“Qərb regionda dağıdıcı qarşıdurmalar yaratmağa çalışır, çünki...” - MÜSAHİBƏ

Aleksandr Nosoviç: Avropa Parlamentinin Qarabağın erməni əhalisinin hüquqları mövzusunu qeyd etməsi Azərbaycana təzyiq vasitədir

Rusiyalı politoloq, RuBaltic.Ru analitik portalının baş redaktoru Aleksandr Nosoviç “Caliber” analitik mərkəzinə müsahibəsində regiondakı vəziyyətlə bağlı maraqlı fikirlər səsləndirib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Otuz ilə yaxındır ki, Azərbaycan torpaqlarının Ermənistan tərəfindən işğalı zamanı Avropa təşkilatları Cənubi Qafqazda baş verənlərə obyektiv qiymət verməkdən çəkinməyiblər. Sizcə, indi onların anti-Azərbaycan fəaliyyətinə səbəb nədir?

- Avropa ölkələri Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı NATO-ya üzv ölkələrin institutları kimi çıxış edirlər. Şimali Atlantika Alyansı Rusiya ilə qarşıdurma kontekstində postsovet məkanında, Rusiyanın yaxın xaricində gərginlik zonaları yaratmalıdır. Ukrayna cəbhəsinə əlavə olaraq, Rusiyada digər gərginlik zonalarının açılması üçün çalışırlar ki, Moskva öz qüvvələrini və resurslarını ora köçürmək məcburiyyətində qalsın və bununla da Ukraynadakı xüsusi hərbi əməliyyatın icrası ləngisin. Başqa sözlə, Avropa Cənubi Qafqaz regionunda sabitliyin və sülhün qorunmasında əslində maraqlı deyil. Lakin strateji vəzifənin- Rusiya üçün yeni başağrısının yaradılmasına görə, kollektiv Qərbin bu istiqamətdəki hərəkətləri dağıdıcıdır. Bu, Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstana da aiddir. Bir sözlə, regionun bütün ölkələrinə münasibətdə, burada vəziyyəti gərginləşdirməyə, bununla da Rusiya Federasiyasının cənub-qərb sərhədlərində geostrateji mövqelərini pisləşdirməyə çalışırlar.

- Avropalı deputatlar Ermənistan-Azərbaycan qarşıdurmasının gedişatını xristian həmrəyliyi prizmasından nəzərdən keçirirlərmi?

- Avropa Parlamentində fəaliyyətlərini dini motivlər üzərində quran bir qrup radikal sağçı deputat var. Bu Avropa Parlamentinin deputatları Rusiyaya qarşı sanksiyaların ən fəal tərəfdarları olurlar və onlar Aİ-dən kənar ölkələrlə də müsəlman ölkələri olub-olmaması əsasında münasibətlər qururlar. Azərbaycan və Türkiyə kimi ölkələrə münasibətdə də özlərini az qala səlibçilərin varisləri hesab edirlər. Onlar əmindirlər ki, qeyri-xristian ölkələri ilə əlaqələr sivilizasiyaların barışmazlığı əsasında qurulmalıdır. Onların Azərbaycana qarşı səs vermələrində də yəqin ki, dini motiv ola bilər.

- Avropa Parlamenti də Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarının BMT mandatı altında ATƏT-in sülhməramlıları ilə əvəz edilməsində israrlıdır. Bunu necə şərh edərdiniz?

- Qərb Rusiya sülhməramlılarının keçmiş Sovet respublikalarında bütün dondurulmuş münaqişə zonalarından çıxarılması üçün fəal mübarizə aparır. Qərb üçün Rusiya sülhməramlıları Rusiyanın geosiyasi mövcudluğunun simvoludur və onların fikrincə, orada olmamalıdır. ATƏT və ya BMT sülhməramlıları dedikdə, onlar neytral beynəlxalq sülhməramlı missiyalar kimi maskalanmış geosiyasi mövcudluqlarını nəzərdə tuturlar.

Ümumiyyətlə, ATƏT bir təşkilat kimi Qərb dövlətlərinin göstəriş və tapşırıqlarını yerinə yetirən qərəzli qurumdur. Ona görə də ATƏT-in sülhməramlıları bitərəf ola bilməz. Qərb donmuş, qaynayan və ya qaynar münaqişə zonalarında olan Rusiya sülhməramlılarını öz sülhməramlıları ilə əvəz etməyə çalışır. Bu arada, əgər Rusiya üçün öz sərhədlərinin bütün perimetri boyunca sülh və sabitliyi qorumaq faydalıdırsa, ABŞ və Aİ üçün bu sərhədlərin alovlanması, ərazi münaqişələrinin və müharibələrin bütün perimetri boyunca alovlanması faydalıdır- o cümlədən dini, etnik təmizləmə, dövlətlərin parçalanması, hakimiyyətlərin dəyişdirilməsi və s. Çünki bu, Rusiyanı zəiflədəcək...

- Aİ bu məqsədlər üçün insan haqları mövzusundan istifadə edirmi?

- Avropalılar beynəlxalq münasibətlərin digər iştirakçıları ilə müqayisədə statuslarını yüksəltmək və onlarda bərabərlikdən imtina etmək imkanı tapmaq üçün insan hüquqları mövzusundan həmişə istifadə edirlər. İnsan hüquqları diskursunun köməyi ilə avropalılar həmişə ünsiyyət qurduqları insanlardan daha yüksək olduqlarından çıxış edirlər və buna görə də şərtləri diktə edə bilirlər, bir növ, əxlaqi modellər kimi çıxış edirlər. Beləliklə, avropalılar və amerikalılar əsas xarici siyasət məsələlərində region ölkələrini ram edirlər. Baxmayaraq ki, daxili siyasət də, çünki insan haqları mövzusu Qərb tərəfindən digər dövlətlərin daxili işlərinə qarışmaq üçün əsas kimi istifadə olunur. Və Avropa Parlamentinin Qarabağın erməni əhalisinin hüquqları mövzusunu qeyd etməsi Azərbaycanla bərabərlik mövqeyindən, beynəlxalq münasibətlərdə bərabərhüquqlu iştirakçı kimi deyil, özünün üstünlüyü mövqeyindən danışmaq üçün əsasdır, ona görə “mənəvi haqlılıq” mövqeyini ortaya qoydu ki, daxili və xarici siyasətdə nə edəcəyini Azərbaycana diktə etmək mümkün olsun.

- Enerji sektorunda Azərbaycanı nüfuzdan salmaqda maraqlı qüvvələr varmı?

- Enerji sektorunda Rusiyaya münasibətdə eyni şeyi edən qüvvələr Azərbaycan da gözdən salmağa çalışır. Bunlar ABŞ-ın mayeləşdirilmiş təbii qazına (LNG) bütün rəqibləri Avropadan sıxışdırmaq istəyən lobbiçilərdir. Müvafiq olaraq, onların insan haqları ritorikası adı altında bütün fəaliyyətləri əsaslı bəhanə ilə avropalıları Rusiya, Türkiyə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Azərbaycan və Qazaxıstanla enerji əməkdaşlığından məhrum etməyə yönəlib. Məqsəd ABŞ-ın Avropa enerji bazarında inhisarçı oyunçuya çevrilməsidir. Beləliklə, avropalıların amerikalıların Atlantik okeanı boyunca onlara göndərdiyi mayeləşdirilmiş qaz tankerlərindən başqa heç bir strateji enerji mənbələri olmayacaq.

Tərcümə - Elçin Bayramlı