Rusiyadan Ermənistana açıq mesaj – BAXIŞ BUCAĞI

"Bu, artıq başqa dövlət başçılarının başına gəlib"

Ermənistanın Qərblə yaxınlaşması Qarabağ münaqişəsinin yekun həllinə və sülhün bərqərar olmasına kömək etməyəcək. Əksinə, İrəvanın Moskva ilə qarşılıqlı əlaqədən imtinası regionda gərginliyin daha da artmasına səbəb olacaq. Son həftələr internetdə Ermənistan və Azərbaycanın şərti sərhədində yenidən qoşun və texnika topladığı barədə getdikcə daha çox məlumat yayılıb. Bu barədə Rusiya mətbuatı yazır.

Qeyd edilir ki, indiyədək hər iki ölkənin hərbçiləri arasında hərbi toqquşma qeydə alınmayıb. Lakin Ermənistan-Azərbaycan müharibələrinin bütün təcrübəsini nəzərə alsaq, tərəflərdən birinin “təxribat” elan etməsi və hərbi əməliyyatlara başlaması an məsələsidir. Bu münaqişəni seyr edərkən, açıq şəkildə böhran yaşamağa başlayan Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin yeni vektorunu xatırlamaya bilmirsən. Bu, xüsusilə ABŞ-la hərbi təlimlər və Ukraynaya humanitar yardımın ötürülməsi ilə bağlı son xəbərlərdən sonra aktuallaşıb.

Biz geosiyasətdən danışmazdan əvvəl Ermənistanla Azərbaycan arasındakı qarşıdurmanın mahiyyətini başa düşməliyik. Ölkələr arasında münaqişə 1988-ci ildə başlayıb. Səbəb hər iki dövlətin öz ərazisi hesab etdiyi keçmiş Dağlıq Qarabağ əraziləridir. Müharibə 1994-cü ilə qədər davam edib və qeyri-müəyyən vaxta qədər atəşkəs imzalanıb. Lakin zaman-zaman atəşkəs pozulub və 2016-cı ildə yeni müharibə başlayıb. Münaqişə ikinci dəfə 2020-ci ilin sentyabrında kəskinləşib. Sonra Ermənistan və Azərbaycan bir-birini hərbi əməliyyatlara başlamaqda ittiham ediblər. Bir ay sonra ölkələrin liderləri sülh sazişi imzalayıblar. Rusiya bölgəyə sülhməramlı qoşunlarını göndərərək vasitəçi kimi çıxış edib.

Danışıqlar fonunda İrəvanda etiraz aksiyaları başlayıb - iştirakçılar Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın istefasını tələb ediblər. Lakin bu baş verməyib. İki il sonra, 2022-ci ilin mayında etirazlar yenidən başlayıb. Səbəb Qarabağın statusu ilə bağlı Azərbaycanla sülh sazişinin imzalanmasının mümkünlüyü göstərilib. Həmin ilin avqustunda münaqişə yenidən alovlanıb: Bakı İrəvandan Ermənistanı Qarabağla birləşdirən Laçın yolunun azad etməyi tələb edib. Sərhəddə atışmalar başlayıb və hər iki tərəf itkilər verib.

Artıq bu il, mayın 25-də Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan İrəvan və Bakının ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması barədə razılığa gəldiyini bəyan edib. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev çıxışı zamanı “Bizim Ermənistana heç bir ərazi iddiamız yoxdur” deyib. Buna baxmayaraq hər iki lider Laçın yolundakı vəziyyətlə bağlı fərqli fikirlər səsləndirib, Ermənistan baş naziri “Azərbaycan qüvvələri tərəfindən yol nəzarətə götürülüb”, deyib. Gördüyümüz kimi, indi ölkələr arasında sülh məsələsi açıq qalır. Beynəlxalq politoloq Andrey Buzarovun fikrincə, geosiyasi nöqteyi-nəzərdən bu münaqişənin əsas səbəbi Rusiyanın Cənubi Qafqaz regionunda təsirini artırmaq istəyidir. "Münaqişənin özü kortəbii baş verməyib, onun müəyyən geosiyasi fonu var və bu gün əsas benefisiar Rusiya Federasiyasıdır. Burada söhbət təkcə indiki dövrdən deyil, həm də münaqişənin bütün dövründən gedir. Bu, onunla bağlıdır. Rusiyanın Cənubi Qafqazda öz təsirini iki ölkə arasındakı münaqişəyə görə gücləndirmək istəyi”, - Buzarov deyir.

