təqdim olunur. Bu modeldə sülh emosional jest deyil, hesablanmış və milli maraqlara uyğun strateji seçimdir.

Prezident İlham Əliyevin fəaliyyəti beynəlxalq səviyyədə də müsbət qiymətləndirilir. Onun qlobal enerji təhlükəsizliyində rolu, nəqliyyat-logistika layihələrinin təşəbbüskarı olması, regional sabitliyə verdiyi töhfələr bir çox beynəlxalq platformalarda qəbul olunur və dəstəklənir. Məhz bu fəaliyyətin məntiqi davamı kimi Prezident İlham Əliyevin Şeyx Zayed Fondunun nüfuzlu beynəlxalq mükafatına layiq görülməsi onun sülhpərvər lider kimi qəbul edildiyini təsdiqləyir.

Şeyx Zayed Fondunun mükafatı 30 illik münaqişənin həllinə nail olmuş, Böyük Qələbəni sülh təşəbbüsü ilə tamamlamış, regional əməkdaşlıq və dialoq yolunu seçmiş liderin fəaliyyətinə beynəlxalq qiymətdir. Bu hadisə göstərir ki, Prezident İlham Əliyevin fəaliyyəti yalnız milli miqyasda deyil, qlobal sülh və sabitlik kontekstində də əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyevin fəaliyyətinin növbəti mərhələsi dayanıqlı sülhün hüquqi təminatı, azad edilmiş ərazilərin bərpası və reinteqrasiyası, regional iqtisadi mərkəzə çevrilmə, Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun daha da gücləndirilməsi üzərində qurulub.

Prezident İlham Əliyevin fəaliyyəti müasir Azərbaycan tarixində dövlətin güclənməsi, milli maraqların təmin edilməsi və sülhün təşviqi ilə xarakterizə olunur. O, münaqişəni həll edən lider olmaqla kifayətlənməyib, bu həlli sülhə çevirən siyasi iradə nümayiş etdirib. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin fəaliyyəti qalibiyyətlə sülhü birləşdirən nadir liderlik nümunəsidir.

V.VƏLİYEV