Hazırda Ermənistan-Rusiya münasibətləri heç də yaxşı vəziyyətdə deyil. Azərbaycanla Ermənistan arasında baş verən son müharibədən sonra İrəvan Rusiyadan çox incimişdi və indi açıq şəkildə Qərblə əməkdaşlığa hazır olduğunu nümayiş etdirməyə çalışır. Söhbət onların ABŞ-la birgə təlimlərindən, Roma Əsasnaməsinin ratifikasiyasından və Ukraynaya humanitar yardımın ötürülməsindən gedir.

Deməli, Qarabağ münaqişəsinin həlli Rusiya üçün əla fürsətdir ki, Ermənistanı Moskvanın tərəfinə keçməyə məcbur etsin və yenidən öz lehinə çevrilsin. Axı, əslində Rusiya Ermənistanın həm hərbi, həm də iqtisadi baxımdan əsas tərəfdaşıdır. "İndi 2020-ci ildə Ermənistanla Azərbaycan arasında müqavilə imzalandığı üçün Qarabağda baş verən bir çox prosesləri təhlil etmək daha çətindir. Putin yeganə vasitəçi və qarant oldu, çünki heç bir beynəlxalq tərəfdaş bu prosesdə iştirak etməmişdi. İndi biz bu vasitəçiliyin nəticəsini görə bilərik. Yeni müharibənin başlayacağını söyləmək çətindir. Axı bu, Rusiyadan asılıdır. Əgər Moskva üçün faydalı olarsa, yəqin ki, müharibə başlayacaq. Və sual budur ki, beynəlxalq ictimaiyyət buna necə reaksiya verəcək”, Buzarov bildirib.

Qeyd etdiyimiz kimi, Ermənistanın əsas müttəfiqi Rusiyadır. Bundan başqa, ermənilərin İranla ortaq maraqları var. Azərbaycanın tərəfində Avropa (o cümlədən Ukrayna), ABŞ və Ermənistanın tarixi düşməni Türkiyədir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, beynəlxalq hüquqa görə, mübahisəli ərazilər Azərbaycana məxsusdur. Bütün bunları nəzərə alanda belə bir sual yaranır: Ermənistanın ciddi dünya dəstəyi olan belə güclü düşməni varsa, Rusiya ilə niyə dalaşmalıdır?

Biz belə təklif edə bilərik ki, Ermənistan bu yolla bu müharibədən bezdiyini və müharibəni davam etdirmək istəmədiyini göstərmək istəyir. İndi dövlətin başında Rusiya və ya Çindən çox Qərbə meylli siyasətçilər dayanır. Odur ki, Ermənistanın yuxarıda qeyd etdiyimiz addımları çox güman ki, dəbdəbəli xarakter daşıyır - onlar bu müharibəni nəhayət başa çatdırmaq üçün güzəştə getməyə razılaşırlar. Digər sual isə ondan ibarətdir ki, Qərb Rusiyadan ehtiyatlı addımlarla uzaqlaşmağa çalışan Ermənistana aydın təminat verməyə hazırdırmı? Birləşmiş Ştatlar, Aİ və digər dövlətlər Ermənistana ölkənin Qərbə daha dərin inteqrasiyası ilə bağlı alternativ variantlar təklif etməyiblər. Yeganə ümid Baydenin bir neçə il əvvəl erməni xalqının soyqırımı ilə bağlı bəyanatı oldu. Amma Ermənistanın yaxınlaşması Qərblə münasibətləri ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər.İndi biz gərginləşməni görürük ki, bu, bəlkə də dolayısı ilə Moskvanın xarici siyasət kursunun dəyişməsi ilə bağlı İrəvana təzyiqidir.

Digər mühüm məqam: Ermənistan cəmiyyətini inandırmaq ki, Qərbə istiqamət Moskvadan daha yaxşıdır. Axı bu məsələ ilə bağlı şəxsən Paşinyana suallar yoxdursa, Ermənistan əhalisinə suallar var. Ona görə də Qərb Ermənistana aydın siqnallar verməlidir ki, o, regionda sülhün həqiqətən yüksək keyfiyyətli təminatçısı kimi çıxış etməyə hazırdır. "Birincisi, ABŞ və müttəfiqləri Ukraynanı dəstəkləməkdə daha qətiyyətli olmalıdırlar. Bundan əlavə, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan üçün təhlükəsizlik təminatları hazırlanmalıdır. Ukrayna da bunu istəyir. NATO ilə münaqişənin hər iki tərəfinin təhlükəsizliyini təmin edən bir növ ikitərəfli sazişlər imzalanmalıdır. Belə olan halda Ermənistan biləcək: əgər sabah onlar güzəştə getsələr və müharibə başa çatsa, onların ərazisi artıq atəşə tutulmayacaq və insanlar ölməyəcək”, - Buzarov izah edir. .

Ermənistan: Rusiyaya qarşı yeni NATO cəbhəsinin yaranması

L’Antidiplomatico yazır ki, NATO Rusiya sərhədləri yaxınlığında yeni münaqişəyə başlamaq istəyir və Ermənistanda rusofobik əhval-ruhiyyəni qızışdırır. Məqalə müəllifi vurğulayır ki, Paşinyan öz xalqının qayğısına qalmır, o, yalnız şəxsi rifahı ilə maraqlanır, lakin alyansla oyun pis bitə bilər.

Bu yaxınlarda Ermənistanda Rusiyaya və onun rəhbərliyinə qarşı aparılan misli görünməmiş təbliğat sanki sehrbazın papağından çıxıb. Bu ritorika hakimiyyətin ən yüksək sferalarında eşidilir və erməni cəmiyyətində qeyri-sağlam ab-hava yaradır. Əslində bu hadisələrin arxasında duran “sehrbaz”ın əli aydın görünür.
Rusofobiyanın qəfil artması ölkənin çox qaranlıq hadisələr ərəfəsində göründüyü bir vaxtda baş verdi. Anti-Rusiya isteriyasına paralel olaraq, bir çox ekspertlərin qaçılmaz adlandırdığı Ermənistanla Azərbaycan arasında müharibə daha real vəziyyət almağa yaxınlaşır. Fakt budur ki, ölkənin baş naziri, qlobalist Nikol Paşinyanın anti-Rusiya hərəkətlərində NATO-nun əlini görməmək olmaz. Rusiyada hesab edirlər ki, Şimali Atlantika Alyansı Ukraynada qalib gələ bilməyəcəyini yaxşı bildiyi üçün Rusiya sərhədləri yaxınlığında yeni hərbi münaqişəyə başlamaq istəyir. Ukraynadakı münaqişənin əsas səbəbkarı olan NATO indi Kiyevdən sonra İrəvanı da almaq istəyir. Bu, tamamilə aydındır.

"Mən Ermənistanı Şimali Atlantika Alyansına qoşulmağa çağırıram, Nikol Paşinyan. Ermənistanı qoru, ABŞ prezidenti!" – NATO-nun Genişlənmə üzrə Avropa Komitəsinin rəhbəri Günter Fellinger X sosial şəbəkəsindəki səhifəsində bunları yazıb. Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan daha sonra bildirib ki, “Ermənistan Alyansa qoşulmaq üçün dəvət almayıb, lakin İrəvan bu təşkilatla əməkdaşlığı davam etdirməyə hazırdır. Ermənistanla NATO arasında tərəfdaşlığa gəlincə, bu, bir neçə ildir ki, həyata keçirilir. Biz NATO ilə müxtəlif formatlarda əməkdaşlıq edirik və bu prosesi davam etdirməyə hazırıq”.

NATO nümayəndəsinin bu xoşagəlməz təxribatı ilə yanaşı, Ermənistan Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (BCM) Roma Statutunu ratifikasiya etməyə hazırlaşır. TASS-ın Nazirlər Kabinetinin mətbuat xidmətinə istinadən bu yaxınlarda yazdığı kimi, sentyabrın 1-də Ermənistan hökuməti onu ratifikasiya məsələsinə baxılması üçün parlamentə göndərib. İrəvan bu müqaviləni 1998-ci ildə imzalasa da, işlər bundan irəli getməyib. Mart ayında Ermənistanın Ali Məhkəməsi sənəddə qeyd olunan öhdəliklərin ölkənin əsas qanunlarına uyğun olduğuna qərar verib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi BCM-nin Moskva ilə bağlı mövqeyinə görə İrəvanın Roma Əsasnaməsinə qoşulmaq planlarını “tamamilə qəbuledilməz” adlandırıb. Yadınızdadırsa, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi martda Vladimir Putinin həbsinə order vermişdi və eyni zamanda

Paşinyan Roma Statutunu ratifikasiya etməyə hazırlaşır!

Amma Rusiya üçün xoşagəlməz hadisələr bununla bitmir: sentyabrın 11-dən Ermənistanda erməni-amerikan birgə hərbi təlimləri keçirilir. Bildirilir ki, məqsəd “ABŞ ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaq və dərinləşdirməkdir”. Vaşinqton hətta bu təlimlərin “müntəzəm” olacağını bildirib. “Tortun üstündəki çox acı albalı” odur ki, Paşinyan bu yaxınlarda həyat yoldaşı Anna Akopyanı Kiyevə “Birinci xanımlar” sammitinə göndərib. Böyük Britaniya, Yaponiya, Türkiyə, İsrail, Danimarka, Çexiya, İspaniya və digər Aİ ölkələrinin başçılarının xanımlarının qatıldığı forumun mövzusu: “Psixi sağlamlıq Gələcəyin kövrəkliyi və davamlılığı” adlanırdı. Anna Akopyan Kiyevə humanitar yardım aparıb. O, çıxışında ukraynalı uşaqlara tam dəstək olduğunu bəyan edib və onlar üçün hədiyyə olaraq min smartfon hazırlayıb. Bu, erməni müxalifətinin etirazına və narazılığına səbəb olub. Deputat Anna Mkrtçyan xatırladıb ki, “Qarabağda 44 günlük müharibə zamanı Ukrayna Azərbaycana fosfor sursatı verib”. Həmin vaxt bütün Kiyev “Qarabağ Azərbaycandır” yazısı olan plakatlarla örtülmüşdü.

Bakı Qarabağın statusunu bitmiş sayır, İrəvan da bu əraziləri Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanıyıb. Paşinyan bunu özü də etiraf edib. Baxmayaraq ki, Ermənistanın baş naziri uğursuzluqlarında Rusiyanı günahlandırır, lakin onun belə addım atmağa məcbur edən, şübhəsiz ki, Moskva deyil. Bu, Paşinyanın işidir. Yəni belə bir vəziyyətdə Ermənistanın taleyinin necə olacağını təxmin etmək çətin deyil.

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şərq İqtisadi Forumu zamanı deyib ki, “Ermənistan rəhbərliyi Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyini mahiyyətcə tanıyıb”. Praqa bəyanatında Ermənistan bu ərazinin statusunu kağız üzərində qeyd edib. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev də Qarabağın statusu məsələsinin artıq həll olunduğunu bəyan edib, Putin xatırladıb və bu, Rusiyanı İrəvanın üzərinə atdığı günahdan azad edir.
Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurası katibinin müavini Aleksey Şevtsovun “Rossiyskaya qazeta”ya müsahibəsində deyib: “Biz ABŞ, Aİ, ayrı-ayrı Qərb dövlətləri və onların təsir agentlərinin Qarabağa müdaxilə etmək üçün davamlı cəhdlərini qeydə alırıq. Qarabağ nizamlanması prosesi, Rusiyanın bölgədəki mövcudluğunu gözdən salır və mövqelərini gücləndirir”. Təbii ki, 1995-ci ildən Ermənistanda mövcud olan Rusiya hərbi bazası “kiməsə” rahatlıq vermir. Bu “kimsə” Moskvanı bölgədən sıxışdırıb çıxarmaq, onun yoxa çıxması üçün dolayı üsullardan istifadə edir. Təsadüfi deyil ki, dünyada ikinci ən böyük Amerika səfirliyi Ermənistanda yerləşir və o, xüsusilə erməni gəncləri ilə fəal işləyir”.

Paşinyan son addımları ilə atəşə yağ tökdü

İtaliyanın “La Repubblica” qəzetinə verdiyi son müsahibəsində o, Rusiyanın regionu tərk etdiyini bildirib. Kreml onun Qarabağdakı sülhməramlı missiyanın uğursuzluğu və Moskvanın Cənubi Qafqazdan çıxarılması ilə bağlı bəyanatları ilə razılaşmır. Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bildirib ki, “Rusiya bu regionun tərkib hissəsidir, ona görə də heç yerə gedə bilməz, Rusiya Ermənistanı tərk edə bilməz”. Putinin mətbuat katibi onu da əlavə edib ki, “Rusiyada Ermənistanın özündən daha çox erməni yaşayır, onlar çox vətənpərvərdirlər və ölkənin inkişafına mühüm töhfə verirlər”.

Amma görünür, bu, Ermənistan hakimiyyətini qətiyyən maraqlandırmır. İrəvanın Rusiya ilə düşmənçilik addımlarına daha bir neçə misal göstərmək olar, məsələn, sentyabrın 6-da Ermənistan Milli Assambleyasının sədri Alen Simonyan Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin əməkdaşlarının, o cümlədən XİN-in İnformasiya və Mətbuat Departamentinin direktoru Mariya Zaxarovanın ünvanına təhqiramiz ifadələr işlədib. Bundan sonra Simonyan erməni mətbuatına deyib ki, o, “hansısa katibəyə cavab vermək niyyətində deyil”. Zaxarova özü bu hücuma yumorla reaksiya verib və sosial şəbəkə hesabında "planetdəki bütün katibələri" dəstəklədiyini bildirib.

Rusiya üçün qəbuledilməz daha bir fakt: Ermənistan təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşları sentyabrın 7-də rusiyayönlü bloger və fəal Mika Badalyan və Sputnik Ermənistanın köşə yazarı Aşot Gevorkyanı Gorus şəhərində qanunsuz odlu silah alverinə görə saxlayıb. Onların hər ikisi Ermənistan hakimiyyətini anti-Rusiya siyasətinə görə kəskin tənqid edib. Belə çıxır ki, gecə-gündüz kəşfiyyat orqanlarının nəzarətində olduqlarını yaxşı bilən tanınmış şəxslər birdən-birə silah alveri ilə məşğul olmaq qərarına gəliblər?

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə qarşı təhqirlər və iki jurnalistin həbsi ilə əlaqədar Ermənistanın Moskvadakı diplomatik missiyasının rəhbəri Vaqarşak Arutyunyan dərhal Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb, ona sərt nota verilib. Ertəsi gün Ermənistanda həbs edilən iki nəfər sərbəst buraxılıb, lakin onlara “çox danışdıqlarını” başa salıblar.

Paşinyan “La Repubblica” qəzetinə müsahibəsində də ciddi açıqlama verib: “Təhlükəsizlik məsələlərində Rusiyadan asılılığımız strateji səhv idi”. Bu sözlər Moskvada müəyyən qıcıq yaradıb. TASS-ın diplomatik mənbəsi hətta Rusiyanın Paşinyanın bəyanatlarının məzmununu və tonunu qəbuledilməz hesab etdiyini vurğulayaraq, Ermənistanı Qərbin alətinə çevrilməməyə çağırıb.

Rusiyada hesab edirlər ki, Paşinyanın siyasəti erməni xalqına qarşı yönəlib, o cümlədən onun bir müddət əvvəl verdiyi “Ermənistan Ukrayna münaqişəsində Rusiyanın müttəfiqi deyil, baxmayaraq ki, Qərb fərqli fikirdədir” ifadə də nəzərə alınmır. Amma onun sözlərinin əsl mənasını sətirlər arasında oxumaq çətin deyil: mənası odur ki, o, Ermənistanın təhlükəsizliyini NATO-ya “satır”. Beləliklə, Paşinyan nəyin bahasına olursa-olsun, Moskva ilə İrəvan arasında nifaq salmağa çalışan Qərbi dəstəkləyir. Paşinyan erməni xalqının vecinə deyil, o, yalnız Amerikaya köçəndən sonra özünün zəngin və firavan gələcəyini necə təmin edəcəyini düşünür. NATO ilə oynayır. Ancaq bildiyiniz kimi, ilanla oynamaq təhlükəlidir, bəla gözləmək lazımdır. Bunun sonu pis ola bilər. Bu, artıq başqa dövlətlərin başçılarının başına gəlib.

V.VƏLİYEV